VERGEVING EN VERNIEUWING

Genade van God bevrijdt mij van mijn diep gewortelde streven om mezelf omhoog te werken, mezelf aanvaardbaar te maken voor mijzelf en voor God. Luther ontdekte dat onder zijn monnikspij zijn zondige hart meeging de kloostercel in. Wie als een goddeloze genade ontvangt, wordt vrij van deze slavernij.

NEDERIG

Het ontvangen van genade gaat echter alleen maar als je jezelf erkent als goddeloze. Het gaat ook altijd samen met belijdenis van schuld. Voor het leven met God betekent dit dat een christen zich voortdurend oefent in nederigheid. Ik ben recht voor God gesteld, niet omdat ik in vroomheid boven anderen uitstak, maar uit louter genade. Dat maakt het hele leven van een kind van God tot één grote boetedoening. De kerk is niet de plaats waar wij ons geloof tonen aan onszelf, aan elkaar en aan God. De kerk is de plaats waar wij met al onze weerstand en goddeloosheid schuilen onder de vleugels van God. Wij komen naar de kerk om Gods genade af te smeken en daarvoor te danken. De kerk is de plaats waar Christus met zondaren samen is. Hij eet met hen. Als op deze manier de rechtvaardiging functioneert, blijf je dicht bij de Heere Jezus Christus. Als elk christen dat doet, is de kerk één. Omgekeerd zou ik de stelling willen wagen: als de kerk verdeeld is, is de diepste oorzaak daarvan dat de rechtvaardiging van de goddeloze niet oprecht beleden en beleefd wordt. Wie Christus niet kent, kan Zijn kerk niet liefhebben. Genade geeft de doodsteek aan hoogmoed. ‘Als Hij alleen maar onder goede mensen had willen leven en als Hij alleen maar voor Zijn vrienden had willen sterven, voor wie zou Hij dan gestorven zijn en met wie had Hij ooit geleefd?’ (Luther, brief aan Spenlein, 8 april 1516).

We zitten vol vooroordelen. Wij labelen: mensen met tatoeages, mensen die nergens aan doen

MISSIONAIR

Missionair is het van groot belang dat wij als christenen onszelf blijven zien als goddelozen in onszelf. We zijn van één lap gescheurd. Wij moeten allemaal van dezelfde genade leven. Als ik dat van harte belijd, kom ik in hetzelfde zondaarsbankje te zitten met mensen die net zo verloren zijn als ik.

Als gerechtigheid een onverdiend geschénk is, heb ik nooit meer het recht om te zeggen dat het alleen van mij is. Het is ook voor anderen. Ik kijk de mensen niet aan als vijanden, maar ik heb hoop voor ieder mens die de Heere op mijn weg plaatst. Hij kan nooit een grotere zondaar zijn dan ik.

Als je zelf gerechtvaardigd bent als een goddeloze, maakt je dat vrij in de omgang met anderen. Als je niet langer hoeft te werken aan de verbetering van je imago, omdat je alleen in Christus je behoud vindt, kun je eindelijk jezelf aan de naaste geven. Ik merk veel krampachtigheid om het Evangelie te delen. Heeft dat niet hiérmee te maken? We zitten vol vooroordelen over anderen. Wij labelen: mensen met tatoeages, mensen met een verslaving, mensen die nergens aan doen, randkerkelijke mensen. Ik dank U dat ik niet ben zoals die-en-die. Veel niet-christenen hebben het idee dat christenen zich boven hen verheffen. Dat zou natuurlijk niet zo moeten zijn. Maar waarom denken zij dat dan toch? Zou die beeldvorming toch niet door onszelf zijn opgeroepen? Zijn we in de kerk niet vaak bezig onszelf beter voor te doen dan we zijn? Wij zijn arme bedelaars. Maar is dat werkelijk zo? Weten wij werkelijk van genade en verkiezing? Of lopen we te koop met onze trouw en degelijkheid en gelovigheid?

Dat laatste deed Luther ook lange tijd. Totdat hij tegen de lamp liep bij God. Wij worden gerechtvaardigd, ja, als een goddeloze. Dat is een christen: een begenadigde goddeloze. Meer is het niet en meer wordt het niet. Zo juist wordt Christus zichtbaar.

HEILIGING

De aloude tegenvraag is: wordt het zo niet allemaal erg makkelijk? Wordt de genade zo niet goedkoop? Waar blijft de heiliging, het stuk van de dankbaarheid, de wandel in de vreze des Heeren, de navolging van Christus? Als onze levenswandel niets bijdraagt aan onze verlossing, dan kunnen we maar raak zondigen. Die vraag stelt Paulus zich al. Zullen wij in de zonde blijven, opdat de genade toeneemt? (Rom.6:2) Is genade niet een mooi excuus om te leven naar eigen voorkeur?

Wie deze vraag stelt, weet niet wat genade is. Het is de vraag vanuit het buitenperspectief. Maar wie gerechtvaardigd wordt als een goddeloze en zo voor rekening van Christus komt, wordt weggerukt uit het buitenperspectief en overgezet in het binnenperspectief. Dat noemt de Bijbel wedergeboorte. De goddeloze die gerechtvaardigd wordt, wordt daardoor niet alleen verlost van de schuld van de zonde, maar ook van de macht van de zonde. Genade heeft wederbarende kracht. Genade dóét iets. Het wérkt. Het werkt door de liefde. Wie dat niet weet, weet niet wat genade is. Genade grijpt je naar de keel, verandert je hart, vernieuwt je wil. ‘De Heilige Geest maakt hem tot een nieuwe mens, doet hem leven in een nieuw leven, en maakt hem vrij van de slavernij van de zonde’ (NGB Art.24).

Dat is het gelijk van N.T. Wright, de invloedrijke Engelse theoloog. Ingeënt in de wijnstok Christus, brengen gelovigen veel vrucht voort. Tot eer van God. Hij zorgt Zelf voor Zijn eer. Daarom kómen er vruchten. Het is onmogelijk dat iemand in Christus wordt ingeplant door een waar geloof, en tegelijk toch geen vruchten van dankbaarheid zou voortbrengen. God aanvaardt ons zoals we zijn. Maar Hij laat ons niet zoals we zijn.

TWEEVOUDIG EFFECT

Calvijn beklemtoont in dit verband steeds dat de ene genade tweevoudig is. De Heilige Geest plant ons in in Christus. Dat geeft een tweevoudig effect: je ontvangt vergeving én vernieuwing, rechtvaardiging én heiliging, geloof én dankbaarheid (1 Kor.1:30). Het ene is niet verkrijgbaar zonder het andere, want ze komen beide mee in de éne Christus. God geeft ons niet een ‘halve Christus’, schrijft Calvijn dan. God doet geen half werk. Degene die Hij rechtvaardigt, heiligt Hij ook. Die Hij van tevoren gekend heeft, heeft Hij er ook van tevoren toe bestemd om aan het beeld van Zijn Zoon gelijkvormig te zijn (Rom.8:29). Hij heeft ons vóór de grondlegging van de wereld uitverkoren in Christus, ‘opdat wij heilig en smetteloos voor Hem zouden zijn in de liefde’ (Ef.1:4). Wij zijn in Christus Jezus geschapen om goede werken te doen. Die goede werken hoesten wij niet op, met al ons geloven niet. Toch komen ze er, want God heeft ze tevoren bereid. Hij heeft ze al klaargelegd, opdat wij daarin zouden wandelen (Ef.2:10).

Intussen is ons behoud er niet van afhankelijk. Wij bouwen er niet op. Wij bouwen op genade alleen. Als we daarvan niet wisten, zou ons geweten altijd gekweld worden: is het wel genoeg? Is het wel goed genoeg? Goddank is onze enige grond: de verdiensten van Christus (NGB Art.24). Niemand wordt dus behouden door zijn goede werken. Maar niemand wordt ook behouden zónder goede werken. ‘Goede werken maken het geloof niet goed. Het geloof maakt de werken goed.’ (Luther)

Waar goddelozen gerechtvaardigd worden uit louter genade, komen er automatisch vruchten van de Geest: liefde, vrede, geduld, barmhartigheid. Als de christelijke gemeente slordig leeft, gemakzuchtig, lauw en de wet niet naleeft, dan heeft het weinig zin om alleen daar op in te zetten. Bijna altijd zit daar iets anders onder: de rechtvaardiging van de goddeloze is in de prediking verwaarloosd, en dientengevolge is de beleving ervan verwaterd. Als de rechtvaardiging vervaagt, vervaagt ook de heiliging. Goedkope genade is geen genade, het is gemakzucht. ‘Alleen de gelovige gehoorzaamt, alleen de gehoorzame gelooft.’ (Bonhoeffer) Dat is die tweevoudige genade, die ons geschonken wordt in de ene Christus.

VREUGDE

Met de rechtvaardiging van de goddeloze ontdekte Luther goud. Hij wist zich gekend, gegrepen, gered. Dat brengt hem regelmatig tot aanbidding, loflied, en vrolijkheid. Als we zeggen dat we vrolijk gereformeerd zijn, klinkt dat misschien wat al te luchtig. We houden het op: van harte gereformeerd. Maar dat hart gaat toch wel zingen van de Heiland, met psalmen en lofzangen en geestelijke liederen. Bij Luther merk je een explosie van vreugde. John Piper noemt de vreugde in God hét centrale kenmerk van een christen. Ook C.S. Lewis is overvallen door vreugde, toen hij God leerde kennen als de bron van zijn leven. Ik hoor het al bij Augustinus. Ik heb naar U gezocht, en U hebt mij gevonden.

AANVECHTING

Deze vreugde in God, als gave van de Heilige Geest, klinkt niet parmantig triomfantelijk. Het is een aangevochten vreugde. Wij zingen in de nacht. Luther werd regelmatig het duister ingetrokken door de zonde en de duivel. Maar hij tartte de machten en stuurde hen door naar Christus. Paulus weet er ook van. ‘Ik ellendig mens.’

De schepping zucht en de gelovigen doen daarin volop mee. De gelovige mens valt zichzelf elke dag tegen. De dood houdt niet op. De duivel gaat rond als een briesende leeuw. Wat zullen wij tot deze dingen zeggen? Als God vóór ons is, wie zal dan tegen ons zijn? Dat is de toon van de aangevochten vreugde, die juist door alle aanvechtingen heen een onaantastbare vreugde blijkt te zijn.

Deze vreugde heeft zijn oorsprong in de hemel, waar de engelen zich verblijden over de redding van een zondaar. Het is de lof aan de drie-enige God. Hij rechtvaardigt goddelozen, in Christus. Die Hij rechtvaardigt, die verheerlijkt Hij ook. Daar kan de duivel geen speld tussen krijgen.

De vreugde wordt volmaakt als wij Hém zullen zien, in Wie wij nu nog geloven. Als Hij komt, wijkt de aanvechting. Dan blijft alleen de liefde. Liefde voor Hem, Die onze zonden op Zich nam. Al de Zijnen zullen Hem eeuwig danken met de woorden: ‘Wat ik was hebt U op U genomen, en mij gegeven wat ik niet was’. Wie roemt, laat hij roemen in de Heere.

Ds. J.A.W. Verhoeven is predikant van de hervormde gemeente te Leerdam en lid van het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen