‘NEUTRALE’ BURGEMEESTER

Een gure wind in een hete zomer. Zo valt het berichtje in het Nederlands Dagblad midden in de zomervakantie waarschijnlijk het beste te typeren. De kop trekt meteen de aandacht: ‘Burgemeester Deventer liefst ongodsdienstig’. De krant citeerde Dirk Metselaar, die een brief stuurde aan de gemeenteraad van Deventer waarin hij verzoekt een ongodsdienstige burgemeester te benoemen. De voorzitter van het Humanistisch Verbond Deventer en omstreken motiveert zijn voorkeur door te wijzen op belangrijke waarden in de politiek, zoals pluriformiteit en onafhankelijkheid. Die zijn bij gelovige mensen kennelijk niet in goede handen.

SAMENLEVING DIENEN

Deventer, de ‘meest ongelovige stad van Overijssel’, kende tot voor kort een burgervader in de persoon van Andries Heidema (ChristenUnie), de eerste christelijke burgemeester van deze stad sinds de Tweede Wereldoorlog. Als het aan het Humanistisch Verbond ligt, behoort de toekomstige burgemeester niet opnieuw tot een christelijke partij. Vandaar deze brief, waarin de zaken volgens eigen zeggen op een ‘uiterst genuanceerde wijze’ verwoordt worden. ‘We oordelen niet, geven alleen advies.’ Is het Humanisch Verbond soms van mening dat een burgemeester die gelooft minder goed in staat is om de hele samenleving te dienen? Zonder blikken of blozen antwoordt Metselaar: ‘Wellicht ja. Zo iemand heeft bepaalde opvattingen die haaks staan op de meerderheid van de bevolking hier.’ De burgemeesters in Deventer behoorden van 1957 tot de komst van Heidema in 2007 allemaal tot de PvdA. De huidige fractievoorzitter van deze partij, Rob van Geest, zegt evenwel in een reactie dat CU’er Heidema een goede burgemeester was. En dat hij nooit heeft gemerkt dat zijn religieuze achtergrond bestuurlijke keuzes beïnvloedde. Dat moet Metselaar toegeven, al blijft hij hopen op een positieve discriminatie voor buitenkerkelijken. En dat het mooi zou zijn als deze brief leidt tot een bredere discussie, omdat benoemingen zich vaak onttrekken aan het zicht van de burger. De vraag kan gesteld worden hoe het ooit zover heeft kunnen komen dat er letterlijk (!) verzocht wordt om een a-religieuze burgemeester. Wie nadenkt, weet dat geen mens neutraal is – zelfs geen burgemeester.

INTOLERANTIE

Kan deze brief bovendien niet als discriminerend worden aangemerkt? Welke bui zou er losgebarsten wanneer er bijvoorbeeld verzocht werd om geen islamitische burgemeester te benoemen? Volgens Rajea Azaroual, woordvoerder bij het College voor de Rechten van den Mens, is er voorlopig nog geen sprake van discriminatie omdat het verbond zelf niet betrokken is bij de sollicitatieprocedure en ze zich – als er aangifte zou worden gedaan – kan beroepen op het recht van vrijheid van meningsuiting. De zaak zou wél een kwestie kunnen worden wanneer de gemeente Deventer daadwerkelijk gaat selecteren op religie. Zo ver is het echter allemaal nog niet.

Wonderlijk dat in de voorgaande zin het woordje ‘nog’ opduikt. Ergens voelen we aan dat we langzaam maar zeker afstevenen op een situatie waarin dergelijke scenario’s niet meer totaal ondenkbaar zijn. Dat is geen ongegrond pessimisme, of zielig blijven roepen dat we toch in een barre en boze tijd leven en vroeger zulke praktijken ondenkbaar waren. We kennen ook andere voorbeelden, waarbij wel burgemeesters van CU of SGP-huize benoemd worden op plaatsen waar je het niet meteen verwachtte. Tegelijk hebben we het huidige liberale klimaat realistisch onder ogen te zien. De intolerantie van de toleranten neemt toe. Dat merkt iedereen, die zijn oren en ogen open houdt.

TRAUMA

Een verrassend geluid in dezen komt van Yvonne Zonderop, de auteur van Ongelofelijk. Over de verrassende comeback van religie, schrijft vlak voor de zomervakantie een artikel in De Groene Amsterdammer, waarin ze wijst op het kennelijke ongemak waarmee religie in Nederland sinds decennia gepaard gaat. Sinds ons land vanaf de jaren zestig massaal van zijn geloof viel, is de mening post gaan vatten dat godsdienst not done is. Dat is volgens de publiciste wel een Nederlandse eigenaardigheid. Ook in landen om ons heen hebben mensen weliswaar in groten getale afscheid genomen van de kerk, maar gaat het niet samen met de allergie en afkeer van godsdienst zoals bij ons het geval is. Het laatste zou verklaard kunnen worden vanuit onze specifieke vorm van verzuiling die ‘zo diep heeft ingegrepen in de nationale psyche’ dat we er nog steeds hinder van ondervinden. Godsdienst staat voor een bevroren beeld uit de gezagsgetrouwe jaren vijftig. Daar willen we onder geen beding naar terug en dit verklaart volgens Zonderop de gevoeligheid jegens religieuze uitingen in het openbaar. Maar een trauma geneest niet door het ver weg te stoppen. Beter is het onder ogen te zien. Misschien is dat een goed advies voor Metselaar en het Humanistisch Verbond.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen