TOEGEWIJD ZIJN

In de afgelopen periode is daarin wel verandering gekomen. Het thema heiliging staat inmiddels volop in de aandacht zowel in reformatorische kring als in evangelische gelederen.

In een dorpsgemeente waar ik onlangs preekte, hield een jonge dominee een serie leerdiensten over het onderwerp. Tijdens conferenties is holiness een geliefd thema. In Amerika verschijnen boekjes in de geest van Groeien in heiliging in 30 dagen. Wij staan er nu ook bij stil. Het spreekt vanzelf dat van een uitvoerige dogmatische verhandeling geen sprake kan zijn. Ik beperk me tot enkele aspecten die van essentieel belang zijn.

BIJBELS

De heiliging is geen onderwerp dat afkomstig is uit de studeerkamer van een of andere theoloog, maar de heilige Schrift reikt het keer op keer aan. Het loopt als een rode draad zowel door het Oude als door het Nieuwe Testament. De oproep ‘Heilig moet u zijn, want Ik, de Heere, uw God, ben heilig’ uit Leviticus 19:2, keert bijna woordelijk terug in de brief van de apostel Petrus (1 Petr.1:16). Overigens kan het woord ‘heilig’ misverstanden oproepen. In de volksmond wordt wel gesproken over ‘heilige boontjes’. Dit wordt dan gezegd van kinderen die overdreven braaf zijn. In de rooms-katholieke kerk vinden we beelden van heiligen, mensen die zich onderscheiden hebben van anderen door een voorbeeldige levenswandel of door wonderen die zij hebben verricht. Het woord heilig roept dan al gauw de associatie op van superchristenen.

In de Bijbel heeft heilig echter een andere betekenis: afgezonderd zijn, apart gezet zijn, toegewijd zijn. De voorwerpen in de tempel waren heilig, omdat ze bestemd waren voor de dienst aan God.

De oproep tot levensheiliging vindt zijn bron in het Wezen van God. Hij is de Heilige bij uitstek. En omdat Hij heilig is, willen Zijn kinderen het ook zijn en steeds meer worden. Ergens las ik heel treffend: ‘Heiliging begint van boven af, door het werk van de Heilige Geest, maar werkt vervolgens door in een totale mentaliteits- en gedragsverandering.

Gods kinderen gaan steeds meer op hun Vader lijken.’

OMSTREDEN

Door de eeuwen heen waren er verschillen van opvatting als het gaat om het wezen van de heiliging. Luther en Calvijn plaatsten uiteenlopende accenten. De overeenkomsten zijn echter groter dan de verschillen. Luthers visie op de heiliging staat in regelrecht verband met zijn verzet tegen het heiligheidsstreven binnen de kerk van zijn dagen. Calvijn was beducht voor het libertinisme, dat een loopje nam met de heilrijke en heilzame geboden van God. Aanleiding tot diepgaande discussie over de heiliging was er tussen de bekende theoloog Hermann Friedrich Kohlbrugge en zijn tijdgenoot Isaac da Costa, een tot Christus bekeerde Jood. Kohlbrugge was uitermate beducht voor werkheiligheid. Dat bracht hem tot de gevleugelde uitspraak: ‘Werp die heiligingskrukken toch weg, daar kom je de berg Sion niet mee op.’ Intussen wist ook Kohlbrugge terdege dat het levende geloof nooit zonder vruchten kan zijn. Da Costa had door zijn Joodse opvoeding een heilige eerbied voor Gods wet meegekregen en dat kon, dat wilde hij ook na zijn bekering niet loslaten.

Zouden we Kohlbrugge en Da Costa niet beiden ter harte moeten nemen? Wie leeft bij de open Bijbel, zegt het de psalmdichter na: hoe lief heb ik Uw wet. De woorden van Christus gaan ons evenzeer ter harte: ‘zonder Mij kunt u niets doen.’ Alleen de rank die aan Hem verbonden is, draagt veel vrucht.

PRAKTISCH

Het bijbelse spreken over heiliging blijft niet in de lucht hangen. De oproep om heilig te leven raakt alle domeinen van het menselijk bestaan. We worden geroepen om heilig te leven in ons huwelijk, in ons gezin, op het werk, in de samenleving op de plaats waar God ons roept.

Het komt niet alleen tot uiting in grote en gewichtige zaken, maar ook in de kleine dingen van elke dag. Leviticus 19 geeft een aantal concrete voorbeelden. Het raakt de manier waarop kinderen met hun ouders omgaan (vs.3). Het heeft te maken met de wijze waarop we de rustdag vieren. Het vraagt dat we ‘nee’ zeggen tegen de afgoden van deze wereld. Heiliging heeft ook te maken met de zorg voor de armen en de vreemdelingen (vs.10). De ander niet benadelen, niet stelen, je werknemers niet tekortdoen, een dove niet vervloeken en geen struikelblok neerleggen voor een blinde. In al deze concrete en praktische zaken vraagt God dat wij Zijn wil doen. Wees heilig, want Ik ben heilig.

Een heilige levenswandel richt zich allereerst en allermeest op de eer van God. Door heilig te leven eren wij Hem als de Bron van ons leven. Als Gods kinderen onheilig leven, werpt dat een smet op de Naam van hun God. Daarnaast heeft heiliging ook betrekking op onze naaste. Door te leven naar Gods bedoeling worden anderen opmerkzaam gemaakt en getrokken tot de levende God. De Heidelbergse Catechismus wijst daar al op. Op de vraag waarom wij goede werken moeten doen, luidt een van de antwoorden: dat door onze godzalige wandel onze naaste voor Christus gewonnen wordt (antw.86).

JOODSE VOLK

De missionaire spits van de heiliging geldt in zijn algemeenheid, maar krijgt een bijzondere lading met betrekking tot het Joodse volk. Wanneer de apostel Paulus spreekt over de verhouding van kerk en Israël, dan wijst hij op de roeping van christenen om Israël tot jaloersheid te verwekken (Rom.11:14). Die opdracht raakt niet alleen onze woorden in de ontmoeting met Israël, maar vooral onze daden, onze hele way of life.

Pijnlijk is wat de bekende Joodse geleerde Pinchas Lapide ooit zei tijdens een lezing: ‘Jullie christenen hebben van alles geprobeerd om ons te bekeren: zending, verplichte godsdienstgesprekken, gedwongen doop en wat al niet. Maar de methode die jullie eigen apostel Paulus jullie aanbeveelt, daar zijn jullie nooit aan toegekomen.’ Levensheiliging mag de magneet zijn waardoor Joden en niet-Joden worden aangetrokken.

Heiliging blijft stukwerk. Dat is geen verontschuldiging, maar een beschamende werkelijkheid. Het mag ons diep verootmoedigen dat wij vaak zo ver beneden de maat leven als christen. Of menen we soms dat het een vrijblijvende aangelegenheid is? Die illusie ontneemt de Bijbel ons resoluut en radicaal. Indringend klinkt daar de oproep: ‘Jaag de vrede na met allen, en de heiliging, zonder welke niemand de Heere zal zien.’ (Hebr.12:14) Dat staat er kennelijk op het spel, niets meer en niets minder.

Niemand wordt voor eeuwig behouden vanwege zijn heilige levenswandel, maar er wordt ook niemand behouden zonder heiliging. Het mag ons in onze onmacht en onwil uitdrijven tot Christus. Hij is voor allen die geloven, geworden ‘tot wijsheid van God en gerechtigheid, heiliging en verlossing’ (1 Kor.1:30). Christus is onze heiliging. Kohlbrugge zou zeggen: Ik ben niet heilig, maar mijn Heiland is heilig en dankzij Hem mag ik het ook zijn en steeds meer worden. Wat nu nog ten dele is, dat zal straks in volmaaktheid aan het licht komen. Dan zal het zelfs op de bellen van de paarden staan: Heilig voor de Heere (Zach.14:20). Die hoop mag ons aansporen tot het dagelijkse gebed:

Heilig ons, dat wij U geven
hart en ziel en heel ons leven.

Dr. M. van Campen uit Ede is emeritus predikant.

Volgende week (slot): ds. J.A.W. Verhoeven over de wederkomst van Christus.

GESPREKSVRAGEN:

1. Lees voor uzelf aandachtig 1 Korinthe 1:30 door. Wat betekent deze tekst voor u persoonlijk in de praktijk van het geloofsleven?

2. Kohlbrugge en Da Costa verschilden van mening op het punt van de heiliging. Welke visie spreekt u persoonlijk het meest aan en waarom? Welke opvatting heeft volgens u de beste bijbelse papieren?

3. Een heilige levenswandel heeft een missionaire uitstraling. Wat moeten we ons daarbij concreet voorstellen?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen