BOEKBESPREKINGEN

Dr. C.A. van der Sluijs
Aarde in hemels licht. Prediking en verzoening in seculiere tijden. Uitg. Brevier, Kampen; 125 blz.; € 9,90.

Opnieuw verscheen er een boek over de prediking en de tijd waarin wij leven. Het gaat in deze uitgave van dr. C.A. van der Sluijs, hervormd emeritus predikant te Veenendaal, met name om de gereformeerde prediking in het spanningsveld van allerlei verschuivingen.

Terwijl ik las, werd duidelijk waar de verschuivingen volgens ds. Van der Sluijs waarneembaar zijn. Het gaat ten diepste om de oppervlakkigheid in het geestelijke leven en als oorzaak wordt onder andere genoemd het ontbreken van de ontdekkende functie van de wet. Waar dat ontbreekt, wordt de genade goedkoop. De werkelijkheid van het oordeel van God en de verwondering over de verzoening gaan verdwijnen.

Het gaat de auteur niet alleen om het constateren van een aantal zaken. Dit boek is een ‘cri de coeur’ (hartenkreet). Het wordt zo verwoord: ‘Zij (dit boek) beoogt niets minder dan een herwaardering van het wezen van de gereformeerde theologie en het dienovereenkomstig geestelijke leven.’ In heel Aarde in hemels licht komt dit hartsverlangen aan de orde. De hoofdstukken over prediking, verzoening, geestelijk leven, zekerheid en woestijnleven worden voorafgegaan door persoonlijke memoires. Ervaringen in de schepping worden verbonden met de herschepping. Vandaar de titel: Aarde in hemels licht. Aarde en hemel raken elkaar in de Godsontmoeting. Deze ontmoeting is mogelijk op grond van de verzoening door voldoening. ‘De rechtvaardiging van de goddeloze in de verzoening door voldoening is het grootste geheim van de hemel op aarde, dat nochtans geopenbaard wordt in ons schuldverslagen hart. Op dat moment komt de hemel op aarde en de aarde in de hemel. Aarde in hemels licht... Hier ligt de kern van het geloof van de Reformatie en hier klopt het hart van de kerk der eeuwen. De vreugde van en in de vreemde vrijspraak is onbeschrijfelijk.’ (blz.104). Het is boeiend en indrukwekkend hoe de auteur beelden uit de schepping in verbinding brengt met herschepping (land, zee, bossen, bergen, woestijnen). Steeds worden er woorden uit de Bijbel bij vermeld. Het viel niet altijd mee om de auteur te volgen in zijn gedachten, omdat de schrijfwijze niet altijd even doorzichtig is. Maar ik moet zeggen dat het verlangen naar de levende omgang met God me greep en meenam. Voortdurend worden woorden van ds. G. Boer en ds. I. Kievit geciteerd en hoewel het stemmen uit het verleden zijn, ze doen er wel toe. Als ik de auteur goed begrijp, is dit geen verlangen naar het verleden, maar een uitzien naar een herleving van het bevindelijk kennen van de drie-enige God in geloof, genade, liefde en genieten. Het antwoord op het geweld van de secularisatie is gelegen in de aanwezigheid van God in kerk, theologie en persoonlijk leven. Dan wordt de prediking geladen met het gewicht van zonde en schuld, verzoening en vrijspraak. Daar gaat Christus oplichten (blz.24) in het perspectief van de eeuwigheid.

De volgende uitspraak val ik graag bij: ‘De zielsvereniging met mijn Heiland is mijn hoogste geluk... met deze liefde wordt de kerk lyrisch in haar getuigenis over Jezus.’ (blz.90 en 91) In alle verlegenheid met het oog op de prediking in onze tijd verlangen we met broeder Van der Sluijs naar meer hemels licht.

A.L. VAN ZWET, PUTTEN

Fred van Lieburg (red.)
Orgelcultuur in de Biblebelt. Reformatorische muziekbeoefening in heden en verleden.
Uitg. de Banier, Apeldoorn; 271 blz.; € 14,95.

In de serie Biblebelt Studies is onder redactie van prof. dr. Fred van Lieburg een vierde deel verschenen dat aandacht vraagt voor de reformatorische orgelcultuur. Eerdere delen gingen over mediagebruik, kerkbouw en onderwijs onder de ‘bevindelijk gereformeerden’.

Het orgel heeft in deze specifieke groep orthodoxe protestanten bij voorkeur een ‘begeleidende’ functie in de eredienst. Maar de keuze voor eigentijdse ontwerpen van kerkgebouwen en ook nieuwe orgels laten meer invloed van de cultuur zien dan verwacht. Daarnaast is er veel waardering voor romantische orgelmuziek van Franse ofwel rooms-katholieke origine en ook de barokke muziek uit de Lutherse traditie is geliefd. Van Lieburg begint het eerste hoofdstuk met de interessante vraag of geloof en de uiting daarvan in de muziek dan nog wel op één lijn staan. Andere vragen zijn: wat is het eigene van de reformatorische orgelcultuur? Zal de populariteit van het orgel straks alleen maar beperkt blijven tot de rechterflank van het protestantisme? De bedoeling van de bundel is dat ‘alle spelers in orgelland elkaar zo goed mogelijk kennen en begrijpen om de kwaliteit van de orgelcultuur toekomstbestendig te houden’.

In verschillende bijdragen komen we meer te weten over ontwikkelingen in de orgelbouw en onder andere ook over de invloed van pabo de Driestar op de muziekcultuur in de gereformeerde gezindte. We lezen over populaire ontwikkelingen zoals het muzikale avontuur van Klaas Jan Mulder (Kajem) en andere organisten die zich willen richten op een breed publiek en een toegankelijk repertoire spelen. Ook bestaat er iets als een reformatorische ‘fancultuur’. Daarin spreekt de emotie een andere taal dan de woordverkondiging. Een gezongen lied of orgelspel na de preek kan er voor zorgen dat het Woord ‘binnenkomt’. Wie heeft die ervaring niet? ‘Waar het ten diepste over gaat, is onzegbaar, alleen te ondergaan (...). Muziek is emotie,’ om de woorden van een Feike Asma-liefhebber te gebruiken.

Theologisch interessant is het artikel van de hand van ds. Oane Reitsma, ‘Muzikale ervaring en geloofszekerheid’. Kan de organist zo’n belangrijke rol spelen in de kerkdienst dat de objectieve waarheid verbonden gaat worden met de subjectieve beleving van het heil? Welke ‘snaren’ van het hart worden er door muziek geraakt? Word je daarmee dichter bij de waarheid van het Evangelie gebracht? Of gaat het alleen maar om een religieuze ervaring of beleven van ‘schoonheid’, zoals je die ook kunt ervaren tijdens een orgelconcert? Prof. dr. Maarten Wisse verzorgt ten slotte het ‘Theologisch slotaccoord’. Hij meent dat de bevindelijk-gereformeerden in hun orgelcultuur een manier hebben gevonden om de kloof tussen populaire op gevoel gerichte romantiek en intellectuele orgelbeleving te overstijgen. ‘Men vond die qua stijl van musiceren in de barok.’

Het boek sluit af met een overzicht van orgels in reformatorische kerkverbanden vanaf 1907. Een mooie uitgave, die wat mij betreft mag bijdragen aan een blijvend inhoudelijk gesprek over onze gereformeerde eredienst.

G. LUSTIG, ZEIST

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen