RESOMEREN

Een klein kerkje bij Arnhem draagt nog altijd de naam van Bonifatius. Ging hij dáár aan land? Dat wordt wel verteld. Samen met Willibrord bracht hij via het water van de Rijn bij ons het Evangelie. Zal het ons nu via de Waterweg weer gaan verlaten? Willibrord was, net als Paulus, de grote reiziger. Bonifatius was meer de grote organisator. De liefde voor het Woord van God dreef hen. Rond 700 begon hun zendingswerk onder ons. Wat zij hier aantroffen, kunnen wij ons in onze tijd steeds meer voorstellen: veel ongeloof en bijgeloof. Mensen huiverden voor occulte machten in dieren en bomen. Beroemd is de eik die door Bonifatius werd omgehakt. Als een mystieke halfgod werd die vereerd. Maar Bonifatius hakte hem om en een geweldige stormwind hielp hem erbij. Van het hout timmerde hij de eerste kapel. En hij hakte meer om...

CREMEREN

Veel gewoonten en gebruiken schafte hij af. Dat een christenleven ‘geheel anders’ is, doortrok zijn preken. Het licht van Gods Woord liet hij ook vallen op het duister van de dood. Zo vond hij ‘cremeren’ een ‘heidense’ gewoonte, die moest worden afgeschaft. De Schepper maakte de mens als ‘kroon op Zijn schepping’ uit het stof der aarde. In die aarde leggen we het lichaam terug in Zijn handen. Begraven, dat is het waartoe het Woord van God ons roept.

Twaalf eeuwen later wordt dit positieve gevolg van de kerstening kritisch bekeken. Eind van de negentiende eeuw schrijft Abraham Kuyper al: ‘De crematie als nieuwe krachtige poging om de maatschappij uit haar christelijke scharnieren te lichten grijpt mij zeer aan.’

VERDWIJNEN

Dit najaar zal de Kamer zich buigen over de nieuwe manier van lijkbezorging: resomeren. Daarom is het goed om erover na te denken en samen te zoeken naar argumenten bij gesprekken erover. Worden er wéér christelijke scharnieren losgeschroefd?

Bij resomeren wordt na het overlijden het lichaam (gekleed en in plastic hoes) in een bad van ‘loogzout’ gelegd. Letterlijk betekent ‘resomeren’ de her-geboorte van het lichaam. Dat is een merkwaardige naam, want het gaat er juist om alles zo grondig mogelijk te laten verdwijnen. Door de kaliumhydroxide gaat het lichaam in drie uur tijds in ontbinding over. Door alkali (natronloog) worden de chemische verbindingen van het lichaam verbroken.

Als de niet natuurlijke delen (zoals protheses en gebitsvullingen) zijn verwijderd en botten vermalen, blijft drie procent ‘poeder’ over. Dat kan in een urn worden bewaard of ‘bijgezet’ of uitgestrooid.

MILIEUVRIENDELIJK

In Amerika is resomeren al in twaalf staten goedgekeurd. Ook Europese landen willen ermee beginnen. Yarden en Dela (uitvaartverzekeringen, red.) onderzoeken bij ons de mogelijkheden. De markt wordt afgetast, diensten worden bij voorbaat aangeboden. Uitvaartondernemers kunnen ook niet ‘achterblijven’, hoewel het technisch nog niet op grote schaal mogelijk is.

Voor het oog lijkt een ‘resomatorium’ heel veel op een ‘crematorium’. Toch zal er nog wel wat tijd overheen gaan, voordat in ons land een eerste resomatorium wordt gebouwd. En dat heeft niet alleen met de verwachte drie en een halve ton aan kosten voor het gebouw zelf te maken.

Er zijn nog wat ‘hindernissen’ te nemen. Dat geldt trouwens ook van ‘cryomeren’. Daarbij wordt door vriesdrogen het menselijke lichaam tot ongeveer twintig procent ‘poeder’ gereduceerd. Na een jaar kan dit als ‘compost’ worden hergebruikt, genoeg om er een mooie boom van te laten groeien. Toch zal het resomeren de komende jaren meer aandacht gaan krijgen, zeker nu cremeren steeds vaker de voorkeur boven begraven krijgt, maar resomeren als goedkoper en milieuvriendelijker (want minder CO2 uitstoot) wordt gezien.

TECHNISCHE BEZWAREN

Onze minister van binnenlandse zaken wil eerst een ‘ethisch toetsingskader’. Is deze nieuwe technologie een alternatief voor de andere wettelijke mogelijkheden van lijkbezorging? Daarbij is door Yarden (die al sinds 2011 hiervoor lobbyt in de politiek) en Dela (die verwacht vanaf 2030 ‘klimaatneutrale’ uitvaarten te kunnen verzorgen) al vastgesteld dat twee derde van ons volk ‘geen bezwaar’ zou hebben.

Maar eerst is er nog een aantal technische bezwaren, die moeten worden weggenomen. In Engeland is men met resomeren begonnen, maar toch weer voorlopig gestopt. Waterzuiveringsbedrijven zetten vraagtekens bij het verwerken van vloeibare menselijke resten.

Buurtbewoners vragen zich af of het niet onveilig is voor de omgeving. Werkers in een resomatorium vrezen dat de dampen van het loogzout nadelig kunnen zijn voor hun gezondheid.

Bovendien is er voor het maken van kaliumhydroxide veel energie nodig en dat wordt ook steeds meer als een van de minder positieve kanten van een crematie gezien. Er is een streven cremeren en resomeren even energieneutraal te krijgen als begraven.

PERSPECTIEF

In de komende jaren zullen zeker discussies over deze nieuwe vorm van ‘lijkbezorging’ worden gevoerd. De Tweede en de Eerste Kamer zullen zich erover buigen. Als die hobbels genomen zijn, zullen gemeenteraadsleden zich erover moeten uitspreken. Moet er in onze gemeente ook een resomatorium worden gebouwd?

Kerkenraden zullen zich erop moeten bezinnen. En ook als particuliere gelovigen zullen we opnieuw keuzes moeten maken en ook op dit terrein met goede argumenten moeten komen.

Voor een christen zijn er ook andere bezwaren dan de technische. Eigenlijk dezelfde als bij cremeren en gevoelsmatig misschien nog sterker. De Bijbel zegt ons dat de dood de ‘bezoldiging van de zonde’ is. Die maken we niet kleiner door het lichaam zo snel mogelijk te laten ‘verdwijnen’. Het is tot onze ‘oneer’ (1 Kor.15:43) dat we worden gezaaid in de aarde. En die ‘oneer’ wordt niet kleiner in de oven of in het loogzout.

Paulus heeft echter in dat prachtige hoofdstuk voor elk kind van God een machtig perspectief. Wat in ‘zwakheid’ was gezaaid, wordt in ‘heerlijkheid’ opgewekt. Dat we sterven moeten, was niet Gods plan met Zijn goede schepping.

Onze afval van God heeft dat veroorzaakt. Maar in Zijn genade zien we in het geloof meer dan het neerdalen van de kist en het afscheid van het broze, ontluisterde lichaam. Wat ‘in zwakheid’ wordt gezaaid, zal straks in heerlijkheid verrijzen. Er juicht een toon, er klinkt een stem. De morgen van Pasen in Jeruzalem.

Vaak was ik met een rouwstoet op de begraafplaats aan de Waterweg in Maassluis. Meestal gingen daaraan maanden van pastorale ontmoetingen vooraf. Met elkaar zagen we de ontluistering van een menselijk lichaam.

Vaak ook hoorden we getuigen van een ‘gebouw van God, een huis niet met handen gemaakt, maar eeuwig in de hemelen’ (2 Kor.5:1). Dat vooruitzicht gaf de kracht om ook dat laatste, moeilijke stukje van de levensweg met elkaar af te leggen. Meer dan eens zongen we over het ‘blij vooruitzicht, dat ons streelt’.

We zagen, terwijl de kist daalde, grote schepen op de Waterweg aan ons voorbij varen. Het schip met Vaders Zoon aan boord was soms al veel eerder in het leven van de overledene langsgekomen. Dat maakt alles anders. Ooit schreef de Maassluise dichteres Co ’t Hart:

Er hoeft geen rouwklacht op mijn steen schrijf er maar juichend overheen: mijn leven is begonnen!

Gaat dit geloof, waardoor alles anders wordt, ons steeds meer ontvallen? Hoe het ook is, toch zal het water (met of zonder loogzout) ons lichaam niet voorgoed wegspoelen. Want ook de zee geeft straks haar doden terug (Openb.20:13).

VERDRUKKING

Regelmatig lazen we met elkaar Openbaring 7:9-17. Over de ‘grote verdrukking’, die de vervolgde kerk toen en nu kent. Steeds meer zien we in onze tijd wat deze ‘verdrukking’ betekent. We moeten keuzes maken die niet iedereen zal begrijpen. Er worden scharnieren losgerukt die de deur naar een ‘stil en gerust’ leven met God loswrikken.

We mogen wel bidden voor allen die in overheidstaken Romeinen 13 handen en voeten moeten geven. Steeds concreter zullen we zelf onze laatste wensen moeten vastleggen.

En nog belangrijker: wat laten wij na, als anderen óns nastaren?

Als sterven erven wordt, is alle verdrukking voorbij.

Wat eens via de Rijn werd aangevoerd, mag niet via de Waterweg worden afgevoerd.

Ds. P. Vermaat uit Veenendaal is emeritus predikant.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen