GLOBAAL BEKEKEN

Dr. Andreas Karlstadt, aanvankelijk een vriend van Luther, werd later een tegenstander die de Reformatie ging radicaliseren. Hugo C. van Woerden citeert in een van zijn rondzendmails Luther over de geestdrijvers of ‘de hemelse profeten’:

(…) Jij ellendige geest, waarom bestrijd je niet de hoofdzaken? Waarom bestraf je onze leer niet? Je beschuldigt ons ervan een vreemde leer te brengen, die je ons aanwrijft en toedicht en die onze leer niet is. Wat is gemakkelijker: een leugen verzinnen en erover uitweiden óf erover strijden en de overwinning behalen? Dit is echter onze leer: dat brood en wijn niets helpen. Ja, dat ook het lichaam en bloed in brood en wijn niets helpen. Ik wil nog meer zeggen: dat Christus aan het kruis met al Zijn lijden en dood niets helpt, zelfs niet wanneer dat ook – zoals jij leert – op het allerbegeerlijkste, warmste en hartelijkste verstaan en overdacht zou worden. Er is voornamelijk nog iets anders nodig. Wat dan? Het Woord, het Woord, het Woord! Hoor je dat goed, leugengeest! Het Woord moet het doen en doet het! Want of Christus duizendmaal voor ons gegeven en gekruisigd zou zijn, dan was het alles tevergeefs als het Woord niet zou komen en het mij verkondigde en schonk en tot mij sprak: ‘Dit is voor jou, neem het en heb het voor jezelf.’

Ook dit nog: als ik volgens de leringen van Karlstadt de gedachtenis en de erkentenis van Christus in het avondmaal met zo’n groot verlangen en eerbied zou oefenen, dat ik er bloed van zweette of mijzelf erom liet verbranden, dan zou dit alles nog tevergeefs en geheel verloren zijn. Ban was het immers nog maar enkel en alleen werk en gebod. Het is dan geen ‘geschenk’ of Gods Woord, waardoor Christus’ lichaam en bloed aan mij wordt aangeboden en geschonken.

Er gebeurt met mij niets anders dan dat er voor mij ergens een kist met guldens of een grote schat was begraven of werd bewaard. Ban zou ik dat tot aan mijn dood kunnen ‘gedenken’ en mij met alle ‘erkentenis’ daarover kunnen verblijden.
Bovendien zou ik daarbij zo’n groot verlangen en hevig begeren naar deze schat kunnen ondervinden dat ik er ziek van zou worden. Maar wat zou mij dit alles baten als deze schat nooit voor mij geopend, nooit aan mij gegeven, nooit bij mij gebracht en nooit aan mij in eigendom werd gegeven?

***

Twee fragmenten uit Het Grote Gouden Eeuw Boek. De Hollandse schilderkunst (uitg. WBOOKS, Zwolle):

• Schilderijen werden voor kleine bedragen verkocht, de goede schilders konden meer vragen dan de minder goede. Gemiddeld kostte een schilderij enkele guldens, soms van de meer bekende schilders een tiental of enkele tientallen guldens. Bij De Nachtwacht kreeg Rembrandt honderd gulden voor een portret van een van de voorgestelden, maar zijn huis had 13.000 gulden gekost. Schilders werden maatschappelijk gezien wel gewaardeerd en werden zeker niet gelijkgesteld met de eenvoudige handwerkslieden. Zij hadden zich zelfbewust met hun vakgenoten in de gildes georganiseerd. Maar hoewel zij een bepaalde status hadden, gaf dat nog geen zekerheid over een behoorlijk bestaan. Een belangrijke rol speelde de vrije markt voor schilderijen.

• Met de bestempeling van de zeventiende eeuw tot Gouden Eeuw kon de bekende historicus Johan Huizinga (1872-1945) eigenlijk niet goed overweg: ‘Als ons bloeitijdperk een naam moet hebben, laat het dan zijn naar hout en staal, pek en teer, verf en inkt, durf en vroomheid, geest en fantasie. Gouden eeuw zou beter passen bij de achttiende eeuw, toen het goud gemunt in de geldkisten lag.

REDACTIE: J. VAN DER GRAAF

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen