DE DUIVEL MANIPULEERT

De concrete aanwezigheid van de vorst der duisternis is voor hen die leven na de Verlichting niet gemakkelijk scherp te krijgen. We leven in een andere wereld dan Luther.

Het verhaal van de inktvlek op de muur (Luther wierp een inktpot tegen de muur om de duivel weg te jagen, red.) is de metafoor van zijn levenslange worsteling met demonen.

Nu we zo weinig oog hebben voor het metafysische, voor de onzienlijke werkelijkheid, moeten we ons des te meer laten leren door de Bijbel. Wat betreft de aanwezigheid en invloed van de duivel en zijn demonen laat die niet veel aan duidelijkheid te wensen over. ‘Wee hun die de aarde en de zee bewonen, want de duivel is naar beneden gekomen, naar u toe, in grote woede, omdat hij weet dat hij nog maar weinig tijd heeft.’ (Openb.12:12)

ONS DENKEN

Beïnvloedt de duivel ons denken? Kan de duivel bij ons binnenkomen, in ons hoofd, in ons hart? Bij de beschrijving van de paasmaaltijd vertelt Johannes hoe de duivel Judas al in zijn hart had gegeven Jezus te verraden (Joh. 13:2). Judas had zijn besluit genomen. Hij zal niet beseft hebben dat het de duivel was die deze gedachte in zijn hart vormgaf. Aan het eind van de maaltijd krijgt de satan ongemerkt nog meer grip op de wil en het denken. Toen voer (letterlijk: ging binnen) de satan in hem. (Joh.13:27).

Of neem een andere geschiedenis: Ananias en Saffira. Zo’n herkenbare ‘menselijke’ gedachtegang: net niet alles geven, je in de gemeente ietsje mooier voordoen dan je bent. Maar Petrus koppelt dat wat Ananias in zijn hart heeft voorgenomen (Hand.5:4) aan de directe invloed van de satan (vs.3). Het echtpaar had gedacht aan eer, aan geld. Ze zullen zich niet gerealiseerd hebben dat hun denken beïnvloed werd. De duivel wordt niet graag geregistreerd. Hij is de vorst der duisternis, de vader van alle leugens. Hij blijft liever in het donker. Hij liegt bij voorkeur over zichzelf.

ONGELOVIGEN

De duivel beïnvloedt het denken van de ongelovigen. Hij filtert en manipuleert met informatie en werkt zo aan effectieve denkschema’s. Dat is een van zijn belangrijke tactieken om zijn huisraad voor zích te houden (Mark.3:27). De zendingsapostel Paulus signaleert scherp: ‘Van hen, de ongelovigen, geldt dat de god van deze eeuw hun gedachten heeft verblind, opdat de verlichting met het Evangelie (...) hen niet zou bestralen.’

(2 Kor.4:4)

In Efeze 4:17-18 typeert Paulus het denken, het geheel aan gedachten, gevoelens en overtuigingen van de ongelovigen, in wie de geest van de aanvoerder van de macht in de lucht werkt (Ef.2:2). Het is leeg, ijdel afgodsdenken. Het verstand is verduisterd. Ze zien niet meer scherp. De essentie van het leven ontgaat hen. Ze leven in substantiële onwetendheid waardoor ze misschien allerlei beelden van God hebben, maar God en het leven met God niet kennen. Ze verharden hierin, ze houden de waarheid in ongerechtigheid ten onder (Rom.1:18).

KINDEREN VAN HET LICHT

De duivel beïnvloedt niet minder het denken en willen van de kinderen des lichts. Guido de Bres: ‘De duivelen en boze geesten loeren naar al hun vermogen als moordenaars op de Kerk en eenieder lidmaat van die, om alles te verderven en te verwoesten door hun bedriegerijen (NGB art.12)’. Hoe vaak overkomt het ook hun dat het Woord wordt gepreekt, maar het zaad als op harde aarde valt, weggepikt wordt en geen vruchten draagt? In alle verklaringen die de Heere Jezus geeft van deze gelijkenis, wijst hij op de duivel als het origineel van de vogels die het zaad wegpikken (Matt.13:19: de boze; Mark.4:15: de satan; Luk.8:12: de duivel).

Kinderen van God kunnen in een tunnelvisie terechtkomen. Paulus neemt dit mee in zijn pastorale adviezen aan Timotheüs. Er kan verzet komen tegen de prediker of tegen de leer. Mensen die overtuigd zijn van hun gelijk en denken voor een goede zaak te strijden, zijn ondertussen vast komen te zitten in denkschema’s die uitgezet zijn door de duivel. Hun situatie is als van een vogel die vastraakt in de strik van de vogelvanger. Het is zaak dat ze ‘ontwaken uit de strik van de duivel door wie zij levend gevangen waren om zijn wil te doen’ (2 Tim.2:26).

MACHTSDENKEN

Als mediator zie je soms de resultaten concreet. Er ontstaat een conflict in de gemeente en allerlei ongeestelijke middelen worden bewust en onbewust ingezet.

Vanaf een afstand denk je hierbij: is dit de gemeente van Jezus Christus? Machtsdenken beheerst het podium: mailtjes aan alle gemeenteleden om macht tegenover macht te stellen. Er is sprake van groepsvorming, roddel en discussies waarin niet meer naar elkaar geluisterd wordt, beeldvorming over en weer. Dat alles met de diepe overtuiging dat het gaat om de waarheid, de toekomst van de gemeente; alsof deze zaken in onze handen liggen.

Jakobus spreekt over wanorde en kwade praktijken, die gecombineerd gaan met afgunst en eigenbelang. De wijsheid die erachter zit, noemt hij: aards, natuurlijk, duivels (Jak.3:15-16). Als er gedoe in de gemeente is, is het een hele opgave om niet in het frame van deze aardse, natuurlijke en duivelse wijsheid getrokken te worden. Wie als christen leeft in een conflictsituatie, kan ervan overtuigd zijn dat zijn christenzijn stevig wordt beproefd.

Paulus drukt het Timotheüs op het hart dat discussiëren over strijdvragen, terugvechten en je laten beheersen door onvolwassen emoties, horen bij een contraproductieve aanpak, een dienaar in het Koninkrijk van God onwaardig. Hij moet vriendelijk zijn, getrouw en onbevangen blijven onderwijzen, mens en zaak weten te scheiden, zachtmoedig zijn (2 Tim.2:22-25).

Vooroordelen en slechte gedachten over andere gemeenteleden ontstaan door kleine gebeurtenissen. Je wordt boos op een gemeentelid, een kerkenraadslid, terecht of onterecht. Vaak is men gewoon niet goed geïnformeerd. Maar hoe het zij, los deze dingen snel op (‘voor de zon ondergaat’) en geef de duivel geen ruimte in de gemeente (Ef.4:26,27).

AMBTSDRAGERS

Misschien zitten ambtsdragers in een bijzondere gevarenzone als het gaat om beïnvloeding van hun denken door de duivel. Vooral zij moeten dicht bij de Opperherder blijven. In 1 Petrus 5:8 roept Petrus op om nuchter en waakzaam te zijn omdat de duivel rondgaat als een briesende leeuw. De focus ligt in deze tekst mogelijk op de vervolging, wereldwijd (vs.9), waarbij er de verleiding is het lijden te ontlopen door het verloochenen van de Naam.

Maar de waarschuwing om nuchter en waakzaam te zijn geldt niet minder voor de leidinggevenden in de gemeente, met wie Paulus het hoofdstuk begint. Hij waarschuwt de ouderlingen om niet te heersen in de gemeente, geen heerschappij te voeren. Een demon kan een ouderling pushen om zich bijzonder te gaan voelen, om hoogmoedig te worden en dominant. Al bij het selecteren van kandidaten speelde dat voor de apostelen een rol: geen pasbekeerde, opdat hij niet verwaand wordt en zo in het oordeel van de duivel valt (1 Tim.3:6).

Een van de ambtsdragers die dus in handen viel van de duivel, was Judas. De satan had eerst andere kerkelijke leiders gemobiliseerd: de farizeeën. Maar hij leek de grip te verliezen na de opwekking van Lazarus. ‘De Farizeeën dan zeiden tegen elkaar: U ziet dat u totaal niets bereikt! Zie, de hele wereld loopt achter Hem aan.’ (Joh.12:19) Toen voer de satan in Judas (Joh.13:27). Judas werd zijn ultieme werktuig.

GOLGOTHAPATROON

Dan komt op Golgotha de crux: Juist als satan scoort, blijkt zijn doel precies te passen in Gods plan. God zet hem voor aap. In de Engelse King James-vertaling staat: ‘He made a show of them.’ (Kol.2:15) Hij heeft de duivelen in hun hemd gezet, aldus dr. G.C. Vreugdenhil in zijn boeiende studie Geestelijke strijd in de kracht van Jezus (p.70). Dat Golgothapatroon zal het scenario tot aan het eind der dagen bepalen. Alle interventies van de duivel werken voor Gods kinderen mee ten goede. Paulus heeft dat zelf indringend en aan den lijve ervaren, en getuigt ervan in 2 Korinthe 12:7. ‘En opdat ik mij (...) niet zou verheffen, is mij een doorn in het vlees gegeven, een engel van de satan, om mij met vuisten te slaan, opdat ik mij niet zou verheffen.’ De satan die de krachtige arbeid van Paulus wil breken, maakt hem nog geschikter als apostel in het Koninkrijk van God.

FUNCTIONEEL

De acties van de duivel werken niet alleen ten goede voor de individuele gelovigen, ze zijn ook nodig en nuttig voor de komst van de nieuwe hemel en aarde. Het bijbelboek Openbaring laat als geen ander glashelder zien dat de heftige stuiptrekkingen van de satan bij God niet alleen volledig onder controle zijn, maar ook functioneel meewerken aan de voleinding aller dingen. Het moment nadert snel, waarop de duivel die Gods geliefden misleidde, definitief in de poel van vuur en zwavel wordt geworpen (Openb.20:10). Halleluja.

Dr. S.D. Post uit Gorinchem is mediator, trainer en coach en eigenaar van SDP | Advies.

Volgende keer aandacht voor de tegenpolen van de duivel en zijn demonen, over de invloed van engelen op ons leven en denken.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen