ER BROEIT HAAT

De belijdenis dat God de geschiedenis leidt, roept bij ons de vraag op: kunnen wij de hand van God traceren? Waar en wanneer en hoe blijkt er iets van dat Hij regeert? Dat is een spannende vraag. Wij komen er niet goed uit. Wij zijn immers God niet. Wij rekenen Hem niets voor. Wij rekenen Hem niet na. God gaat Zijn eigen gang.

TURBULENTE TIJD

Toch komt de vraag niet tot rust. We leven immers midden in een turbulente tijd. Er gebeurt zoveel. De spanningen tussen de grootmachten nemen alsmaar toe. Er dreigt mondiaal een drinkwatertekort vanwege de opwarming van de aarde. Vluchtelingen kloppen aan de poort van Europa. Het gelaat van ons eigen land is in de afgelopen decennia ingrijpend veranderd. De volkeren lijken op drift te raken. Met name in het Midden-Oosten broeit felle haat tussen bevolkingsgroepen. Iedereen kan dergelijke observaties doen. Ze zijn gemakkelijk te vermenigvuldigen.

Als mensen die de Naam van Christus belijden, zijn wij zelf met huid en haar betrokken bij al deze ontwikkelingen. We zitten er middenin. Wij staan er niet buiten. We staan er al helemaal niet boven. We overzien niet alles. Integendeel. We tasten en zoeken: waar is in dit alles nu de leiding van God? Op welke manier zal Hij alle dingen tot een goed einde brengen? We verlangen naar profetisch inzicht.

AUSCHWITZ

Dat is een legitiem verlangen. Als kerk kun je er namelijk helemaal náást zitten. In de Tweede Wereldoorlog is dat gebeurd. Talloze predikanten en ambtelijke vergaderingen hebben de drijfveren van Hitler niet onderkend. Ze waren wel bezorgd. Ze wilden zich er ook niet al te veel mee inlaten. Het resultaat was dat ze geen kleur bekenden. Ze lieten zich meenemen, zij het tegen heug en meug.

Slechts een enkeling heeft de propaganda doorzien. Dietrich Bonhoeffer is de bekendste onder hen. Na de oorlog werd bekend wat er gebeurd was in Auschwitz, in Birkenau, in Dachau, en in al die andere plaatsen. Een helse barbarij. Waar was God? Velen verloren in de kampen hun geloof, niet alleen in de mens, maar ook in God. Anderen dachten dat Jezus zou terugkomen om er een eind aan te maken, maar dat gebeurde niet.

Achteraf heb je gemakkelijk praten. Maar als ik er middenin zou hebben gestaan? Had ik dan het profetische inzicht gehad? En heb ik dat nu? Wat is de les van de geschiedenis? Waar liggen nu de fronten? Waar is de strijd der geesten? Wat is God aan het doen? Is het waar dat al het water naar de zee loopt en dat er nooit iets verandert? Maar God werkt toch naar Zijn toekomst toe?

Ik kan deze vragen niet meer stellen zonder te denken aan 1948, de oprichting van de staat Israël. Dat is nu zeventig jaar geleden. De drijfveren van Ben Goerion waren niet religieus. Toch broeit de haat tegen de God van Israël. Dat is dagelijkse praktijk in het Midden-Oosten. Maar ik denk dat de harde secularisatie in West-Europa er eveneens een exponent van is. De Naam van Israëls God moet vergeten worden.

TIJD VAN JEREMIA

De tijd van Jeremia was een heel andere dan de onze. Maar ook dat was een onrustige tijd. Het rijk Israël (de tien stammen) was veroverd, de mensen waren gedeporteerd. Ook toen sloegen mensen op de vlucht. Ook toen waren er wreedheden. Ook toen gingen mensen gewoon door met God te dienen, zo goed en zo kwaad als dat ging.

Dat laatste gebeurde in Juda (het rijk van de twee stammen). Daar ligt Jeruzalem. Daar staat de tempel. Daar is elk jaar de Grote Verzoendag. Dat geeft vertrouwen.

Maar het blijkt vals vertrouwen te zijn (Jer.7). Jeremia ontmaskert het feilloos: jullie dienen de HEERE in de tempel, maar je hart is bij Baäl. Welvaart heeft de hoogste prioriteit. Dat vinden jullie niet zo erg. Jullie kunnen er prima mee leven.

En vervolgens denk je dan dat God er ook wel mee kan leven. Niet dus! Zijn oordeel komt.

RELATIE MET GOD

Wat doet Jeremia? Hij brengt álles terug tot de relatie tussen de HEERE en Zijn volk. Alle politieke ontwikkelingen, alle deportaties, alle vluchtelingenstromen, alle onrust. Ten diepste, zegt Jeremia, gáát het in dit alles om de relatie tussen jullie en de HEERE God. Jullie hebben de HEERE op Zijn hart getrapt. Want in feite heb je Hem gedumpt voor een ander, voor Baäl. En dat heeft de HEERE diep geraakt. Ik had jullie getrouwd! Maar jullie gaan je eigen gang. Dáár wringt de schoen.

Men geloofde Jeremia niet. Men deed hem af als een lastpak. De HEERE zou het nooit zo ver kunnen laten komen dat de tempel verwoest zou worden. Men geloofde het eenvoudig niet. Want dat zou het einde betekenen van het verbond.

GEEN HERSTEL

Jeremia roept tot bekering op en spreekt indringend over het komende oordeel. De dag van het oordeel komt. Wee! Want die dag is groot. Angst is er, geen vrede. Israël zal kreunen, als een barende vrouw (Jer.4:31; 6:24). Mannen slaan op hun heupen. Mensen trekken lijkbleek weg.

Het is een tijd van benauwdheid voor Jakob (Jer.30:5-7). Jeruzalem wordt ingenomen. De tempel wordt verwoest, het altaar omvergetrokken. Er zal nooit meer een offer gebracht kunnen worden. Nooit meer komt er een Grote Verzoendag. Nooit zal er meer genade zijn.

Dacht je dat dat niet kán? Het gebeurt onder je ogen. En het is recht. Want zo zegt de HEERE: ‘Ongeneeslijk is uw breuk... Voor een gezwel zijn er medicijnen, maar voor u is er geen herstel... Vanwege de grootheid van uw ongerechtigheid, omdat uw zonden machtig veel zijn, heb Ik u deze dingen aangedaan.’ (Jer.30:12-15) Als je het boek Jeremia leest, denk je steeds: dit is het einde.

Hier houdt het op. God knipt de draad door. Einde verhaal. Een duidelijk voorbeeld daarvan staat in Jeremia 13 en 14. De profeet wil daar voorbede doen voor het volk Israël, zoals Mozes en Jozua en Elia hadden gedaan. Maar de HEERE houdt hem tegen. Bid niet voor dit volk! Want zij zijn zó verschrikkelijk ontrouw. Bidden heeft geen zin. Ik luister niet meer.

TÓCH VERDER

En dan gaat het toch weer verder. Jeremia blijft in functie. Het is toch niet opgehouden tussen de HEERE en Zijn volk. De Bijbel is verder geschreven. Jeremia mag zelfs dwars door het oordeel heen verlossing uitroepen. ‘U dan, wees niet bevreesd, Mijn dienaar Jakob, spreekt de HEERE, wees niet ontsteld, Israël, want zie, Ik ga u verlossen uit verre landen... Want Ik ben met u, spreekt de HEERE, om u te verlossen. Want Ik maak een vernietigend einde aan alle heidenvolken, maar aan u zal Ik geen vernietigend einde maken... Allen die u verslinden, zullen zelf verslonden worden. Wie u plunderen, zullen tot buit worden...’ (Jer.30:10-17)

Ds. J.A.W. Verhoeven is predikant van de hervormde wijkgemeente van bijzondere aard te Krimpen aan den IJssel en lid van het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond.

Volgende week het slot van dit tweeluik, over de trouw van God ten opzichte van Israël en van Zijn kerk.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen