BOEKBESPREKINGEN

Ds. C. Sonnevelt e.a.
Van Heidelberg naar Dordrecht en terug.
Uitg. stichting Vrienden van Heidelberg en Dordrecht; 96 blz.; te bestellen via www.svvhed.org (€ 7,50, excl. verzendkosten).

De Heidelbergse Catechismus (HC) slaat een accolade om de gereformeerde gezindte – en dat is mooi. Het blijkt uit de veelheid van medewerkers aan het boekje dat de stichting Vrienden van Heidelberg en Dordrecht ter gelegenheid van het Reformatiejaar uitbracht en waarin het belang van de HC benoemd wordt. De voorzitter van de stichting, ds. C. Sonnevelt, schrijft ter inleiding dat de HC actueel is, omdat ze bijbels is. Ds. G.J. van Aalst roept op in de catechismusprediking de Schriftplaatsen duidelijk te laten doorklinken. Ds. P. den Ouden pleit ervoor de HC niet als een mini-dogmatiek te beschouwen, maar als geloofs- en troostboek te blijven zien. Ds. G. Clements stelt dat er herkenning over kerkmuren zou komen als Luthers vraag naar een genadige God onze prediking bepalen zou.

Zo biedt elke korte bijdrage wel iets goeds ter overdenking. Schaduwzijde is dat elke hoofdstukje voorbij is voor een thema wat meer uitgediept kan worden. Die puntigheid is dan weer geen bezwaar als dr. A. de Reuver aan het woord komt. Neem deze: ‘De catechismus leert me zowel de vragen als het antwoord. Mijn vragen deugen niet, de antwoorden evenmin.’ Of deze: ‘Ik ken geen hoofdsom van het christelijk geloof die met de langgerekte zin uit Zondag 1 concurreren kan.’ Die woorden stroken met wat ds. A.J. Mensink zegt, namelijk dat ‘zondag 2 tot en met 52 in feite een uitleg zijn van Zondag 1’. In een enkele bijdrage wordt iets beweerd dat niet geheel strookt met een vorig hoofdstukje. Zo zegt directeur L.A. Kroon van de Jeugdbond van de Gereformeerde Gemeenten dat de catechismus ‘onderwijs voor de gehele gemeente bevat, in het bijzonder voor Gods kinderen’, terwijl ds. Mensink stelde dat de HC het doel heeft jongeren het leven met de Heere te leren.

Een leuk gegeven vond ik dat de treffende uitspraak ‘Allen die tot God bekeerd werden, zijn het eens met deze catechismus; daarentegen allen die onbekeerd bleven, hebben er steeds aan gemorreld’ door ds. Van Aalst aan Kohlbrugge toegeschreven wordt, door ds. Clements aan Luther.

Dit boekje eindigt met informatie over de stichting Vrienden van Heidelberg en Dordrecht, die verlangt de uit Duitsland ontvangen geestelijke schatten aan de Duitse kerken terug te geven. Jaarlijks verlaten 150.000 Duitsers de kerk, terwijl drie procent van de leden van de Evangelische Kirche regelmatig een kerkdienst bijwoont. Het is goed dat deze uitgave ons niet alleen de rijkdom van de catechismus laat zien, maar ook brengt tot meeleven met en gebed voor de kerk in het land van Merkel.

P.J. VERGUNST

Dr. Jochem Douma Psalmen Deel 4. Commentaar op Psalm 111-150.
Uitg. Brevier, Kampen; 391 blz.; € 26,90.

Prof. Douma heeft zijn commentaarserie op de psalmen afgerond met het uitbrengen van deel 4. Dat is een felicitatie waard, om meerdere redenen. Alleen al dat hij na vijf jaar werkzaamheid hiermee dit complete commentaar op 85-jarige leeftijd heeft kunnen afronden. Maar ook vanwege het feit dat prof. Douma, die we kennen als de ethicus van vroegere jaren, zich heeft weten te bekwamen tot een goede schriftuitlegger. En dan vooral een felicitatie, omdat het een heel leesbaar, grondig en bruikbaar commentaar is geworden, met enkele kenmerken die dit commentaar een meerwaarde geven boven een heel aantal andere commentaren.

Ik noem twee dingen. Eerst het feit dat prof. Douma bij elke psalm de lijn trekt van die psalm naar het Nieuwe Testament, omdat het Oude en Nieuwe Testament samen het ene Woord van God vormen en elkaar uitleggen. Het Oude Testament laat in het licht van de Heere Jezus zijn volle rijkdom zien. Hij heeft de psalmen Zelf gezongen en gebeden (niet het minst aan het kruis!) en Hij heeft na Zijn opstanding de discipelen laten zien hoe de psalmen alles met Hem te maken hebben. Prof. Douma geeft daar veel aandacht aan en dat maakt zijn commentaar bijzonder waardevol. Maar vervolgens geeft hij ook bij elke psalm de lijnen van toepassing naar vandaag. Zo krijg je bij elke psalm een goede bespreking van de verschillende verzen, dan de algemene thema’s van een psalm, dan de lijn naar het Nieuwe Testament, afsluitend de lijn naar vandaag. Predikanten kunnen hier veel aan hebben, maar ook ieder christen voor zijn eigen psalmoverdenking.

Eén ding wil ik er uitlichten. Bij Psalm 137 vinden we de veelbesproken passage over de wraak en het gebed dat toch zelfs de kleine kinderen van Babel omgebracht worden. Prof. Douma gaat uitgebreid in op het veelbesproken punt van godsdienstig geweld, haat, wraak, enz. Hij laat zien hoe verkeerd het is om het Oude Testament hier uit te spelen tegen het Nieuwe. Alsof het Oude Testament geweld leert en het Nieuwe Testament liefde. Nee, want God is en blijft een heilige en rechtvaardige God die het kwade straft. Dat blijft ook van kracht in de verschijning van de Heere Jezus. Die zal immers eens komen om te oordelen de levenden en de doden. Prof. Douma verbindt een tekst als in Psalm 137 sterk met het eindoordeel. Een dergelijke bespreking kan zeer helpen om een goede weg te vinden bij dit onderwerp dat nogal wat haken en ogen heeft.

Het valt overigens bij meerdere psalmen op dat prof. Douma in zijn bespreking niet wil weten van een tegenover elkaar stellen van Oude en Nieuwe Testament. God de Heere is één, zo ook Zijn Woord.

Zijn er tekorten? Gewezen zou kunnen worden op meer recent psalmonderzoek, waarbij veel aandacht wordt gegeven aan de vijfverschillende bundels binnen het psalmboek en de plaats van de koningspsalmen daarin. Dat onderzoek ondersteunt overigens de lijn van de psalmen naar de Messias, de Heiland, die prof. Douma trekt.

Verder zijn de lijnen naar vandaag niet altijd wat je misschien zelf als eerste zou noemen, of zou je er andere aan willen toevoegen. Maar dat is iets wat bij de beste commentaren plaatsvindt. Ieder legt tenslotte toch eigen accenten.

De serie is stevig en mooi uitgegeven. Met deze vier delen hebben we werkelijk een aanwinst voor de psalmuitleg. Van harte aanbevolen.

P.F. BOUTER, BERGAMBACHT

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen