PASTORALE ONTMOETINGEN

Zo ging het Woord van God zijn weg door de eeuwen heen, met telkens weer andere vragen en problemen. Mensen met een pastoraal hart probeerden Gods getuigenis te vertalen naar de concrete situatie van de mensen die op hun weg geplaatst werden. Begenadigde mensen worden er immers toe gedreven om anderen in die genade te doen delen?

Genade was dus een eerste vereiste. Maar het leven werd steeds gecompliceerder, de vragen heel anders. Daardoor werd de behoefte aan toerusting gevoeld. Zeker, tot de opleiding van de predikanten behoorden ‘de pastorale handboeken’, maar de pas beginnende dominee en de pas bevestigde ouderling moesten toch maar proberen er het beste van te maken. Bevoorrecht waren ze als een ervaren en wijze oudere broeder leiding gaf.

ONTMOETING

De laatste decennia kwamen er praktisch gerichte boekjes op de markt. De ouderen kennen ze nog wel: ‘Met vreugde...’ Nu zijn er weer twee uitgaven verschenen, gericht op de pastorale praktijk. ‘Ontmoeting’ heet het eerste. Een begrijpelijke titel, want zonder ontmoeting is er geen pastoraat mogelijk.

In het eerste deel worden twintig ontmoetingen beschreven, waarin telkens een verschillende pastorale situatie aan de orde is: ziekte, verlies, echtscheiding, om er enkele te noemen. Bij elke ontmoeting wordt een bijbelgedeelte genoemd dat gelezen zou kunnen worden. Daarna vraagt degene die het bezoek bracht zich af wat hij goed of fout deed. Deze reflecties zijn soms behoorlijk confronterend. In het tweede deel worden allerlei aspecten van het pastoraat besproken. Het boek wordt afgesloten met een aantal bijbelstudies, voorzien van gespreksvragen.

Een boek waaraan velen meewerkten laat zich uiteraard moeilijk als boek bespreken. Elke bijdrage heeft zijn eigen waarde, waarbij de een aansprekender zal zijn dan de ander.

PRIESTERLIJK PASTORAAT

Het tweede boek, waaraan eveneens verschillende scribenten hun medewerking hebben verleend, heeft een andere insteek. Het is meer theoretisch van aard en zal vooral zijn weg vinden bij hen die theologisch meer geschoold zijn. Zo lezen we het ook in het voorwoord.

Dit boek bestaat uit drie delen: bijbelse verkenningen, de betekenis van de priestermetafoor en een aantal praktische uitwerkingen. De functie van de priester in het Oude en Nieuwe Testament wordt uitgelegd, evenals die van de hemelse Hogepriester. Een mooi voorbeeld van bijbeluitleg.

METAFOOR

Zoals de titel van het boek al aangeeft, wordt de nadruk gelegd op het priesterlijk aspect van het pastoraat. Hierbij wordt het woord ‘metafoor’ gebruikt: de pastor is in zijn pastorale werk een heenwijzing naar de grote Ambtsdrager, Christus, Die bij uitstek ‘Herder’ kan worden genoemd. Dat pastorale werk beperkt zich overigens niet tot alleen maar gesprekken, het heeft ook een diaconale betekenis.

Voor sommigen is dit niet zo gemakkelijk te begrijpen; zij associëren de diaconale zorg met de misstanden in vroeger jaren.

In het laatste deel geeft Nico van der Voet allerlei praktische aanwijzingen, samengevat in vier woorden: meeleven, meevoelen, meedenken en meebidden.

Dit wordt gevolgd door een hoofdstuk – van de hand van Sjoerd van der Velde – over rituelen. Rituelen liggen soms gevoelig. De schrijver haalt het volgende voorbeeld aan: bij een ernstig zieke vraagt hij de familieleden in een kring om het bed heen te gaan staan en elkaar de hand te geven, terwijl zijn eigen hand op de arm of het hoofd van de zieke rust. De zegen wordt dan ‘fysiek’ doorgegeven. De één zal dit als zinvol ervaren, de ander zal er een ongemakkelijk gevoel bij hebben.

Het boek eindigt met het hoofdstuk over ‘onderling pastoraat’: de zorg van de gemeenteleden voor elkaar. Deze is niet zonder meer te regelen: ze vloeit voort uit spontane contacten. De gemeenteleden mogen echter wel worden opgeroepen om steeds om zich heen te zien of zij herderlijke zorg kunnen bieden aan hen die in nood zijn.

RAADGEVINGEN

Wat in beide boeken geboden wordt, kan een impuls geven aan een hernieuwde bezinning op het pastorale werk. Want hoezeer we ook belijden dat we in het pastorale werk ten diepste afhankelijk zijn van de leiding van de Heilige Geest, de praktische raadgevingen zijn er niet minder belangrijk om.

Overigens zullen we begrijpen dat vooral ambtsdragers die actief zijn in het pastoraat voor deze uitgaven belangstelling zullen hebben. Dat neemt niet weg dat ook geïnteresseerde gemeenteleden er hun voordeel mee kunnen doen.

Ds. W. Arkeraats uit Hardinxveld-Giessendam is hervormd emeritus predikant.

N.a.v. Aart Peters en Leo Smelt (red.), ‘Ontmoeting. Inspiratie voor pastorale gesprekken’, uitg. Boekencentrum, Utrecht; 128 blz.; € 15,99.

Age Romkes en Nico van der Voet (red.), ‘Priesterlijk pastoraat. Een verrijking van de pastorale theologie’, uitg. Boekencentrum, Utrecht; 192 blz.; € 18,99.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen