GLOBAAL BEKEKEN

In Kerk op Dordt schreef Peter Dillingh een ‘herinnering aan Kuyper’:

De jaarlijkse toogdag van gereformeerde jongelingen werd op Hemelvaartsdag 14 mei 1931 gehouden in Dordrecht. (...)

• In Kunstmin sprak Hendrik Algra (1896-1982) uit Leeuwarden over de waarde van de geschiedenisvakken op de JV. Hij begon met een persoonlijke herinnering. ‘Eén keer in mijn leven heb ik dr. Kuyper gezien. Het was in Tivoli, op de Deputatenvergadering. En als gij mij nu vraagt, wat op dien Deputatendag op mij den meesten indruk heeft gemaakt, dan antwoord ik: de aangrijpende wijze, waarop onze oud-partijleider ons voorlas uit Psalm 78. [...] Daarmee werd een band gelegd tusschen de oude generatie en een jonger geslacht. Daarmee werd op ons de taak gelegd, de schatten der historie niet te verwaarloozen, maar bezieling en kracht te zoeken in het besef van eenheid met de vorige geslachten.’

• In zijn memoires, Mijn werk, mijn leven (1970) blikte Algra terug op de deputatenvergadering: ‘Ik heb mij heilig of misschien ook wel eigenwijs voorgenomen, me niet te laten meeslepen, maar kritisch te kijken en te luisteren. Want dit is mijn enige en misschien laatste kans: Kuyper is 79 jaar geworden.’

‘Opeens is hij er, hij opent de vergadering, hij opent de Bijbel, en leest voor uit psalm 78. En daar gingen mijn kritische voornemens, want van alle indrukken, die ik heb bewaard, is dit de grootste en de diepste, de toon, de stembuiging, de warmte, waarmee uit de Bijbel werd gelezen. “Wij zullen het niet verbergen voor onze kinderen, voor het navolgende geslacht,” en die zullen het weer aan hun kinderen moeten doorgeven. Er was iets van muziek in die wat hoge, ijle stem en zoals een pianissimo van een vioolsolo hoorbaar en voelbaar blijft door de gehele zaal, zo was déze stem in déze stilte.’

In Transparant schreef prof. dr. Fred van Lieburg een artikel over ‘De vierschaar van de geschiedschrijving’, de tegenhanger van ‘de vierschaar van het kerkrecht’. De laatste uitdrukking was van ds. G.H. Kersten in het geding met ds. L. Boone, die in 1907 afhaakte bij de vorming van de Gereformeerde Gemeenten.

• De biografie van J.M. Vermeulen over ds. L. Boone is een voorbeeld van zo’n poging tot recht doen aan een reeds lang gestorvene. De auteur heef al veertig boeken op zijn naam staan, hoofdzakelijk levensbeschrijvingen van oudgereformeerde predikanten. Naar mijn indruk heeft Vermeulen zichzelf in dit laatste boek overtroffen. Alles wat er in archieven, bibliotheken en op internet te vinden was om tot de leefwereld van ds. Boone door te dringen, gebruikt hij om zijn verhaal te vertellen. De lof van ‘Lauwtje’ wordt nog best uitbundig bezongen, maar er staat genoeg informatie in het boek om een overtuigend beeld te krijgen van wie de legendarische dominee was, wat hem dreef en wat hij bereikte.

• Gelukkig is de ‘vierschaar van het kerkrecht’ niet het enige kader van georganiseerde geloofsgemeenschappen. We moeten de (kleine) kerkgeschiedenis daar niet aan afmeten. Dat bevrijdt ook van krampachtige voornemens om rekeningen van het verleden via nieuwe kerkelijke uitspraken, excuses of rehabilitaties te vereffenen. De vierschaar van de geschiedschrijving voltrekt zich niet via rechtbanken of synodes, maar in het geweten van het nageslacht. Een volwassen omgang met het verleden bestaat gewoon uit bronnenonderzoek, publicaties, discussies, evenwichtige beeldvorming en verslaglegging, zoveel mogelijk volgens de regels van het vak en op basis van vrije toegang tot het archiefmateriaal. De boeken van Golverdingen en Vermeulen wijzen die richting. Hopelijk zetten nieuwe generaties de kleine kerkgeschiedenis in die geest voort. Dat helpt de gereformeerde gezindte verder in het recht doen aan gestorvenen en in het reine te komen met het rafelige verleden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen