LEVEN MET CHRISTUS

Waarschijnlijk komt dat doordat ik als tijdgenoot zoveel herken en deel. Ik ken Piet omdat we elkaar in het Hydepark troffen en later in de Commissie Bijzondere Zorg. Sores en zegen. Mijn verhaal met de kerk samenvatten was lastiger dan het te lezen, want er lopen veel onderwerpen kriskras door de verhalen heen. Ik dacht wel: zó schrijven hoort bij collega Piet, dit is ook zijn profiel.

TOT BEKERING

Hij neemt ons mee naar het gezin waar hij toe behoorde. Geboren in Zoutelande, behoorde hij tot de kleine gereformeerde gemeente. Jong verloor hij zijn ouders, maar het gezin bleef bij elkaar. Kerkgang op zondag was het vaste patroon. Hier kwam hij radicaal tot bekering. Deze geloofservaring doortrekt zijn hele oeuvre. Het gaat bij hem om een leven met Christus.

Hij wil dominee worden en gaat in Utrecht studeren. Hier gaat hij samen met zijn vrouw over naar de Nederlandse Hervormde Kerk. Het plotselinge overlijden van hun vierde kindje, in Asperen, wordt haast voelbaar onder woorden gebracht. De preken worden dan meer priesterlijk, vertroostend. Bijzonder is het vertrek naar Rotterdam-Delfshaven, waar vijf keer een auto en ontelbare keren fietsen werden gestolen. Het was een buurt die weinig bescherming bood, maar tot zegen werd voor zijn gezin.

GEMEENTEN

Laar (Duitsland) werd de eerste gemeente. Hier kwamen empathische gevoelens boven voor wat gezinnen hadden meegemaakt door de beide wereldoorlogen. Deze gemeente was sterk Kohlbruggiaans gebakerd. In de tweede gemeente, Asperen, werd stuurmanskunst gevraagd om de twee fronten, Gereformeerde Bond en confessioneel, bij elkaar te houden. In Nunspeet werd een diep Godsgeloof en geloofsvertrouwen gevonden.

Het langst verbleef deze broeder in Rotterdam-Delfshaven (1992-2012). Hij kwam in een kerk terecht met een soort sterfhuisconstructie, waar de traditionele kerken het zwaar hadden. Daarom werd het roer omgegooid van een traditionele naar een missionaire kerk.

Daarna kwamen de vragen: hoe gaan we om met de verschillende culturen, talen, met het seculiere levensgevoel? Hiermee ging ook de vraag gepaard of de oordelen van ontkerkelijking niet over ons heen slaan. Dan staat er zo’n klein zinnetje: ‘Vaak voelde ik me bij het wakker worden ’s morgens zwaar aangevochten.’

UITSTAPJES

In de hoofdstukken worden elke keer theologische, missionaire, kerkhistorische en pastorale uitstapjes gemaakt. Juist hier wordt veel aangedragen dat herkenning, doordenking en weerstand oproept. Bijvoorbeeld als het gaat over de Afscheiding, het voordeel van een kleine gemeente, de plaats van de Gereformeerde Gemeenten, over het ontstaan van Samen op Weg, de fusie van kerken, de tijdloze preken van Kohlbrugge, de benadering van moslims en het ontstaan van het tijdschrift Kontekstueel.

Naar aanleiding van de breuk in 2004 worden er vragen gesteld door de auteur, die ik van harte deel: wie heeft de verbijstering gedeeld van wat er toen gebeurde? Wordt het geen tijd om te spreken over verzoening? Moeten we de hand niet in eigen boezem steken, als Protestantse Kerk? Radicaal neemt De Jong het op voor waar het in de kerk over moet gaan. Want zonder kerk en zonder deelname aan het mysterie van het geloof komt het niet goed met ons geloof, immers buiten de kerk is geen heil. Wat een prachtige, echt piëtistische omschrijving van het geloof geeft hij.

VRIJE VOGEL

Collega De Jong is in geen kerkelijk hokje te stoppen, hoe groot het hok ook is. Dat was vanaf het begin duidelijk. Lid van de Gereformeerde Bond werd hij niet, terwijl hij zich er spiritueel thuisvoelde. IZB en GZB waren voor hem de zendingsorganisaties.

Als lid van synode voelde hij zich noch door de bonders, noch door de confessionelen geaccepteerd. Ik zou hem willen typeren als een vrije vogel, als een zwaluw die toch zijn nest vindt bij het altaar, bij de plaats waar de verzoening is geschied.

Het schuurt bij mij als hij zo simpel schrijft dat mensen voorgaan boven regels. Daarna scoort hij weer een punt als er staat dat regels zelden allemaal van de Heilige Geest zijn. Maar als hij nog geen bladzij volschrijft over ‘de vrouw in het ambt’, dan denk ik: waar anderen een boek over schrijven, heeft de auteur zijn standpunt al gauw verwoord. Liefde is toch geen vervanging van de wet, maar vervulling van de wet. Als het gaat over de ethiek, blijf ik de nodige vragen houden.

ONTKERKELIJKING

Wie het kerkelijk leven vanaf de jaren zeventig wil volgen, wordt existentieel, soms echt bevindelijk, meegenomen in dit boek. Soms glimlach je bij het lezen vanwege de humor, soms heb je haast je zakdoek nodig vanwege de pijn in het kerkelijke leven. Soms kan ik zo naast de schrijver zitten en deel ik zijn visie, soms denk ik: ‘Nou, nou Piet, moet het zo?’

In het laatste hoofdstuk gaat het over de ontkerkelijking, waarbij de sluiting van de Oosterkerk in Middelburg en de Bovenkerk in Kampen worden genoemd. Het zijn ontwikkelingen die hem diep raken. Het boek eindigt door te horen naar Jezus, naar aanleiding van de opwekking van het dochtertje van Jaïrus. Laat je meenemen door het levenwekkende woord van Jezus, ook voor een deplorabele kerk. Dit geeft perspectief.

Ds. T.W. van Bennekom uit Goes is emeritus predikant.

N.a.v. Dominee Piet de Jong, ‘Sores en zegen. Mijn verhaal met de kerk,’ uitg. Boekencentrum, Utrecht; 176 blz.; € 17,99.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen