500 JAAR REFORMATIE

De Nationale Viering in de Domkerk kreeg wel media-aandacht, maar die aandacht beperkte zich vooral tot het moment zelf en tot het feit dat de koning in de kerk was. Mooi. Hij had trouwens zijn vrouw gerust mee kunnen nemen, zoals hij haar ook vergezelde bij het bezoek aan ‘haar’ paus op 22 juni. Maar dat was natuurlijk een staatsbezoek, het eerste van een Oranjevorst aan het Vaticaan en dat nog wel in het Reformatiejaar.

Naast de viering van de Protestantse Kerk in Nederland met gasten van andere kerkgenootschappen en religies was er ook een muzikale tv-special ‘In Holland staat een kerk’ van de EO. De nadruk lag daarbij op de wijze waarop de Reformatie ons land en onze cultuur heeft gevormd. Bij beide herdenkingen kwam de inhoud van de vrije genade, de kern van de reformatorische herontdekking van het Evangelie, niet echt uit de verf.

LOKALE HERDENKINGEN

Was dat anders bij de vele regionale en lokale reformatieherdenkingen? Laat ik enkele – persoonlijk gekleurde – impressies geven. Zelf was ik betrokken bij bijeenkomsten over thema’s als de rechtvaardiging door het geloof alleen en de ware vrijheid van een christen. Het is dan mooi om ook de continuïteit tussen de middeleeuwse mystiek en de Reformatie te laten zien. Luthers vrolijke ruil van de arme bruid en de rijke Bruidegom borduurt voort op de bruidsmystiek van Bernardus. In zijn verstaan van de ontdekkende functie van de wet verwerkt Luther de mystieke gedachte van de zelfontlediging.

Prachtig, maar de eerlijkheid gebiedt te zeggen dat de belangstelling vooral komt uit de smalle gereformeerde gezindte, waar de vragen rond de toe-eigening van het heil nog sterk spelen. Hoe kan de relevantie van de boodschap van vrije genade beter voor het voetlicht gebracht worden? Het is gemakkelijker om voor een breed publiek het thema ‘vrijheid’ te belichten, maar voor je het weet, is dat een herinterpretatie. De theologie van de Reformatie is geen moderne bevrijdingstheologie. En de vrijheid van meningsuiting is niet terug te voeren op Luthers opvattingen over de christelijke vrijheid.

ONDERWIJS

Met de docenten van CSG Prins Maurits in Middelharnis en het Ichthuscollege te Veenendaal besprak ik de relevantie van de Reformatie voor de praktijk van het onderwijs. De universiteit van Wittenberg was immers qua omvang en samenstelling van de leerlingenpopulatie beter vergelijkbaar met een middelbare school dan met de huidige universiteiten. Het was voor de docenten verrassend om Luther en Melanchthon als collega’s te zien, die ook aan leerlingen vanaf een jaar of veertien les moesten geven.

De leerdiensten in de hervormde gemeente van Woudenberg waren dit jaar deels gegroepeerd rond thema’s uit de Reformatie. Bij de afsluiting in november stelde ik als gastpredikant de vraag of iedereen in de kerk iets in gedachten wilde nemen uit het persoonlijke geloofsleven of uit het gezin dat misschien her-vorming behoeft. Dat lijkt me vooral van blijvend belang. Niet hoe we de Reformatie herdenken of vieren, maar hoe we die vandaag vormgeven.

De les van de oogst is dat het vooral belangrijk is om de actualiteit van de kerkgeschiedenis te laten zien. Bij de herdenking van de Synode van Dordrecht wordt dat nog een hele uitdaging. Hoewel? Wat is er actueler dan het verschil tussen mens en robot. Zijn wij meer dan ons brein? In een wereld vol deterministische evolutionisten kan de theologie van Dordrecht ons echt verder helpen.

Prof. dr. H. van den Belt is bijzonder hoogleraar namens de Gereformeerde Bond en universitair hoofddocent Theologiege-schiedenis aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen