ONGEGRONDE HAAT

Het is een citaat uit Psalm 35 (vers 19). Op weg naar Golgotha geeft dit psalmwoord zijn diepste betekenis prijs.

DE RECHTVAARDIGE

‘Misdadige getuigen staan tegen mij op,’ lezen we in Psalm 35. ‘Zij vergelden mij kwaad voor goed.’ Terwijl de dichter zich erop beroemt dat hij zelf meeleeft met mensen in nood. Hij beweert met de medemens bewogen te zijn ‘alsof het mijn vriend of mijn broeder was’.
Soms denk ik weleens: waar haalt de dichter van sommige psalmen de moed vandaan om zichzelf zo rechtvaardig en vroom af te schilderen? Aan ieder mens kleeft toch de smet van de zonde? Er zijn ook veel psalmen waarin de zonde en het kwaad aan de orde komen. Toch is het goed dat in de psalmen ook de rechtvaardige en vrome mens in beeld komt, de mens zoals God die beoogd heeft bij de schepping. Die waarachtige en rechtvaardige mens verschijnt in Jezus, de Zaligmaker.
In het evangelie van Johannes komt dat scherp in beeld. Jezus zegt tegen Zijn leerlingen: ‘U bent Mijn vrienden.’ (Joh.15:14) Geen verre vrienden, maar vrienden voor wie Hij Zijn leven geeft. Hij heeft hen uitverkoren. En zoals de Vader Mij liefgehad heeft, zo heb ook Ik u liefgehad (Joh.15:9). Met de gelijkenis van de ware wijnstok heeft Jezus zojuist nog eens onderstreept dat elke rank die in Hem blijft, vrucht zal dragen.

VURIGE PIJLEN

Liefde en vriendschap vormen een mooie evangelische notie. Maar vrij abrupt brengt Johannes een ander thema ter sprake: de haat van de wereld. ‘Als ze Mij vervolgd hebben, zullen ze ook u vervolgen.’ (Joh.15:20) Het gaat over vervolging nota bene van Hem Die de wereld liefheeft. Haat, gericht tegen Hem Die redt van ziekte, zonde en dood. Hoe is het mogelijk.
Toch gebeurde het. Valse getuigen werden opgetrommeld, de opgejutte schare riep in koor: Kruisig Hem, kruisig Hem! En ondertussen waste Pilatus zijn handen in onschuld.
Bij deze ongegronde en onredelijke haat blijft Johannes even stilstaan. De volgelingen van Jezus zullen eveneens te maken krijgen met de haat van de wereld. ‘Een slaaf is niet meer dan zijn heer.’ Toch ligt het accent hier op de Heere Jezus zelf. De vurige pijlen van de haat zijn op Hem gericht. Als Zijn volgelingen haat ondervinden, dan is dat omwille van Zijn Naam. ‘Omdat ze Hem niet erkennen Die Mij gezonden heeft,’ zegt Jezus. De haat richt zich ten diepste tegen God, en daarom nu ook tegen Jezus Die de Naam van God openbaart op aarde.

VERZET TEGEN GOD

Zij hebben ‘Mij en Mijn Vader gehaat’, zegt Jezus. Dat is de schokkende realiteit van onze mensenwereld. Dat raakt ons telkens weer als we de kruisweg van Jezus gedenken. Hoe kon dat toch gebeuren? Vanwaar toch dat verzet tegen God en Zijn Gezalfde?
Daar zijn geen redenen voor aan te voeren. ‘Zij hebben mij zonder reden gehaat.’ Met deze psalmwoorden vervolgt Jezus Zijn weg. Nu Hij gekomen is, zegt Johannes, en de werken van God in ons midden doet, nu hebben wij geen voorwendsel meer voor onze zonde. De kruisweg van Jezus brengt dat aan het licht. Zijn weg naar het kruis openbaart onze zonde. Zonde namelijk als verzet tegen God.

OMGAAN MET HAAT

Haat zaaien is zo gebeurd. En als haat met haat beantwoord wordt, gaat een samenleving te gronde. Maar wat dan als je haat ondervindt? Hoe ga je daarmee om? Ten eerste moeten we ervoor uitkijken dat we niet alle haat in deze wereld toeschrijven aan de haat tegen Jezus.
Maar ten tweede, uitgerekend in dit tekstverband staan belangrijke uitspraken over het werk van de Heilige Geest, de Trooster, Die na Christus komt. Hij wordt de Geest van de waarheid genoemd, Die uitgaat van de Vader. Dus net als Jezus gaat de Geest uit van de Vader.
De Heilige Geest weet wel raad met de haat van de wereld. Die zal de wereld overtuigen, zo staat er, van zonde, gerechtigheid en oordeel. De Geest overtuigt niet met grof geweld, maar zo dat opstandige en zondige mensen innerlijk vernieuwd worden. In dat getuigenis voegt zich de gemeente.

Dr. F.G. Immink uit Driebergen is emeritus hoogleraar praktische theologie aan de Protestantse Theologische Universiteit.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen