MINDER HOGE KERKMUREN

Zo’n zeventien jaar geleden traden drs. Kole en ds. Van der Kraan min of meer tegelijk toe tot het Contactorgaan Gereformeerde Gezindte (COGG). Dit jaar nemen ze ook weer bijna gelijktijdig afscheid van het platform. Secretaris Kole deed dat 11 april tijdens de jaarlijkse conferentie. Drs. A.A. van der Schans is zijn opvolger. Ds. Van der Kraan geeft in juni de voorzittershamer door aan ds. J. Muller, als het COGG-bestuur de gedane voordracht overneemt. Een terugblik op de afgelopen periode.

Waar staat het COGG voor en wie zijn erbij betrokken?

Ds. Van der Kraan: ‘Het is het contactorgaan van de gereformeerde gezindte, niets meer en niets minder. Het probeert bruggen te slaan, onbegrip weg te nemen en verstandhoudingen te optimaliseren of waar nodig te verbeteren. We doen dat door ontmoetingen te organiseren en met elkaar in gesprek te zijn. Natuurlijk hopen we dat daar iets uit voortkomt wat op oecumene lijkt, maar de praktijk is bijzonder weerbarstig.’ Kole: ‘Deelnemers zijn de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK), de Gereformeerde Bond (GB), de Confessionele Vereniging (CV), het Confessioneel Gereformeerd Beraad (CGB), de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt (GKv), de Nederlands Gereformeerde Kerken (NGK), de voortgezette Gereformeerde Kerken in Nederland (vGKN) en de Hersteld Hervormde Kerk (HHK).’ Ds. Van der Kraan: ‘Het platform wordt dus voor een deel bevolkt door officiële afgevaardigden van kerken en door een drietal kerkelijke bewegingen.’ Kole: ‘Het fijne bij een kerk is dat de vertegenwoordigers rapporteren naar de synode. Elke drie jaar horen de synodes dus wat het COGG doet en wat de betekenis daarvan is.’ De Gereformeerde Gemeenten zijn op persoonlijke titel vertegenwoordigd in de persoon van Van der Schans en tot voor kort Kole zelf. Met spijt in zijn stem stelt de oud-secretaris vast dat de Gereformeerde Gemeenten geen lid zijn van het COGG. ‘We hebben via brieven gevraagd: overweeg het. Het is jammer genoeg niet tot een positief besluit gekomen, omdat het COGG te breed is.’

Ds. Van der Kraan: ‘We zijn niet bevindelijk genoeg.’ ‘Er zijn,’ zo geeft hij toe, ‘inderdaad een aantal denominaties waar de voorwerpelijke kant van het heil meer in het vaandel staat dan de onderwerpelijke. Maar,’ voegt hij er direct aan toe, ‘het omgekeerde is ook zo.’

‘Ik heb me weleens afgevraagd wat er allemaal nog moet gebeuren in rechts kerkelijk Nederland voordat we elkaar gaan zoeken’

STUDENTEN

Naast de jaarlijkse conferentie in april vergadert het platform nog drie keer per jaar. Dan gaat het over huishoudelijke zaken, maar komt er ook een spreker. Kole: ‘Ik denk dat dat bindend werkt. We delen niet alleen iets mee, maar er vindt ook bezinning plaats.’ Ds. Van der Kraan: ‘Dat zorgt voor diepgang. Er komen soms ook tegenstellingen aan bod. Tegelijk vind ik het frappant dat we over Israël nooit hebben kunnen nadenken, omdat de meningen van de deelnemers daarover te ver uiteenlopen.’

Op 1 juni is er voor de vijfde keer een studentenconferentie. Kole: ‘De bedoeling daarvan is dat we theologiestudenten met een verschillende kerkelijke achtergrond met elkaar in gesprek brengen om elkaar te leren kennen. Ze maken dan ook kennis met docenten van de verschillende theologische universiteiten.’ Ds. Van der Kraan: ‘Daar zit de gedachte achter dat de contacten later als ze elkaar als predikant tegenkomen, makkelijker zullen zijn wanneer ze elkaar nu al over de kerkmuren heen ontmoeten.’

PITTIG

Goede herinneringen bewaart de voorzitter aan een conferentie over moderne hermeneutiek, enkele jaren geleden. ‘Dat ging er pittig aan toe. A. Huijgen (CGK) en J. Hoek (GB) stonden tegenover J.M. Burger (GKv).

Toen werd wel duidelijk dat je een aantal dingen niet kunt doen en bepaalde standpunten juist wel moet innemen, wil je nog gereformeerde hermeneutiek bedrijven. Het was in de periode dat de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt langzamerhand een nieuw Schriftverstaan introduceerden, wat heeft geresulteerd in een nieuwe visie op de vrouw in het ambt.’ Kole: ‘Het wonderlijke is dat de synode van de GKv die besluiten nam, terwijl ze in gesprek was over de oprichting van de Gereformeerde Theologische Universiteit (GTU). Dat verhinderde natuurlijk het naar elkaar toegroeien, met als consequentie dat de GTU, in elk geval op dit moment, niet gerealiseerd wordt.’

Had het COGG daarin iets kunnen betekenen?

Kole: ‘We hebben aan de diverse synodes brieven geschreven dat wij de komst van de GTU van harte toejuichen.’

THEMA’S

Bij het COGG staan hoofdzakelijk theologische onderwerpen op de agenda. Sommige items zijn tijdgebonden, stellen de bestuursleden vast. Tegenwoordig speelt bijvoorbeeld het kerkbegrip een minder belangrijke rol. Lange tijd leefde ten opzichte van de Gereformeerde Bond de vraag hoe het toch kan bestaan dat je binnen de vervallen Nederlandse Hervormde Kerk blijft en tegelijk kan pretenderen gereformeerd te zijn, aldus de voorzitter. ‘Dat was een bottleneck voor de vrijgemaakten. Omdat ze inmiddels zelf van het hoge kerkbegrip afgestapt zijn, is dit geen item meer. Nu hikken we meer aan tegen de vraag hoe we de Schrift verstaan. Wat is gereformeerd? Waar liggen de grenzen? Wanneer kun je nog gereformeerd zijn en wanneer ben je het niet meer?’

Inmiddels bestaat het COGG 55 jaar. De zichtbare resultaten zijn mager.

Ds. Van der Kraan: ‘Ik heb me ook afgevraagd hoe het toch kan dat we als COGG nog steeds bestaan bij alle frustraties die we onderweg opgelopen hebben, bij alle mislukkingen die ook geteld moeten worden en bij de toenemende versplintering. Is dat koste wat koste doorgaan, terwijl je op je tandvlees loopt? Of zit er toch iets in van ‘we kunnen niet met elkaar, maar we kunnen ook niet zonder elkaar’? Dat zou onderwerp van onderzoek kunnen zijn. Waarom zijn die mannen altijd maar doorgegaan?’

‘Wat mij vooral bezighoudt, is de toekomst van onze jongeren. Zien ze aan ons dat het dienen van de Heere waardevol is?’

Hebt u zelf een antwoord?

‘Kennelijk is er onderhuids de behoefte elkaar toch te ontmoeten. Ik zou geen ander platform weten waar mensen elkaar op deze manier tegenkomen. Ook de nationale synode is niet echt een ontmoetingsplatform. Die bijeenkomst is massaal en stopt dan weer voor drie jaar. Wij zien elkaar vier keer per jaar. Al brengt het COGG weinig teweeg, we kunnen de ontmoetingen blijkbaar ook niet missen. Het was toch echt opvallend dat al vrij snel na 2004 binnen het COGG de vraag werd opgeworpen of we de hersteld hervormden er niet bij moesten vragen. Eerst hielden de hervormd-gereformeerden dat wat af. Maar toen de vraag eenmaal bij het hersteld hervormd moderamen op tafel lag, hebben ze niet gezegd: “Daar beginnen we niet aan.” We willen elkaar toch in de ogen en in het hart kijken.’ Kole: ‘Vooral de inhoudelijke bezinning werkt positief. Je leert elkaar kennen, je weet welke beweging er in de kerken gaande is, je ontmoet elkaar, je volgt elkaar. Dat bindt. Alleen als je naar resultaten kijkt, zijn we niet echt dichter bij elkaar gekomen.’

Je zou de moed verliezen.

Ds. Van der Kraan: ‘Zo pessimistisch ben ik nu ook weer niet. Ik denk dat er dingen gebeurd zijn die je niet op het conto van het COGG kunt schrijven, maar waarvan je je wel kunt afvragen of die tot stand gekomen zouden zijn als men elkaar niet jarenlang ontmoet zou hebben op het COGG-platform. Ik denk bijvoorbeeld aan de kanselruil tussen hervormd-gereformeerde en christelijke gereformeerde predikanten. Elkaar niet zien, niet spreken brengt meer verwijdering dan elkaar wel zien en spreken. Hier en daar zijn kerkmuurtjes toch wel minder hoog geworden. Ontmoeting is belangrijk. Het beeld van de ander verandert dan.’

Kole: ‘We ontmoeten elkaar heel ontspannen. Dan weet je elkaar ook te vinden als het nodig is. Ik denk dat het COGG daarvoor een klein springplankje is.’

SIGNAAL

Welke plaats heeft de Gereformeerde Bond binnen de gereformeerde gezindte?

Ds. Van der Kraan: ‘Ik denk de Gereformeerde Bond, meer nog dan de Confessionele Vereniging, er is om het besef levend te houden dat we eigenlijk allemaal thuishoren in de kerk waar we vandaan gekomen zijn. Ook denk ik dat de GB versterking van het COGG verwacht had. Hij heeft toch altijd een vrij eenzame strijd gestreden in de toenmalige Nederlandse Hervormde Kerk en eigenlijk hebben ze gehoopt dat de andere kerken hen via het COGG zouden steunen en versterken. Dat is niet gebeurd. Dat moet een teleurstelling geweest zijn. Onderhuids gaat er nog steeds een signaal uit richting afgescheidenen en dolerenden: beseffen jullie wel dat je eigenlijk in een noodverband zit en dat je thuishoort in de kerk der vaderen?’ Kole: ‘Nou, daar zijn wel een paar vragen bij te stellen. Verder moet je de invloed van ds. J.H. Velema (CGK) niet onderschatten. Hij heeft ontzettend veel gedaan voor het COGG. Bij zijn werk voor de Evangelische Omroep ervoer hij de gescheidenheid elke dag. Ik heb veel respect voor de wijze waarop hij daarin stond.’

Ds. Van der Kraan: ‘De Christelijke Gereformeerde Kerken zijn een van de initiërende kerken geweest. Zij zijn eigenlijk de sleutelfiguur, de sleutelkerk, binnen het COGG.’

TOEKOMST

Hoe ziet u de toekomst van de gereformeerde gezindte en het COGG?

Ds. Van der Kraan: ‘Als je naar Johannes 17 kijkt, maken wij er een puinhoop van. Het lichaam van Christus wordt wel erg verscheurd. En binnen de gereformeerde gezindte maken we ons daar in het kwadraat schuldig aan. Dat zou toch minimaal een stimulans moeten zijn om na te denken over de vraag hoe we bruggen kunnen bouwen. Ik heb me weleens afgevraagd wat er allemaal nog moet gebeuren in rechts kerkelijk Nederland voordat we elkaar gaan zoeken.

Vergeleken met de begintijd zijn we vrijblijvender geworden ten opzichte van elkaar. We nemen waar, we horen aan, maar vonkt het nog wel eens? Zitten we elkaar op de huid? Wil het COGG toekomst hebben, dan zal dat meer gestalte moeten krijgen. We moeten elkaar vaker in de ogen kijken en op wezenlijke zaken bevragen. Dat is nodig om elkaar vast te houden en zo nodig te corrigeren.’

Kole: ‘Wat mij vooral bezighoudt, is de toekomst van onze jongeren. Zien ze aan ons dat het dienen van de Heere waardevol is? Zijn we werkelijk een voorbeeld van mensen die de Heere vrezen en dienen? Niet in het praten, maar vooral in het doen. Door de digitale ontwikkelingen leven we in een open wereld. Hoe kunnen we hun daarin toch liefde voor de kerk bijbrengen en ook liefde over de kerkgrenzen heen? Het helpt als we op plaatsen waar mensen uit verschillende kerken bij elkaar zijn, onderwerpen bespreekbaar maken waar we verschillend over denken. Misschien levert zo’n gesprek op dat je veel liefde voor je eigen kerk houdt, maar ook dat je liefde ontvangt voor dat wat God elders doet. Laten we niet te gering denken over wat de Heere heeft verdiend en toe wil passen door Zijn Geest.’

M.M.C. van der Wind-Baauw uit Kerkwijk is theoloog.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen