LAST OF VREUGDE?

We kunnen een lange rij opnoemen. Als we aan het einde van onze dag onze handen vouwen, leggen wij als het ware aan God verantwoording af. Wij zijn voor Hem aansprakelijk voor hoe we met medemensen ver weg en dichtbij die dag hebben omgegaan. Welke goede daden hebben wij gedaan of nagelaten? Welke goede woorden hebben wij gezegd of niet gesproken? En hebben we voldoende aan het heil van anderen en ons eigen zielenheil gedacht en gewerkt? We komen eigenlijk niet klaar met ons avondgebed. Elke keer komt er een nieuwe verantwoordelijkheid in onze gedachten op. We vragen een zegen over wat we goed gedaan hebben en vergeving over het vele dat we niet gedaan hebben of waarin we zelfs gezondigd hebben. Onder de last van zoveel verantwoordelijkheid kan een mens het moeilijk hebben. Het dragen van verantwoordelijkheid levert schuldgevoel op.

HARD WERKEN

Zou dit de bedoeling zijn? Zou God ons verantwoordelijkheid geven als last of als vreugde? Ik vermoed toch dat laatste, ook al weten wij van doorns en distels na de zondeval. Het lijkt een protestants trekje om zwaar te tillen aan alles waarvoor wij verantwoordelijk zijn. Wij nemen het leven serieus, juist op het punt van de individuele verantwoordelijkheid. Hard werken bevalt ons beter dan een spelletje doen. Het visioen van Zacharia 8:5 waarin ouderen in Jeruzalem op bankjes zitten en kinderen vrolijk spelen, is visioen gebleven. De theoloog Okke Jager zegt in een meditatie over deze tekst dat protestanten de rooms-katholieke leer van de goede werken hebben ingeruild voor de leer van het harde werken. De overeenkomst tussen beide is dat het leven uit genade erdoor geblokkeerd wordt. Of ik nu met goede werken de hemel wil verdienen of met hard werken aan God wil laten zien dat ik Zijn wil doe, ik doe het in beide gevallen om mijn eigen kwaliteiten te onderstrepen en om waardering te ontvangen. Ik ben ook altijd onzeker of ik wel genoeg presteer voor God.

TALENTEN

Hoe drukkend of hoe vreugdevol de last van de verantwoordelijkheid is die God ons geeft, kunnen we lezen in de gelijkenis van de talenten (Matt.25:14-30). Dat is niet een verhaal van de Heere Jezus waarin Hij ons leert dat we moeten woekeren met de talenten die God ons gegeven heeft. Dat is een eenzijdig accent op hard werken. Zo zijn kinderen vermaand om hun best te doen op school. ‘Als God je verstand geeft, heb je ook de verantwoordelijkheid om eruit te halen wat erin zit...!’ Daarover gaat het niet in deze gelijkenis. Die talenten slaan op de voortgang van het Evangelie van het Koninkrijk van God. Vanaf het moment dat de Heere Jezus naar de hemel is opgevaren, heeft Hij die toevertrouwd aan Zijn discipelen en als Hij terugkomt, moeten zij (en wij) inderdaad verantwoording afleggen over hoe ze gearbeid hebben. Intussen leren we in deze gelijkenis wel een aantal dingen over omgaan met verantwoordelijkheid en die lessen kunnen we breder toepassen dan op de arbeid in de voortgang van het Evangelie van het Koninkrijk. Wat valt op?

Als ons verantwoordelijkheidsgevoel té groot is, blokkeren we en komt er niets meer uit onze handen

BEKWAAMHEID

De heer in de gelijkenis vertrouwt zijn bezittingen toe aan zijn slaven. God schakelt mensen niet uit maar in. Hij acht hen waardig om verantwoordelijk te zijn over wat Hem toebehoort. Ik zou zeggen: dit is een grote eer en reden om blij te zijn.

De heer kijkt zijn slaven aan en geeft ieder talenten naar zijn bekwaamheid. Hij stelt ook geen eisen om een bepaald resultaat te bereiken. God wil niemand overbelasten. Ieder mag aan de slag gaan met de kwaliteiten die hem gegeven zijn. Er wordt geen eis aan gekoppeld in de zin van ermee ‘woekeren’.

Twee slaven gaan gewoon aan het werk. Ze drijven handel en het resultaat is goed, maar verschilt per slaaf. Wij mogen opgewekt aan de slag gaan met wat God ons heeft toevertrouwd. Onze verantwoordelijkheid wordt begrensd door onze mogelijkheden. Met twee talenten kun je minder dan met vijf.

Eén slaaf voelt grote druk. Uit angst voor falen durft hij niets te ondernemen. Als ons verantwoordelijkheidsgevoel té groot is, blokkeren we en komt er niets meer uit onze handen. We zijn zo gefocust op goed presteren dat we faalangst ontwikkelen. We kijken naar de resultaten bij anderen en die vergelijking ontmoedigt ons. We denken dat het succes van óns afhangt en vergeten dat ook onze inspanningen door genade gedragen worden.

Bij de afrekening blijkt opnieuw dat de heer geen maximale opbrengst beoogd heeft. Het resultaat mag per slaaf verschillen. Hij zou zelfs genoegen genomen hebben met een klein beetje rente. Trouwe inzet is het beoordelingscriterium. God vraagt van ons geen resultaten. We hoeven geen ‘targets’ te halen in Zijn dienst. Wij mogen Hem vertrouwen dat Hij weet wat Hij doet als Hij talenten aan ons toevertrouwt. We hoeven slechts aan de slag te gaan. Zo beschamen we Hem niet.

De faalangst van die ene knecht was eigenlijk wantrouwen jegens zijn heer. Daardoor gebeurde precies waarvoor hij vreesde: zijn heer werd boos. Wij mogen onze gevarieerde verantwoordelijkheden op ons nemen in het leven, in vertrouwen op God. Hij is wijs en goed en genadig. Juist daarom willen we niet lui zijn maar Hem eren door onze inzet. Zelfs die inzet is dan niet onze prestatie, maar Zijn werk in ons.

AVONDGEBED

In ons avondgebed belijden wij onze zonden. We beseffen ook onze tekorten. Tegelijk danken wij voor het vertrouwen dat God in ons stelt, elke dag weer. We spreken onze vreugde uit dat wij bekwaamheden van God ontvangen om Hem te dienen, zodat onze naasten en de wereld er een héél klein beetje beter van worden. We danken God dat Hij ons, met dat Hij ons talenten toevertrouwt, ons de gelegenheid geeft om te falen. We spreken onze vreugde uit dat we niet boven onze stand hoeven te leven en te presteren. We danken dat we van genade mogen leven en bidden dat de Heilige Geest ons inspireert tot getrouwe inzet.

Drs. N.C. van der Voet uit Veenendaal is docent Pastoraat aan de Christelijke Hogeschool Ede.

Volgende week deel 3 in deze serie, over de verantwoordelijkheid voor ons eigen leven.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen