GLOBAAL BEKEKEN

De bekende joodse psychiater dr. H.M. (Herman) van Praag zat van 1942 tot 1945 als jongen in kampen in Barneveld, Westerbork en Theresienstadt:

Mijn grootouders, van beide kanten, behoorden tot de eerste zionistische families van Nederland, maar mijn ouders waren niet religieus. Toch heeft een zekere religiositeit mij geholpen in de kampen. Ik definieer religiositeit als de behoefte naar boven te kijken, naar wat boven de dagelijkse werkelijkheid uitstijgt. De idee dat er toch een macht, een kracht is, die zou kunnen interveniëren. Waar of niet waar, voor mij was het waar. Die hoop, daar hield ik mij als jongen aan vast.

Nog ga ik geregeld naar de synagoge, naar de heilige ark met de vijf boeken van Mozes, daar zit ik graag dichtbij. Dat is voor mij de kerk van het Jodendom, dat die boeken, die volgens de overleving vierduizend jaar geleden geschreven zijn, ons als volk hebben gevormd. (...) Ik vind het uiterst jammer hoe er vandaag de dag met religie wordt omgegaan. Ik nam bij patiënten vaak een religieuze anamnese (dat wat een patiënt met betrekking tot de voorgeschiedenis en relevante omstandigheden van zijn ziekte of aandoening aan een zorgverlener kan vertellen, red.) af, waardoor ik erachter kwam dat velen hoop koesterden dat er na de dood iets is. Het getuigt van kortzichtigheid om te denken dat wij met elkaar alles kunnen verklaren. Ik houd het begrip mysterie voorlopig in ere. (...). Er is meer dan het meetbare. Ik vind het dom om religiositeit af te doen als een sprookje.

***

Ongetwijfeld hebben lezers van het Reformatorisch Dagblad het al onder ogen gehad. Ook hier verdient de column van prof.dr.ir. Aart Nederveen over ‘Het hellend vlak’ aandacht.

Behoed u voor het hellend vlak. Wie daarop terechtkomt, roetsjt in één keer naar de vrijzinnigheid. Nou ja, het kan een generatie duren, maar de beweging is niet te stoppen. Nu kun je dat allemaal wel beweren, maar laat het hellend vlak erbuiten.

Het hellend vlak hoort bij de eerste machines van de mensheid, ingebakken als het ware in de schepping zelf. Hoe denkt u anders dat de Egyptenaren hun piramides maakten? Niet met een kraan of een verhuislift, maar met een hellend vlak. Loodzware stenen krijg je zo hoog als je maar wilt, als je ze maar over een flauwe helling omhoog duwt. (...)

Voetius wierp Descartes voor de voeten dat wie geloof gaat hechten aan nieuwlichterij als een bewegende aarde of het bestaan van materiedeeltjes op een hellend vlak belandt. Alles wat ons dierbaar is, stort dan in een razende vaart naar beneden. We raken het voorgoed kwijt. Voetius’ lijstje liegt er niet om. We verliezen dan het geloof in de Drie-eenheid, de vleeswording van Christus, de wonderen en de profetieën, om er maar een paar te noemen. ( )

Het gaat over zware stenen die desondanks toch omhoog bewegen, met minimale inspanning, dankzij het hellend vlak. Eigenlijk zou de metafoor van het hellend vlak moeten verwijzen naar een situatie waarin je met weinig moeite iets heel belangrijks kunt bewerkstelligen: stilstaan op een hellend vlak is een fluitje van een cent. En met je pink houd je daarop een rotsblok in bedwang.

Zo wordt het hellend vlak toch wel een beetje een ander verhaal. Bemoedigend in plaats van afschrikwekkend. Theologen willen graag dat natuurwetenschappers de Bijbel recht doen. Doe dat dan andersom ook. Spreek vrijmoedig over het hellend vlak, maar leg wel de goede verbanden. Bijvoorbeeld tussen het hellend vlak en de wet van het mosterdzaad.

Voor wie gelooft zijn alle dingen mogelijk. Dank God voor het hellend vlak. In eigen kracht komen we niet vooruit. |

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen