BOEKBESPREKINGEN

Michael Harvey
Meer dan welkom. Samen werken aan een uitnodigende kerk.
Uitg Ark media, Amsterdam; 167 blz.; € 16,95.

De term ‘uitnodigende kerk’ roept iets op van een kerk die er uitnodigend en positief uitziet. Je verwacht bij het lezen van de titel een boek dat het de uitstraling van de kerk onder de loep neemt. Dit blijkt echter niet de bedoeling van de titel te zijn. Het boek gaat over het uitnodigen van mensen, vooral vrienden, om aan kerkdiensten en dergelijke deel te nemen.

De hoofdtitel is echt de intentie van het boek: de uitgenodigde medemens is meer dan welkom in de kerk en haar bijeenkomsten. Toch zou dit je nog weer op het verkeerde been kunnen zetten. Het gaat niet om een pleidooi om ingeslapen kerken duidelijk te maken dat ze iedereen uit de omgeving welkom moeten heten in de dienst. Michael Harvey is van mening dat dat voor iedere oprechte christen wel duidelijk is. Ik vrees dat dit misschien minder het geval is dan Harvey denkt of in ieder geval bespreekt.

Zijn boek gaat echter over de oorzaak waarom het toch maar weinig tot uitnodigen komt. Het gaat over de oorzaken en belemmeringen waarom christenen, die van mening zijn dat mensen voor het volgen van Christus moeten worden uitgenodigd, toch niet tot het uitspreken van zo’n uitnodiging komen. In hoofdstuk 2 worden twaalf concrete redenen genoemd die het uitnodigen tegenhouden:

1. Ik lijd en wil niet dat mijn vriend ook gaat lijden.

2. Mijn vriend wil vast niet meegaan, want vorig jaar zei hij nee tegen me.

3. We hebben geen vrienden die niet naar de kerk gaan.

4. Dat is de taak van de leiding van de kerk.

5. Ik ben nooit uitgenodigd – ik ben in de kerk geboren.

6. Wat als mijn vriend er schade van oploopt?

7. Onze diensten en mensen zijn onvoorspelbaar.

8. Ik ben bang dat de gemeente zal denken dat mijn vriend niet ‘ons’ soort mens is.

9. Ik ben erg gereserveerd.

10. Religie is een privéaangelegenheid.

11. Ik wil niet vreemd gevonden worden.

12. Misschien vragen ze wel wat over mijn geloof, dan weet ik niet wat ik zeggen moet.

Het onverwachte in het boek is dat Harvey deze argumenten niet als onzin van tafel veegt, maar ze uiteindelijk beslist geen argument vindt om vrienden niet voor de kerk van Jezus Christus uit te nodigen. Sterker: hij vindt de juistheid van de argumenten juist een bron om wel uit te nodigen. Een gezamenlijk aspect in deze argumenten is de angst om afgewezen te worden. Het is immers niet leuk om op een vriendelijke en bovendien serieus gemeende vraag die het belang van de vriend dient door hem of haar ‘nee’ geantwoord te krijgen. Dat ‘nee’ doet immers pijn. Als we die angst onder ogen zien, zou dit ons juist kracht moeten geven om de uitnodiging wel uit te spreken. De ervaring van deze angst maakt immers duidelijk dat de uitnodiging kennelijk krachten losmaakt en ook krachtig is om het werk van de Heilige Geest te dienen. Het is geen probleem als christenen teleurstellingen te verwerken krijgen. Dat hoort bij een levend geloof. Volgens Harvey is de uitnodiging op zichzelf al reden tot blijdschap. Of de medemens positief reageert, is een zaak van God. Als je anderen uitnodigt, ga je in het spoor van Christus en dat is tot verdieping en versterking van het geloof. Juist het beleven van de angst daarbij is een vorm van navolging en versterking van Gods kerk.

Ik vind dat een boeiende gedachte, die inderdaad het leven van christenen achter Christus aan scherp tekent. De boodschap van Harvey is helder. Zijn aanbevelingen om de weg van God in je leven te versterken zijn zinvol, adequaat en christelijk. Of daarvoor nu 167 bladzijden nodig waren, lijkt mij niet. Het boek zou, als het beknopter en bovendien wat minder op de techniek en meer op het geestelijke leven gericht was, aan kracht hebben gewonnen.

A. VAN LINGEN, KINDERDIJK

Willem van Bennekom
Mes frères! De Waalse Kerk in Amsterdam.
Uitg. Boom, Amsterdam; 339 blz.; € 25.

De in het centrum van Amsterdam gelegen Waalse Kerk was voor de Reformatie, na de dood van de veertiende-eeuwse mysticus Geert Groote, twee eeuwen lang een kloosterkerk. Ze was daarmee de op een na oudste kerk van de stad. Achter de tijdloos ogende façade van het gebouw bevindt zich, zegt de auteur van dit boek, een fascinerende ruimte. Het is een ‘lieu de mémoire’ van de eerste orde, waarin 600 jaar Amsterdamse cultuurgeschiedenis ligt opgetast: ‘met ups en downs, vroomheid en benepenheid, schandaal en drama’. De aanvankelijke kloosterbewoners heetten fratres, broeders. Aan het eind van de zestiende eeuw sprak men van ‘mes frères’, zoals de kerkgangers tot diep in de twintigste eeuw werden aangesproken. Vanwege de Franstaligheid was de kerk een van de centra van de ‘francofonie’ in de Nederlandse cultuur.

Minutieus, hoewel ook compact, met een overmaat van meest onbekende namen, beschrijft Van Bennekom (oud-advocaat en oud-rechter) de rijke (cultuur)geschiedenis van de kerk, vanaf de Middeleeuwen tot en met de tijd van Vincent van Gogh. Ontwikkelingen van het gereformeerde leven in de stad krijgen daarbij alle aandacht.

Uiteraard komt de Franse tijd uitvoerig in beeld. Boeiend is het hoofdstuk ‘Restauratie & Reveil’. Nog voordat in de zomer van 1815 de Slag bij Waterloo plaatsvond, was de Waalse Kerk al een van de centra van de ‘nationale feestroes’. De vorst begaf zich eerst naar de Nieuwe Kerk en daarna naar de Waalse Kerk. Memorabel is dat, toen in de Waalse Kerk het verval inzake de leer ingrijpend was, Isaäc da Costa er zijn zoontje liet dopen. Na gesprekken met de Waalse predikant Pierre Chevalier publiceerde ‘de kersverse bekeerling’, 25 jaar oud, zijn Bezwaren tegen de geest der eeuw, dat voor grote opwinding zorgde. Bart Wallet veronderstelt dat Da Costa’s aansluiting bij de Waalse Kerk begrepen moet worden vanuit ‘een joods-messianistisch kader’.

Het intrigerende verhaal van Jean de Labadie komt langs, evenals (uiteraard) het Réveil. Zo zou veel meer te noemen zijn. Ik beperkte mij tot enkele momenten uit dit informatieve, rijk geïllustreerde boek.

J. VAN DER GRAAF, HUIZEN

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen