SLACHTOFFERS

Als er tegenwoordig nog heiligen bestaan, zijn het de slachtoffers. Daar zit een goede kant aan. Of het nu gaat om het slavernijverleden of om de actie op sociale media waarin vrouwen vertellen over meegemaakt seksueel geweld (hashtag #metoo), eerlijk feiten en mensen onder ogen zien, is heilzaam.
Toch geeft de bijzondere status van slachtoffers ook te denken. De kernwaarden ervan wierspiegelen onze huidige cultuur: authenticiteit, zelfontplooiing en bevrijding. Het verhaal van een slachtoffer is per definitie authentiek, wat betekent dat niemand er aan mag komen. Vandaar de furieuze reacties toen sommigen bij het verhaal van de Vlaamse schrijfster Griet Op de Beeck over seksueel misbruik zich afvroegen of de gebruikte psychologische methoden misschien onbetrouwbaar waren.

Daarnaast gaat slachtofferschap over gefnuikte zelfontplooiing: dat het iemand niet lukte om zichzelf maximaal te ontplooien (het grote en eerste gebod in onze samenleving), moet aan een dader worden toegeschreven, niet aan de persoon zelf. Dat kan op zich al een bevrijding zijn. Het slachtoffer mag vrij van de knellende banden van de dader verder met het leven.

Zo graag als mensen slachtoffer willen heten, zo lastig is een dader te vinden

Hoeveel terechte aspecten hieraan ook zitten, soms draait deze discussie helemaal dol, ten nadele van echte slachtoffers. Zoals in het geval van columniste Saeda Nourhussen, die opmerkte dat die hele #metoo-actie te gefocust was op witte, rijke vrouwen. Arme, zwarte mensen waren dus het slachtoffer van een actie voor slachtoffers. De overtreffende trap van slachtoffer is kennelijk slachtofferst. Vanwege de morele status van slachtoffers kun je er haast niets van zeggen. Maar we slaan intussen wel door in slachtofferschap kwadraat.

Een belangrijke reden daarvoor is het ontbreken van daders. Zo graag als mensen slachtoffer willen heten, zo lastig is een dader te vinden. De Bijbel gaat ons juist daarin voor: Davids leven ging open tot op God toen hij zich zijn dader-zijn toe-eigende. Dat betekent dat de ellende wél mijn schuld is, dat ik me er niet van kan bevrijden en dat ik authentiek het verkeerde koos. Alleen God kan daar wat aan doen. Dat Hij dat ook daadwerkelijk doet, is pas werkelijk bevrijding.

Dr. A. Huijgen uit Kampen is hoogleraar systematische theologie aan de Theologische Universiteit te Apeldoorn.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen