‘JONGEN, LEES HET WOORD’

Onlangs las ik het verhaal van een Zwitserse predikant die ziek was, die decennialang met de Bijbel geleefd had. Talloze passages kende hij uit het hoofd. Moeiteloos, welke situatie er ook besproken werd, klonk er een woord van Christus zelf, een belofte voor hen die op Zijn Naam vertrouwen. Een van zijn catechisanten bezocht hem. Wat kreeg die te horen? ‘Jongen, doe één ding in je leven, blijf bij het Woord, lees erin en leef eruit. We houden tegenwoordig over van alles conferenties voor de jeugd, en het zal vast zijn waarde hebben, maar: léés het Woord.’

EERBIEDIG AANVAARDEN

Het was bij dat bed of Luther en Calvijn hun stem lieten horen. Luther die zei dat ‘mijn geweten gebonden wordt door het Woord van God’. Calvijn die schreef dat ‘uit de Schrift het beginsel van het ware inzicht voortkomt, wanneer wij eerbiedig aanvaarden wat God daar van Zichzelf heeft willen getuigen’. Beter, het was of de Heiland Zelf het woord nam: ‘Onderzoekt de Schriften, die zijn het die van Mij getuigen.’ (Joh.5:39) En toen die Zwitserse dominee korte tijd later stierf, zo las ik, vond men de laatste woorden uit Johannes 20 boven zijn bureau geplakt: ‘Deze (tekenen) zijn beschreven opdat u gelooft dat Jezus de Christus is, de Zoon van God, en opdat u, door te geloven, het leven zult hebben in Zijn Naam.’ Daar gaat het om als we de Bijbel openen, dat bijzondere boek dat rond 1517 onder het stof vandaan gehaald werd. Bij een open Bijbel kwam de monnik Maarten Luther tot de ontdekking dat een mens ‘door genade alleen’ behouden wordt, ‘door het geloof alleen’, het geloof in Christus, de Middelaar, de Rechtvaardige.

Zo kwam Luther ook uit bij ‘de Schrift alleen’, het Woord dat doorzichtig en helder is, het Woord dat zichzelf uitlegt, het Woord dat niet alleen door de geestelijkheid gelezen mag worden. ‘Dicht bij u is het Woord, in uw mond en in uw hart. Dit is het Woord van het geloof, dat wij prediken,’ had Paulus immers geschreven (Rom. 10:8) over de opstanding van Christus.

STABIELE VERKOOP

Wat de Bijbel betreft is er in Nederland iets wonderlijks aan de hand. Los van 2015 en 2016 zien we al vijftien jaar een terugloop in de verkoop van boeken, terwijl de verkoop van de Bijbel stabiel bleef. Ongetwijfeld heeft dit met nieuwe uitgaven te maken: de Nieuwe Bijbelvertaling (NBV) in 2004, de HSV in 2010, de Bijbel met uitleg in 2015. Aan onze cultuur is het eigen dat nieuwe aandacht of nieuwe invalshoeken de verkoop van de Bijbel stimuleert: een jongerenbijbel, een studiebijbel, een schoolbijbel.

Een andere trend is dat de voorbije tien jaar de verstaanbaarheid van de Bijbel een groter accent kreeg dan de betrouwbaarheid van een vertaling. Een voorbeeld hiervan is de Bijbel in Gewone Taal, waarin het aantal gebruikte woorden met meer dan de helft teruggebracht is. Overigens, in 2004 verscheen ook de Naardense Bijbel, waarin je het Hebreeuws en Grieks als grondtalen ‘nog kunt ruiken’, zoals iemand schreef. Het is de Herziene Statenvertaling die het samengaan van betrouwbaarheid en verstaanbaarheid voor zichzelf kenmerkend acht.

BELANGRIJKSTE BOEK

In dit kader past – vanwege ‘2016: Jaar van het Boek’ – de door de Koninklijke Bibliotheek en de stichting Lezen georganiseerde verkiezing van de Nieuwe Bijbelvertaling tot het belangrijkste boek van Nederland, voor Het Achterhuis van Anne Frank. ‘Ik ben blij dat een boek vol fictie gekozen is, met verhalen die niet echt gebeurd zijn,’ riep direct een commentator voor de radio. Helaas kon ik toen niets terugzeggen…

OPGESLAGEN WIJSHEID

Hier ligt immers wel hét punt waarom het gaat: hoe zien wij de Bijbel, of beter: hoe ziet de Bijbel zichzelf? Altijd weer gaat daarover het gesprek, zelfs in de kerk. Neem wat prof. Ruard Ganzevoort, de decaan van de faculteit Godgeleerdheid van de Amsterdamse Vrije Universiteit, vorige maand in Woord & Dienst zei: Wie geen toegang heeft tot de bijbelverhalen, ‘kan moeilijk komen bij de wijsheid die hierin ligt opgeslagen en die kan helpen bij vragen rond moraal en het goede leven’. Het grote verhaal uit de Bijbel moet ons inspireren.

Maar, dan leven wij gelukkig na de Reformatie, die het Woord centraal zette én zijn gezag onderstreepte. ‘Wij weten nu meer en andere dingen dan Paulus’, een uitspraak die door vrijge-maakt-gereformeerde theologen dezer dagen (‘op weg naar het Koninkrijk’) gebezigd wordt in het gesprek over ethische thema’s. Het is een aanvechtbare benadering, omdat niet bij God ingezet wordt.

Hoe zien wij de Bijbel, of beter: hoe ziet de Bijbel zichzelf?

GEHOORZAAMHEID

‘Tot onderricht van de kerk opent God Zijn heilige mond,’ schrijft Calvijn. ‘En Hij verkondigt tevens dat Hij de God is Die gediend moet worden.’ Dat Woord is ‘een juist en zeker teken’ om Hem te leren kennen. Voor dat hoge doel ontvingen wij de Bijbel. Op gehoorzaamheid komt het daarom aan. Dat weet Calvijn uit zijn eigen leven. Steeds weer raakt het me hoe hij woorden aan zijn bekering geeft: ‘Door een onverwachte bekering heeft God mijn hart – dat voor mijn leeftijd al te zeer verhard was – tot gehoorzaamheid onderworpen. En toen kreeg ik smaak in de ware vroomheid.’

En toen werd Calvijn leerling van de Schrift, die hij eerbiedig aanvaardde. ‘Immers, niet alleen het volmaakte of het in alle opzichten volkomen geloof maar ook alle rechte kennis van God wordt uit gehoorzaamheid geboren.’ God Zelf staat garant voor de waarheid van Zijn Woord. ‘De profeten en apostelen beroemen zich niet op hun scherpzinnigheid of op iets anders dat hun geloofwaardigheid zou kunnen verschaffen terwijl zij spreken, en zij leggen zich evenmin toe op redeneringen. Maar zij noemen Gods heilige Naam waardoor de gehele wereld tot gehoorzaamheid gedwongen kan worden,’ lees ik in de Institutie, zijn uitleg van de christelijke godsdienst.

HEILIGE GEEST

Volkomen rust in de Schrift – wie wil dat niet, in deze kantelende tijd, bij alle zonde en onrust in je hart? Dan zegt Calvijn tot ons wat moois: ‘Laat dit onwrikbaar vast blijven staan: wie innerlijk door de Geest onderwezen is, vindt volkomen rust in de Schrift.’ Het is vanwege het getuigenis van de Heilige Geest in ons hart dat we de zekerheid ontvangen over de waarheid van het Woord.

Dat is een opdracht voor de kerk, de gemeente, voor mij: biddend om de Heilige Geest de zekerheid over het gezag van dat Woord zoeken en vinden, ook als theologen zeggen dat de Bijbel er is om ons te helpen voor het goede leven, als theologen schrijven dat wij meer dan Paulus weten. ‘Verlicht door de Geest geloven wij, niet meer op eigen gezag of dat van anderen, dat de Schrift haar oorsprong in God heeft,’ roept de man uit Genève ons toe. Door de dienst van mensen komt ze van Gods eigen lippen tot ons. ‘Wij komen tot deze zekerheid, omdat we ervaren dat hier de ontwijfelbare macht van de goddelijke majesteit heerst en werkt. En deze kracht trekt ons. Zij is werkzaam in ons, en wij gehoorzamen.’

‘MIJN VERBOND’

Dat Woord en die Geest, ze gaan met ons mee, vanwege de trouw van de God van het verbond.

Daarom had de Zwitserse dominee gelijk, die tegen zijn catechisant niet veel meer zei dan: ‘Jongen, léés het Woord.’ Jesaja (59:21) gaf het ons al door: ‘Wat Mij betreft, dit is Mijn verbond met hen, zegt de Heere: Mijn Geest, Die op U is, en Mijn woorden, die Ik U in de mond gelegd heb, zullen uit Uw mond niet wijken, ook niet uit de mond van Uw nakomelingen, evenals uit de mond van de nakomelingen van Uw nakomelingen, zegt de Heere, van nu aan tot in eeuwigheid.’

P.J. Vergunst is hoofdredacteur van De Waarheidsvriend.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen