GLOBAAL BEKEKEN

Een recent uitgegeven boekje van Bert van Nieuwenhuizen Weet je nog van vroeger? (Aspekt, Soesterberg) is wat de inhoud betreft voor de oudere generatie gesneden koek. Maar voor de jongeren? Hier volgt het hoofdstuk ‘Toen de zondag nog zondag was’:

Toen de babyboomers opgroeiden – tussen 1945 en 1970 – was de zondag nog zondag. De winkels waren gesloten, zeer letterlijk zelfs, want voor de etalageruiten werden de rolluiken neergelaten en bij de kleinere buurtwinkels – die op bijna iedere straathoek te vinden waren – gingen de gordijnen dicht. De bevolking van Nederland was in die tijd in grote meerderheid nog aangesloten bij een kerkgenootschap.
Ruim een derde van de bevolking was rooms-katholiek, ruim een derde van de bevolking was protestant. En miljoenen mensen gingen in die tijd nog op zondag naar de kerk. In dorpen (en dorpjes) en steden (en stadjes) beierden op zondagmorgen de kerkklokken om de mensen naar de kerk te nodigen. Zo tegen half tien op de zondagochtend vormden zich in de wijken kleine optochten van mensen die naar de kerk wandelden.
Inderdaad, wandelden.
Om te beginnen hoorde dat zo, wat veel kerkgangers betreft, maar van massaal particulier autobezit was in die tijd ook nog geen sprake. Bovendien: het kerkgebouw was in veel gevallen dichtbij. De kruidenier zat op de hoek, maar de kerk vaak ook. Het was de tijd dat er nog volop nieuwe kerken gebouwd werden. In een nieuwbouwwijk werden als vanzelfsprekend ook nieuwe kerkgebouwen gepland.
Niet alleen op de zondagochtend vulden de kerkgangers de straten. Ook op de zondagmiddag werd er weer een stroom van kerkgangers zichtbaar. Protestantse kerken hielden tussen 1945 en 1970 heel vaak op zondagmiddag nog een tweede dienst, de rooms-katholieke kerken zetten op zondagmiddag de deuren open voor het ‘lof’, vaak gewijd aan Maria.(...)
De mannen gingen nog in hun goeie pak naar de kerk, de vrouwen droegen naar de kerk vrijwel allemaal een hoed. De hoedenwinkels floreerden nog!
Trouwens: het deel van de bevolking dat op zondag niet naar de kerk ging, had wel degelijk ook zondagse kleren. Er werd mee op de koffie gegaan bij oma en opa of oom en tante.

***

‘Tot hoop verplicht’, kopt een bijdrage bij het begin van het nieuwe jaar in Volzin (magazine voor religie en samenleving). Uit het onderdeel ‘Honderd jaar geleden: onze grootouders’:

Ik prijs me gelukkig dat ik mijn grootouders heb gekend. Dat ik hun verhalen nog kon horen en met hen mocht wandelen. Dat ik mijn oma het avondbrood zag snijden nadat ze met het mes een groot kruis tekende op de onderkant ervan. (...). Bij hun geboorte mochten mijn oma’s en opa’s verwachten 31 jaar oud te worden. Dat was de gemiddelde levensverwachting aan het begin van de twintigste eeuw. Een levensverwachting die in het Westen van toen, twintig jaar lager lag dan in het Afrika van nu. Rond 1900 stierf in Nederland nog een op de vijf kinderen voor het vijfde levensjaar. Cholera, tyfus, difterie, pokken, malaria en tuberculose: tot ver in de jaren veertig richtten ze bij ons nog slachtingen aan. Pas in 1970 werd Nederland malaria-vrij verklaard. Pokken – niet te verwarren met waterpokken – doodden in de vorige eeuw nog 300 miljoen mensen wereldwijd. In 1980 werd de ziekte uitgeroeid. Tbc komt voornamelijk nog voor onder migranten. Toen mijn grootouders honderd jaar geleden volwassen werden, gingen ze allang niet meer naar school. Uitzonderlijk was dat niet. Rond 1918 genoot de gemiddelde Nederlander niet meer dan vier jaar onderwijs. Nog een kwart moest rondkomen van minder dan, omgerekend, €1,25 per dag. Wie daaraan ontsnapte was een verlate generatiegenoot van mijn grootouders: John D. Rockefeller. Omgerekend naar huidige valuta was Rockefeller met $390 miljard vier keer zo rijk als Bill Gates vandaag. |

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen