DRAGEN, KLAGEN, BIDDEN

Dat is een mooi gebed; tot onze schade bidden we in onze cultuur bijna alleen nog maar het eerste zinnetje.

TEGENSLAGEN

Mensen hebben altijd hard gewerkt om vooruit te komen. Ellende wilden ze tegengaan en voorspoed in hun leven bevorderen. Daar is niets mis mee. Tegelijkertijd wisten ze dat de mogelijkheden om pijn te vermijden en geluk te bevorderen maar beperkt waren. Mede daarom was het normaal om te geloven in God en de zegen van Hem te verwachten. Pas sinds ongeveer 150 jaar kunnen mensen zoveel zelf in de hand houden dat ze God minder nodig hebben. De voedselvoorziening is voor veel boeren geen zaak van gebed meer maar van kunstmest en beregeningsinstallaties. Als mensen ernstig ziek zijn, praten ze over hun geweldige dokters en apparatuur en medicijnen. Als ze in het vliegtuig stappen, vertrouwen ze niet op God, maar denken ze: ‘Vliegen is de veiligste manier van vervoer.’ Toch is het een illusie gebleken dat mensen alles zelf in de hand hebben. Er zijn nog steeds lichamelijke en psychische ziektes en ongelukken en oorlogen. Er is nog steeds criminaliteit en terrorisme en dus een gevoel van onveiligheid overal op aarde.

Sommige wereldproblemen lijken de mensheid zelfs boven het hoofd te groeien, denk maar aan het klimaatprobleem. Ieder kan bovendien in zijn persoonlijk leven alle mogelijke tegenslagen te incasseren krijgen.

BESLISSINGSRECHT

Moderne mensen die denken dat de wereld om hun geluk draait, kunnen maar moeilijk accepteren dat er nog steeds zo’n groot deel van het bestaan niet maakbaar is. Het wél maakbare deel heeft hen verwend, zodat ze bij het niet maakbare deel opstandig worden en de dingen alsnog krampachtig naar hun hand willen zetten. Als de dokter eerst alles uit de kast gehaald heeft om een mensenleven comfortabel te maken en dat niet meer lukt, mag hij er van veel mensen een zelfgekozen einde aan maken. Het individu en zijn beslissingsrecht zijn bij de maakbaarheid van het leven belangrijk geworden. Daarbovenop komt het gevoel als moreel kompas. Een voorbeeld: transseksualiteit.

Er zijn altijd mannen en vrouwen geweest die zich identificeerden met het andere geslacht. Dat accepteerden ze, droegen ze als een kruis of het leidde tot een dubbelleven. Maar in onze tijd willen zij op grond van hun individuele gevoel van geslacht veranderen.

Dat kan. Geslacht is maakbaar geworden. Wij hebben daar moeite mee, maar begrijpen dat toch ook weer wel. Want wij zijn allemaal bezig om onze eigen pijn te vermijden en ons eigen geluk te maken. En ander voorbeeld: we hebben ook moeite met echtscheiding, maar begrijpen soms prima dat mensen uit elkaar gaan en (later) hertrouwen. We gúnnen het iedereen dat hij of zij gelukkig is en daaraan werkt. We accepteren ieders individuele zoektocht naar geluk en durven die niet te blokkeren, ook niet meer in de kerk. Waarom moet iemand een kruis dragen als hij dat kan afleggen? In hetzelfde ziekenhuis probeert een echtpaar via IVF hun kinderloosheid ongedaan te maken en kan een ander echtpaar huilend kiezen voor abortus van een gehandicapte foetus. Dat zijn twee verschillende zaken, maar de overeenkomst is dat beide echtparen ervaren dat hun leven anders loopt dan gewenst en op hun eigen manier proberen ze het levensgeluk te repareren. En al doen wij dat misschien biddend en zeker niet op alle terreinen, we doen er toch allemaal aan mee.

We draaien soms zelfs, in situaties waarin ons geweten spreekt, de geboden van God net zo lang tot ze de maakbaarheid van ons eigen levensgeluk niet meer in de weg staan.

GEVAAR VAN BERUSTING

Moeten we ons verzetten tegen het maakbaarheidsdenken?

Antwoord: jazeker. Levensgeluk is niét maakbaar. Elk (dames)weekblad dat dat suggereert met alle mooie verhalen en foto’s, liegt. Dat geldt voor onze gezondheid, veiligheid, relaties, bezit, alles. We doen ons best om greep te krijgen op ons leven. We schakelen daarbij veel anderen in (bijvoorbeeld boeren, schoolmeesters, dokters en therapeuten) maar het gaat ons niet lukken. We krijgen ons leven nooit onder controle, ook niet het geluk. Het helpt al helemaal niet als we onze eisen en inspanningen steeds verder opschroeven.

Vandaag kan ik jubelen en juichen en morgen in zak en as zitten. Zo is het leven. Geluk en ongeluk liggen dicht bij elkaar en lopen door elkaar heen. Hoe moeten we daar dan mee omgaan? Ik zou zeggen: zoals Franciscus in zijn gebed laat blijken.

Is ‘niet klagen maar dragen en bidden om kracht?’ ook een wijs uitgangspunt? Niet helemaal, want daarmee dreigt het gevaar van berusting. ‘Dragen’ is prima. Dat is accepteren: ‘dit is nu mijn leven’. Formuleer daarbij het kruis dat je drukt. Daar moet je je niet tegen verzetten, maar dat moet je op je nemen. Je kunt, als je man gestorven is, geen weduwe willen zijn, maar de rouwverwerking komt pas verder als je accepteert dat je nu toch echt weduwe bent en daarmee moet gaan ‘dealen’. ‘Klagen’ is echter óók een goede zaak. Dat is de pijn verwoorden, het gemis, het gebroken geluk, de angst, de ziekte. ‘Bidden om kracht’ is fundamenteel. Dat is je levensweg op de Heere wentelen (Psalm 37:5). Hij is je Maker. Dragen, klagen, bidden.

LAUWERKRANS

Maar waarvoor moeten we dan bidden? Om de kracht en de wijsheid die nodig is om verder te gaan. Je kunt de tijd en wat gebeurd is, niet terugdraaien, die gaat vérder en jij moet mee. Mag je dan je eigen geluk voor ogen hebben? Ja, maar niet om het zelf te maken. Vanuit het accepteren van de gebrokenheid mag je ernaar verlangen die gebrokenheid goed te hanteren en mógelijk kleiner te maken. Daarvoor mag je ook hulp inroepen. Daarbij mogen we het spoor van Gods geboden niet verlaten. Als je bidt, zou je ook kunnen ontdekken dat je doornenkroon een lauwerkrans kan zijn, zoals de bijna blinde Annemarie Horst zei in het zomernummer van Visie (2018). Dat sluit aan bij hoe Paulus zijn doorn in het vlees bestreed én accepteerde (2 Kor.12:7-10). Niemand wil een gehandicapt kind. Als je het echter toch krijgt en biddend accepteert, mag je ook biddend klagen en biddend vechten om zijn leventje en je leven als ouders zo gelukkig mogelijk te maken.

In die combinatie word je behoed voor krampachtig het zelf willen maken van je geluk en ook voor depressiviteit als je onder de hoge lat van het krasvrije geluk van onze samenleving doorschiet.

In Jeremia 29:10-14 belooft God dat Hij garant staat voor het geluk van Zijn volk. Daar mogen wij ook op vertrouwen. Wonderlijk genoeg spreekt de profeet tegelijk over de aanstaande ballingschap van Israël. In het geloof weten wij dat dat geen tegenstelling hoeft te zijn. Geluk en pijn liggen soms dicht bij elkaar. Mét God kun je daarmee verder komen.

Drs. N.C. van der Voet uit Veenendaal is docent aan de Christelijke Hogeschool Ede.

Hoe kunnen wij onze kennis over God omzetten in kennis van God?

De manier waarop wij dat kunnen doen, is eenvoudig, maar ook veeleisend. Iedere waarheid die wij leren over God moeten wij maken tot voorwerp van meditatie en moet ons leiden tot gebed en lofprijzing voor God.

Meditatie is die geestelijke activiteit, waarbij men zich alles wat men weet over de werken, de wegen, de bedoelngen en de beloften van God te binnen brengt, ze overdenkt en overpeinst en dit toepast op het eigen leven. Het is een ‘heilig overdenken’, dat bewust wordt gedaan in de tegenwoordigheid van God; onder het oog van God; met de hulp van God; als een weg tot gemeenschap met God.

Uit: God leren kennen, van J.I. Packer (Novapres, Hoenderlo, 1992)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen