BOEKBESPREKING

Mattias Rouw en Peter van Dijk
Zonderschuld.
Uitg. Brandaan, Barneveld; 160 blz.; € 16,95.

Hoe kom je af van je schuld? Dat is de grote vraag die Peter van Dijk stelt, de uitgever en mede-auteur van dit boek. In een mailwisseling gaat Mattias Rouw daarop in. Zijn boek Woestijnvaders, dat gaat over de monniken uit de eerste eeuwen van het christendom, was een groot succes. Dit schreef hij om hun actualiteit te tonen ten opzichte van tal van hedendaagse problemen.

Deze mailwisseling is in een mooi uitgegeven boek verschenen. Ditmaal dus die woestijnvaders over zonde en schuld. Wat moet je daar mee in de 21e eeuw? De vaders wijzen de vragensteller natuurlijk op de Heere Jezus. Maar de vraag in het boek laat zich niet zo gemakkelijk beantwoorden.

De vraag van het boek is in de kern namelijk: hoe kom ik af van mijn schuld los van Jezus? Is er ook een geloof mogelijk waarbij schuld en zonde niet zo’n grote rol spelen? De vragensteller, Van Dijk, is namelijk grootgebracht met de overtuiging dat zijn zonde en schuld alleen vergeven kon worden door Jezus’ verzoenend sterven. ‘Dat zondebesef, schuldbesef zit mij mijn hele leven lang al op de hielen’, geeft Van Dijk aan. Op deze worsteling probeert Rouw een antwoord te geven, als kenner van de woestijnmonniken en vanuit zijn achtergrond als baptist. Het gaat dus vooral om het schuldgevoel.

De waarde van het boek zit vooral in het uitspreken van deze vraag. Hoeveel mensen denken immers niet zo? Zij zijn net als Van Dijk onder de gereformeerde prediking grootgebracht. Maar ze zijn nu op zoek naar een andere invulling van het geloof. ‘Vroeger ging het allemaal maar om zonde en schuld. Dat staat gelijk aan angst, moeite en verdriet. Is er niet iets vrolijkers?’ Of, zoals het Sociaal en Cultureel Planbureau het omschrijft: gelovigen van vandaag de dag lopen aan de zonnige kant van de straat. Zonde en schuld vormen een grote schaduw voor velen. Rouw kan echter niet anders antwoorden dan dat voor de Bijbel en de woestijnvaders zonde en schuld kernpunten zijn. Zijn antwoord is dat je echter wel veel meer kan zeggen dan alleen verzoening door voldoening.

Volgens hem is dat namelijk de oorzaak van alle ellende rondom schuldgevoel en zondebesef, met Calvijn als de grote zondebok. Rouw vat Calvijns opvatting samen met: ‘Christus die fysiek lijdt en sterft voor mijn zonden.’ Daar krijg je toch een schuldgevoel van, aldus Rouw.

Jammer dat Rouw het zo begrijpt en uitlegt! Het werkt immers de andere kant op. Juist deze verzoening brengt werkelijke vergeving. Daadwerkelijk verlost van ellende tot dankbaarheid en van schuld bevrijd. Het is de kracht van de Reformatie. Maar wordt dat nog meegemaakt? Is de boodschap van het evangelie nog bevrijdend?

500 jaar Reformatie. Zonde en genade, wet en evangelie zijn blijvend actueel. Alhoewel Rouw mooie inzichten uit de kerkgeschiedenis aanreikt, stelt het boek verder teleur. Na het lezen van Zonderschuld blijft het de vraag of beide auteurs het over hetzelfde hebben. Bovenal missen we de blijde boodschap: de helende en vernieuwende kracht van vergeving door de Heilige Geest.

P. WIJNBERGER, BLEISWIJK

BIJ GOD AAN TAFEL. CALVIJNS MOTIEVEN OM WEKELIJKS HET AVONDMAAL TE VIEREN

Hoe vaak vieren we het heilig avondmaal? Zou dat niet vaker moeten? In gereformeerde (calvinistische!) kringen is de viering eenmaal per twee of drie maanden. Dat lijkt een oude traditie, maar Johannes Calvijn zelf blijkt voorstander te zijn geweest van (op zijn minst) een wekelijkse viering. Waarom? Zelf heeft Calvijn daar niet veel over gezegd. In de brochure ‘Bij God aan tafel’ onderzoekt dr. H.A. Speelman deze vraag.

Van belang is natuurlijk wat voor Calvijn de betekenis van het avondmaal is en hoe de viering mag worden beleefd. Het blijkt dat de hoofdzaak van het avondmaal voor Calvijn de persoonlijke gemeenschap met Christus was. Daar is al veel over geschreven, maar dr. Speelman spitst zijn boekje toe op de vraag in hoeverre de visie van Calvijn op het avondmaal ertoe heeft geleid dat deze reformator zoveel belang hechtte aan een frequente viering van de maaltijd van de Heere. Daarom schrijft hij eerst over Calvijns avondmaalsopvatting en spiritualiteit. Belangrijk is daarbij dat Calvijn niet zozeer gedreven werd door het gemeenschapsvormend effect van het avondmaal of door de heiliging van kerk en samenleving of door ethische vruchten (die zag hij meer als gevolg van de viering dan als inhoud). Gedreven werd hij door het feit dat we aan de tafel daadwerkelijk gemeenschap met Christus hebben door de werking van de Heilige Geest, wat de gelovige nodig heeft om de eenheid met de Heere in de hemel te voeden en te bewaren. Als gebrekkige mensen kunnen we niet zonder. Calvijn heeft daarmee een eigen positie ten opzichte van de Rooms-Katholieke Kerk, maar ook ten opzichte van Zwingli en Luther.

Dr. Speelman beschrijft ook hoe dit liturgisch heeft doorgewerkt bij Calvijn. Elementen die voor de ervaren kerkganger vertrouwd zijn, blijken door Calvijn te zijn verwoord en zijn dus ook van zijn visie afhankelijk. Het is een boeiend boekje voor wie wil nadenken over de vraag hoe dikwijls en om welke reden het heilig avondmaal gevierd zou moeten worden.

Aan de verschillende hoofdstukken zijn gespreksvragen toegevoegd, zodat deze inhoudsvolle brochure ook geschikt is om te gebruiken voor een gespreksgroep of voor een bezinningsmoment tijdens een kerkenraadsvergadering.

L.G. COMPAGNIE, HENGELO

N.a.v. Dr. H.A. Speelman
‘Bij God aan tafel. Calvijns motieven om wekelijks het avondmaal te vieren’.
Uitg. Willem de Zwijgerstichting, Postbus 295, 3740 AG Baarn; te bestellen via www.willemdezwijgerstichting.nl of wdzst@kpnmail.nl. De brochure kost € 4,30 (excl. verzendkosten) – ook te verkrijgen via de boekhandel. Donateurs ontvangen in voor- en najaar een brochure voor een minimale donatie van € 7.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen