HOOP VOOR DE KERK

‘Twee gemeenten heb ik gediend, Oud-Alblas en Leerdam. In beide was er strijd, van binnen en van buiten. Er is altijd spanning in een gemeente. Soms gaat dat samen met de komst van een nieuwe predikant. Ik heb geprobeerd samenbindend te zijn, de gemeente in het spoor van vrede te brengen. Je moet als predikant zorgvuldig zijn, in bepaalde dingen terughoudend, en soms veel slikken. Maar dat kan niet ten koste van alles gaan. De prediking is belangrijk. Als het Woord klinkt en de Geest erin meekomt, zal dat rust in een gemeente brengen. Allerlei dingen vallen dan vanzelf op hun plek.

Het ambt van predikant is mooi en ook zwaar. Voor mij overheerst de vreugde. Je staat in de frontlinie tussen duisternis en licht. Het licht is sterker. Ik heb in de gemeenten veel zegen mogen zien. Ik kan alleen maar God danken voor Zijn hulp. Het gebed van mezelf en van de gemeente heeft een belangrijke rol gespeeld. Zelf mocht ik alles bij de Heere neerleggen. Vanaf het moment dat ik in het ambt ben bevestigd, heeft Hij me overal bij geholpen.’

TEKORT

‘Bij al het werk dat er te doen was, probeerde ik de preek grondig voor te bereiden. Ik bestudeerde de grondtekst en gebruikte bij de uitleg een tiental commentaren. In Oud-Alblas benadrukte ik in mijn preken zoveel mogelijk dat het om het geloof alleen gaat. Het zou kunnen dat ik in Leerdam meer accent legde op het belang van verootmoediging. Dat zou kunnen, maar ik zie dat niet als fasen bij mezelf, als een ontwikkeling van het een naar het ander.

Als ik terugkijk, vraag ik me soms af of ik de genade van God en de kracht van het Woord niet tekort gedaan heb. Als gemeentepredikant komt er zo veel op je af dat dit je omgang met God, je stille tijd in de weg kan staan. Als je gebedstijd minder wordt, verschraalt je geloof, wat verschraling van prediking tot gevolg kan hebben.

Het is goed boeren met mensen die de Heere echt vrezen

Toen ik als predikant begon, maakte ik een hoogtepunt in mijn geloofsleven mee. Romeinen 8 betekende toen veel: niets kan mij scheiden van de liefde van Christus. Dat is altijd zo gebleven. Heeft die rijkdom van toen geen schade geleden, vraag ik me soms af. In Christus is er zo’n ontzettende volheid. Het ontbreekt ons vaak aan lege handen om te ontvangen. De rijkdom in Christus heeft mij als predikant gedreven. Het was mijn doel om die te preken, in de hoop dat dat zou overkomen.’

NUMMER 1

‘Hoe zwaar het werken in de gemeente soms ook kan zijn, ik heb ervaren dat het goed boeren is met mensen die de Heere echt vrezen. Ze staan open, ze weten van klein worden voor God. Werken met farizeeërs, links of rechts, is moeilijk. Ik weet dat de farizeeër ook in mezelf zit.

Zestien jaar geleden ging ik met emeritaat. Ik heb de liefde om morgen weer een gemeente te dienen, maar dat zou niet goed zijn. De omschakeling zou wellicht ook groot zijn. Een gemeente groeit en staat in een bepaalde tijd. De tijd ontwikkelt zich en ook een gemeente ontwikkelt zich.

Toch, God blijft dezelfde, Christus blijft dezelfde en de genade is hetzelfde. Als God je als predikant roept, dan geeft Hij wat je nodig hebt. Dat komt niet uit de lucht vallen; Hij geeft het op het gebed. In elke tijd, met welke tijdgeest ook, moet je als predikant en gemeente alles buiten Christus verliezen en Hem alleen overhouden. Bij alle media en de hoeveelheid aan informatie die er vandaag is, vraag je je af of die in de gemeente geen barrière opwerpen. Kan Christus er nog wel bij? Toch is de vraag niet of Hij erbij kan; Hij wil nummer 1 zijn. Dat vraagt om een radicale keuze.’

MODERAMEN

‘Vanaf 1984 tot 1988 was ik lid van het moderamen, het dagelijks bestuur van de Hervormde Kerk, terwijl ik van 1983 tot 1988 deel uitmaakte van de synode. Toen ik voor het moderamen werd benaderd, was dat een berg waar ik niet overheen kon zien. Maar door de genade van God schrompelde de berg al voor mijn daadwerkelijke verkiezing ineen tot een molshoop. Ik heb het werk op landelijk niveau met vreugde en dankbaarheid gedaan. Je bent maar een pionnetje in het grote geheel; wat je concreet aan inhoud aangeeft, is niet zo zichtbaar. Het gaf me wel veel gebedslast. Een last die ik op me kreeg maar die ik bij de Heere kwijt kon. Ik heb er niet alleen ingestaan.

Deze periode in het moderamen stond in het teken van Samen op Weg, de voorbereidingen voor de kerkfusie. Dat heb ik moeilijk gevonden. De insteek was dat de volle breedte van de kerk meeging. Het is jammer dat dat niet is gelukt. De fusie en scheuring in 2004 zijn wat dat betreft een punt van pijn en van schuld. Niet alleen voor het geheel van de kerk, ook voor de Gereformeerde Bond en de hersteld hervormden. Ik wil naar niemand met de vinger wijzen. De verhoudingen waren al voor de scheuring gespannen. Er is ongelooflijk veel geïnvesteerd om samen verder te kunnen, maar het ging niet. Iemand zei: “We moeten van een vierkant een cirkel maken.” Dat is niet makkelijk.’

VEROOTMOEDIGING

‘Het zou vruchtbaar zijn als er een gezamenlijke verootmoediging zou komen. Ook bij herstelden zelf; ik geloof dat zij ook te hard gelopen hebben. Hier en daar leeft het besef dat het erg is dat het zo is gelopen, bij herstelden, binnen de Gereformeerde Bond en ook breder in de Protestantse Kerk. Voor God is er nooit voorwaarde voor vrucht, maar verootmoediging is wel de weg waarin Hij zegen geeft. Tegelijk is dat een geschenk van God en geen prestatie van ons. De Heere heeft ons niet nodig. Hij zegt tegen Israël: ‘Niet om u, maar om Mijn heilige naam.’ De hoofdlijn van de Schrift is dat God in de weg van verootmoediging grote dingen wil doen. Ik denk aan de nood in de richterentijd. Toen alles fout liep, ging Israël uiteindelijk tot God roepen, waarop Hij hoorde. Zitten we vandaag kerkelijk niet ook in de malaise? De breedte van de Protestantse Kerk lijdt eronder. De nota ‘Kerk 2025’ van onze kerk rekent sterk met parttime predikanten en met classes die niet meer functioneren. Ik had graag gezien dat de reorganisatie van de kerk minder rigoureus zou zijn en dat voor geleidelijke ontwikkeling was gekozen. Functioneert een classis bijvoorbeeld wel, dan hoeft deze niet te worden samengevoegd, zoals nu wel het plan is. ‘Back to basics’ is de slogan van de nota, maar ik hoor nog weinig van wat deze kern dan is.

We lijden in de volle breedte van de kerk aan de secularisatie. Binnen de Gereformeerde Bond is dat ook een gegeven, net als binnen diverse kerken van gereformeerd belijden, zoals de Gereformeerde Gemeenten trouwens. Er is een gezamenlijke schuld: we hebben God niet bovenaan geplaatst.’

De Geest is opgewassen tegen alle machten van de secularisatiegeest

EUROPA

‘Het gaat mij aan mijn hart dat in Nederland zo veel mensen van het Evangelie vervreemd raken. De stranden zijn vol, de kerken leeg. Is het geen teken aan de wand dat voor de tweede dienst op zondag minder belangstelling is? Er is geen geestelijke honger, geen bereidheid om God te dienen. Ik denk aan Europa. We zijn van onze christelijke wortels vervreemd geraakt. Europa heeft een geestelijk ontwaken nodig, om terug te keren naar de Heere. Ik weet niet of de komst van de islam in Europa een oordeel van God is. Het komt in elk geval als een uitdaging. Het geeft de christelijke gemeente gelegenheid om moslims te bereiken. Je hebt soms de aanvechting en zorg of het einde van de kerk nabij is. Toch is geen tijd zo donker of God kan er iets moois van maken. Ik denk aan de periode waarin Jezus werd geboren, aan de reformatietijd, aan de geschiedenis van de opwekkingen. Menselijk gezien was er geen beginnen aan, maar God kwam. De Heilige Geest is opgewassen tegen alle machten van de secularisatiegeest. De Geest is ook Zelf God. Hij beschaamt onze wijsheid.’

HOOP

‘Vanuit de beloften van God en vanuit Zijn genade heb ik hoop voor de kerk, veel hoop. Dat zeg ik ook namens mijn vrouw. Wij hebben samen veel gebeden voor de kerk. Ik weet alleen niet door welk dieptepunt het zal gaan.

Moet de Protestantse Kerk nog meer aan de grond komen, moeten de kerken nog leger worden? Als God met iemand bezig is en hij wil niet horen, dan kan Hij straffe maatregelen gebruiken, als een liefdevolle Vader. Zijn bedoeling is dat het door elkaar schudden ons tot gehoorzaamheid brengt. Er zijn allemaal pioniersplekken en dat is prachtig, als daar het Evangelie maar klinkt. We moeten het van één ding hebben: dat de Heilige Geest gaat werken en dat we tot bekering komen, dat we Christus nodig hebben. Meer niet. In onszelf zijn we dood in zonden. We moeten tot leven komen, leven in Christus.’

DS. DOORNENBAL

‘Al vanaf mijn jeugd ben ik met het verschijnsel opwekking bezig geweest. Ik ben groot geworden in Oene, in de gemeente van ds. J.T. Doornenbal. In de taal van Hooglied bad hij om de doorwaaiing van de kerk met de Noordenwind en Zuidenwind. Hij was iemand die uitzag naar een geestelijk voorjaar, naar jonge druifjes. Dat heeft mij gestempeld.

Ik heb niet een bepaalde theoloog aan wie ik me zogezegd laaf. Van ds. Doornenbal heb ik veel zegen ontvangen. Ik ben dankbaar dat ik hem heb mogen meemaken. Hij had grote aandacht voor de liefde van Christus tot verloren zondaren en voor de liefde van de gelovige tot Christus. Soms had hij een moedeloze trek, dat kon een domper op zijn prediking zetten. Andere preken maakten dat ruimschoots goed. Dan bracht hij het heil in Christus zo ruim dat het voor de grootste zondaar mogelijk was en dat de allerkleinste in het geloof moed kreeg.’

Een jonge predikant wens ik toe dat hij alleen op God gericht is en tegelijk open naar iedereen

DR. VAN RULER

‘In mijn studietijd in Utrecht heb ik veel gehad aan de colleges van dr. A.A. van Ruler. Hij doceerde een tijdlang over de toepassing van het heil. Dat heb ik als grandioos ervaren; je ervoer de Geest in de collegezaal. Hij wees erop dat we als mens voor God schuldig staan, dat we verzoening nodig hebben, dat de Geest vanaf het begin eropuit is de verzoening in Christus mee te delen. Voor mij kwam de Geest er totaal in mee. Daar bleef bij mij iets van hangen.

Van Ruler doorgrondde de tijdgeest van toen en wist daar wat op te zeggen. Ik denk dat hij daarom nog vandaag actueel is. Ik kon niet met alles van hem overweg, maar heb veel van hem geleerd. Hij was ook heel origineel.’

JONGE PREDIKANT

‘Een predikant die aan het begin van zijn ambtelijke leven staat, wens ik toe om alles verloren te hebben buiten Christus en alles in Hem gevonden te hebben. Dat hij in geloof verenigd is met Christus, één plant met Hem geworden, afgesneden van de oude Adam en ingeplant in Christus. Ik wens hem een volhardend geloof toe, dat geen mensen naar de ogen ziet, maar alleen God, dat zich door niets en niemand van de wijs laat brengen maar alleen op God is gericht en tegelijk open naar iedereen.

Als God nummer één is, geeft dat vrijheid en kun je bevrijd in het ambt staan. Ik wens hem toe dat hij absoluut tijd neemt voor het gebed, om alles aan God kwijt te raken en te bidden om de werking van de Geest. Ik hoop dat hij hard studeert en grondige exegese pleegt. Dat hij liever de grondtalen en commentaren bestudeert dan allerlei meditatieve boekjes. Zo mogelijk moet hij tijd zien te vinden om te studeren, al is het maar een halfuur of een kwartier per dag. Ik wens hem verder toe het nuchtere, eenvoudige Woord te preken. Laat hij sober zijn in zijn voorbeelden maar laat de kracht van het Woord de genade van Christus klinken. Het is niet verkeerd om een preek met een actueel voorbeeld te beginnen. Als we maar nooit de populistische kant op gaan. Het is goed om dicht bij het Woord te blijven. Van prof. dr. H. Jonker leerde ik: het gaat niet allereerst om de vragen die wij aan God stellen maar om de vragen die God aan ons stelt.

Het is een geschenk om te mogen preken in betoning van Geest en kracht. Dat is wel heel belangrijk, opdat we zegenrijk kunnen werken en eenmaal de gemeente zonder vlek en rimpel aan Christus voor mogen stellen. Laat hij hard werken in pastoraat en catechese. Vooral geldt: als je dicht bij Christus blijft, kun je altijd met vreugde in het ambt staan.’

Tineke van der Waal uit Ridderkerk is lid van de redactie van De Waarheidsvriend.

DS. R.H. KIESKAMP

Roelof Hermanus Kieskamp wordt in 1935 in Zwolle geboren en groeit op in Oene. De boerenzoon wordt onderwijzer, eerst in Rilland-Bath en daarna in Huizen. Van 1964 tot 1971 studeert hij theologie in Utrecht. Hij wordt predikant te Oud-Alblas om vier jaar later naar Leerdam te verhuizen, waar hij tot zijn emeritaat in 2001 blijft. Van 1984 tot 1988 is ds. Kieskamp lid van het moderamen van de hervormde synode. Van 1996 tot 2008 is hij lid (en na twee jaar ook tweede voorzitter) van het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond. Ds. Kieskamp raakt betrokken bij het COGG. Het echtpaar Kieskamp woont nu in Lienden, heeft vijf kinderen en elf kleinkinderen.

TERUGBLIK VAN EEN THEOLOOG

De redactie van De Waarheidsvriend houdt een serie vraaggesprekken met theologen die met emeritaat zijn, waarbij de focus ligt op door hen waargenomen ontwikkelingen. Hoe hebben zij zich hiertoe verhouden en hoe zochten zij in een wisselende kerkelijke context in hun beleid en belijden een consistente lijn?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen