EEN BELANGRIJKE GIDS

Er wordt al jaren grondig onderzoek gedaan naar deze Nederlandse hervormingsbeweging van de zeventiende en achttiende eeuw, maar met de recente verschijning van deel twee is het biografische totaaloverzicht compleet. Er zullen hierna nog twee thematische delen verschijnen, zodat de encyclopedie uiteindelijk op vier delen zal uitkomen. Het resultaat zal onmiskenbaar een standaardwerk zijn.

TOTAALOVERZICHT

In 2015 verscheen het eerste deel van de encyclopedie, met de mini-biografieën A-K. Dit tweede deel bevat de minibiografieën L-Z, zodat het complete overzicht nu meer dan 250 mannen en vrouwen voor het voetlicht brengt. Het is keurig uitgegeven, zowel wat betreft formaat en kleur als lettertype, en de prijs is voor een dergelijke werk niet hoog. Opvallend is dat veel levensbeschrijvingen van de hand van prof. dr. W.J. op ’t Hof zijn, maar dat was te verwachten, want hij is de grootste kenner van de Nadere Reformatie in ons land en daarbuiten. Toch hebben niet minder dan 36 andere auteurs eveneens hun medewerking gegeven, onder wie uit onze kring onder andere prof. dr. A. de Reuver en prof. dr. W. Verboom.

Ook in dit tweede deel van de encyclopedie krijgen niet alleen de belangrijkste vertegenwoordigers van de Nadere Reformatie een plaats, maar eveneens allerlei minder bekende figuren. De bekendste vertegenwoordigers hebben de meeste ruimte gekregen, zoals Willem Teellinck, de grootste producent van werken over het geestelijke leven, Gisbertus Voetius, de voornaamste theoloog van de beweging, Jodocus van Lodenstein, een belangrijke mystiek-getinte schrijver, de pastorale auteur Guiljelmus Saldenus, en Bernardus Smijtegelt met zijn bijzondere aandacht voor de kwetsbaren in het geloof.

VROUWEN

Daarnaast komen anderen aan bod, zoals Friedrich Adolph Lampe, Simon Oomius, Johannes d’Outrein, Godefridus Udemans, en Johannes de Swaef. Vaak betreft het predikanten maar er zijn ook onderwijzers, overheidsvertegenwoordigers, dichters en vrouwen bij. Onder de laatstgenoemden komen we de geleerde Anna Maria van Schurman tegen, die in nauw contact kwam te staan met de radicale Fransman Jean de Labadie en daardoor buiten de kring van de Nadere Reformatie terechtkwam. Een andere opvallende vrouwelijke vertegenwoordiger is Sara Nevius, de echtgenote van Wilhelmus à Brakel, schrijfster van persoonlijke meditaties, die pasgeleden opnieuw zijn uitgegeven. Zo speelden allerlei mannen en vrouwen direct of indirect een rol binnen deze boeiende stroming in de Nederlandse kerkgeschiedenis.

Ruimte is eveneens gegeven aan middeleeuwse of reformatorische schrijvers die invloed hebben uitgeoefend op de Nadere Reformatie of aan de wieg ervan hebben gestaan. We kunnen bijvoorbeeld denken aan de moderne devoot Thomas à Kempis, de Franse piëtist Jean Taffin en aan Philips van Marnix, de medewerker van prins Willem van Oranje.

BRON VAN BETEKENIS

Het mooie van de minibiografieën is niet alleen dat het leven van vertegenwoordigers in vogelvlucht de revue passeert, maar ook dat de bekendste geschriften aan bod komen. Daarnaast is er aandacht voor de invloed van de desbetreffende schrijver. De tekst van de encyclopedie is goed toegankelijk voor de geïnteresseerde lezer. Deskundigheid en toegankelijkheid gaan hand in hand.

Het toekomstige onderzoek van de Nadere Reformatie heeft ook met dit tweede deel van de encyclopedie een bron van betekenis in handen, waarin men zich in kort bestek kan oriënteren op het leven en de belangrijkste werken van allerlei uiteenlopende vertegenwoordigers ervan. We zien uit naar de beide vervolgdelen. Als deze thematische delen verschijnen, zullen we ook alfabetisch kennis kunnen nemen van de theologische en vroomheidsopvattingen van de Nadere Reformatie.

BLIJVENDE WAARDE

Kennis van deze vroomheidsbeweging is leerzaam voor onze situatie. Uiteindelijk heeft de kerk van elke tijd immers een doorgaande reformatie nodig en daarbij kunnen voorbeelden uit het verleden een blijvende inspiratiebron vormen. In het geval van de Nadere Reformatie geldt dit allereerst voor de nadruk op de vroomheid als de vertrouwelijke omgang met God. Deze spiritualiteit begint in het hart, maar raakt vervolgens de levenswandel van de gelovige, evenals het gezin en de kerk. Ze is dus van onmisbare en blijvende waarde.

Dr. R.W. de Koeijer is predikant van de hervormde wijkgemeente De Ark in Bilthoven.

N.a.v. prof. dr. W.J. op ’t Hof e.a., ‘Encyclopedie Nadere Reformatie 2 (biografieën L-Z)’. Uitg. De Groot Goudriaan, Utrecht; 551 blz.; € 39,99.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen