EERBIED GEVRAAGD

De HEERE is heilig, totaal anders dan wie en wat ook. Hij is hoog verheven, van volmaakte schoonheid en ontzagwekkend. Bij Hem past het volkomene en het reine. Hij mag op ieder en alles Zijn rechten laten gelden.

Heel bijzonder is dat de Heilige in Zijn welbehagen niet ver en vreemd is, maar de God van mensen wil zijn. Dit geldt wonderlijk en wonderrijk genoeg ook na wat er in het paradijs gepasseerd is. De HEERE vraagt met recht en reden grote eerbied, volstrekte gehoorzaamheid en liefdevolle toewijding jegens Hem.

ISRAËL

Vooral Israël, het volk waarop God in Zijn verkiezende genade beslag heeft gelegd, weet dit. Onder Israël wil de Heilige tronen en wonen. Met alle consequenties daarvan. De relatie tussen de Heere en Zijn volk dient daarom goed te zijn en te blijven, want anders zal Gods geduchte toorn Israël treffen. Helaas blijkt keer op keer Israëls zonde en ontrouw die op aangrijpende wijze worden afgestraft. Toch blijft God trouw aan Zijn verbond en woorden. Hij is barmhartig en vergevingsgezind op heilige wijze.

Ook het boek Leviticus, wel ‘het hart van de Thora’ genoemd, wijst Israël en ons met grote nadruk op Zijn eis: ‘Heilig moet u zijn, want Ik, de HEERE, uw God, ben heilig.’ (19:2) De religie van het Oude Testament is daarom niet zonder reden als ‘religie van de heiligheid’ gekarakteriseerd. In dit kader speelt, zo maakt Leviticus duidelijk, de door de Heilige van Israël ingestelde dienst van de verzoening een beslissende en heilzame rol.

HIJ ROEPT

In het Hebreeuws begint dit bijbelboek met ‘Hij roept’. Via Mozes wordt Israël met zijn ambtsdragers opgeroepen en toegerust voor zijn taak om een koninkrijk van priesters te zijn en een heilig volk. Tevens is Leviticus het (instructie) boek voor de Levieten, vooral voor de priesters. Het luistert namelijk nauw in de eredienst aan de HEERE (Lev.10:1,2; 16:1).

In Leviticus is hoofdstuk 16 het centrale hoofdstuk. De grote verzoendag brengt Israël en ons diep onder de indruk van de heiligheid van de HEERE én van onze zondigheid die God ‘bloedernstig’ neemt. Juist op die dag schittert echter ook Zijn genade. In Leviticus 16 blijkt allereerst dat de verzoening van God uitgaat en op Hem gericht is. Vervolgens laat God de verzoening ten goede komen aan mensen en via mensen. Aäron, wiens optreden nauwkeurig wordt beschreven, mag die ene keer per jaar niet in vol ornaat, maar in heilige, eenvoudige priesterkleding, heel dicht in de nabijheid van de Heilige verkeren en fungeren.

VOORSCHRIFTEN

Boven de verzoenplaat op de ark – teken van Gods regering en tegenwoordigheid – verschijnt de HEERE in de wolk. Grote eerbied is daarom geboden. Dat wordt duidelijk gemaakt in diverse voorschriften.

1. Voordat de hogepriester het heilige der heiligen met bloed binnengaat om verzoening te bewerken, moet hij eerst een vuurpan nemen vol met gloeiende stukken houtskool van het altaar en in beide handen wierook van de beste kwaliteit. De wierook legt hij op de kolen waardoor er een rookgordijn ontstaat dat dient als afscherming en bescherming tussen de verzoenplaat en hem. Zelfs voor de hogepriester is een rechtstreekse ontmoeting met de Heere en het zien van de ark onmogelijk.

2. De rituelen met het bloed van dieren – die de plaats van mensen innemen – maken overduidelijk dat de zonden van alle betrokkenen moeten worden ‘bedekt’, vergeven en uitgedelgd. Alle onreinheid en besmetting, heiligdom met altaar daarvan niet uitgezonderd, dienen radicaal verwijderd te worden.

Het bloed voor Gods aangezicht en voor Zijn voeten gebracht is een smeekbede om het in genade te aanvaarden en de zonden van de hogepriester met heel de priesterschap alsook van het volk te vergeven.

Onder Israël wil de Heilige tronen en wonen. Met alle consequenties daarvan

3. Bij het ritueel van de zondebok steunt de hogepriester met beide handen op de kop van dit dier en draagt symbolisch de totale last van de ongerechtigheden van het volk over op de bok. Bij deze daad voegt zich de schuldbelijdenis vanwege alle zonden die de hogepriester namens het hele volk uitspreekt boven de kop van dit dier. Daarna wordt de bok de woestijn ingejaagd. Daarmee is de schuld van het volk radicaal weggedaan.

Ook het heiligdom met altaar wordt door bloed weer aan God gewijd en voor Zijn dienst bestemd.

Na deze ceremonie gaat Aäron het heiligdom binnen, legt zijn kleren af, wast zich en trekt de hogepriesterlijke kleding aan. In de voorhof offert hij nu het brandoffer voor zichzelf en voor het volk als teken van afhankelijkheid en eerbewijs aan de HEERE. Alles wat van de offerdieren is overgebleven, wordt buiten het legerkamp verbrand.

HERSTEL

Israël moet deze bijzondere dag voortdurend in acht nemen. Ieder dient zich innerlijk op dit bijzondere gebeuren voor te bereiden door zich te verootmoedigen en in te stemmen met de schuldbelijdenis. Alleen op deze wijze ontvangt men de weldaad van de verzoening. Het is tevens frappant dat alleen op deze dag de hogepriester de naam JHWH uitspreekt. Door de instelling van de grote verzoendag heeft de HEERE voor Zijn volk een nieuw begin, dat tegelijk een genadig vervolg is, mogelijk en werkelijk gemaakt. Het herstel van de relatie met de God van het verbond is uitsluitend te danken aan Zijn grondeloze barmhartigheid en onbezweken trouw. Voor het Joodse volk is jom kippoer, de grote verzoendag op de tiende dag van de zevende maand, nog altijd het hoogtepunt van de feestdagen, met veelzeggende rituelen in de synagoge en thuis.

HOGER DAN AÄRON

Het Nieuwe Testament betuigt dat wet en profeten in Jezus Christus en Zijn verzoeningswerk hun vervulling hebben. Hij is de grote, de unieke Hogepriester, hoger en meer dan Aäron (Hebreeën). Hij is Zelf ook de Plaatsvervanger, het Offer en de Advocaat pro Deo. Hijzelf is de verzoening voor alle zonden. Zijn bloed is op Golgotha vergoten en het hemelse heiligdom binnengebracht. Zijn dienst is goedgekeurd door Zijn Vader. Zijn bloed bevrijdt zondaren van alle ongerechtigheden en ze mogen verzoend voor het oog van God de Vader treden. Met vrijmoedigheid.

Door de Heilige Geest wordt dit Evangelie de wereld ingedragen tot in de harten van vijanden. Hij leert persoonlijk en in de gemeenschap van de heiligen het wonder, de noodzaak en de schat van de verzoening kennen en beleven. Hij past de zegen van de verzoening toe en doet die genieten bij kruis en troon. Niet zonder schuldbelijdenis en verootmoediging, wel met eerbiedige verwondering en in aanbidding. God de Vader leert allen die Hem vrezen blijvend met Zijn Lam tevreden te zijn. De verzoening is gelukkig niet afhankelijk van mensen en hun conditie, van hun schuldbesef en keuzes, maar is te danken aan Gods verkiezende genade in Christus. Verzoening met de HEERE roept indringend op tot een geheiligd leven en tot gerichte liefdedienst aan God en onze naasten. Ook deze roeping wordt door de hemel gerealiseerd in het bestaan van al Gods kinderen.

De opdracht geldt: ‘Laten wij daarom, omdat wij een onwankelbaar Koninkrijk ontvangen, aan de genade vasthouden en daardoor God dienen op een Hem welgevallige wijze, met ontzag en eerbied. Want onze God is een verterend vuur.’ (Hebr.12:28,29) Over de heilige God van het verbond en Zijn Lam en Hogepriester raken Gods kinderen door de Geest nooit uitgedacht en uitgezongen (Openbaring).

Ds. P. Koeman uit Barneveld is emeritus predikant.

AANDACHTSPUNTEN

• Bij de bezinning op de centrale noties van de heiligheid van God en Zijn verzoenend handelen in Christus klemt de vraag: hebben die in de verborgen omgang met God, dus in het persoonlijke geloofs- en gebedsleven een centrale plaats gekregen en gehouden?

• Komen deze bijbelse gegevens tot hun recht in de verkondiging, in het pastoraat, in ons persoonlijk getuigenis en in onze levenspraktijken? En: stempelt de vreze des Heeren ook onze ambtelijke dienst?

• Hoe is trouwens bij ons het beeld van God en van onszelf? Voor velen lijken de heiligheid van de HEERE en de noodzaak van ‘de verzoening door voldoening’ gedateerd en achterhaald, alleen maar geldend voor het Oude Verbond. Wie bij het kruis gebracht is, weet door de Geest geleid wel beter.

• Moeten wij niet opnieuw ontdekken dat de rechte kennis van God drie-enig verbonden met de echte zelfkennis levensnoodzakelijk is? Waar wij de heiligheid van God uit het oog verliezen, zullen wij de boodschap van de verzoening niet kunnen verstaan (J. Hoek). Het is juist de Heilige Geest Die ons dit levenslang leert vanuit de Schriften en door de sacramenten.

• De toorn van God over onze zonde is ook en juist in het Nieuwe Testament een aangrijpende realiteit. Gods eigen Zoon heeft die aan lichaam en ziel ervaren op het kruis. De Geest overtuigt ervan dat wij de doodstraf hebben verdiend en niet in het Rijk van God kunnen komen, tenzij wij wederom geboren worden. Dankzij het bloed van Gods Zoon – genade is dus echt niet goedkoop – is dit wonder bereid en wordt het beleefd. Wij moeten intussen Gods heiligheid niet uitspelen tegen Zijn verzoenend handelen door Christus. Gods liefde is in alle opzichten zuiver en kan het kwade niet verdragen.

• Juist de noties van de heiligheid van de HEERE en van Zijn verzoenend handelen sporen indringend aan tot een verzoend, voorbeeldig leven, maar niet minder tot missionaire activiteiten in alle ernst, met echte bewogenheid, royaal (2 Kor.5). Daarbij mag de onopgeefbare verbondenheid met en het gebed voor Israël (Rom.9-11), alsook het getuigend gesprek niet ontbreken.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen