DE EERSTE PREEK

Gedurende zes colleges werkt de hele groep studenten vanuit deze bijbeltekst aan een eigen preek. We luisteren naar de tekst die hardop tijdens de les wordt voorgelezen. We noteren onze eerste gedachten en gevoelens. We lezen nog een keer, en noteren nu wat mogelijk bij de gemeente naar boven zou komen als dit bijbelgedeelte in de eredienst klinkt.

COMMUNICATIE

Door te starten bij de horende gemeente oefent de voorganger zich in het besef dat de tekst nooit zomaar, onbevangen, binnenkomt. Vervolgens is tijdens twee colleges een docent Nieuwe Testament aanwezig om met ons het exegetische handwerk te doen. Kennis van de grondtalen is nodig, je moet een eigen afweging kunnen maken in exegetische vragen, en in korte tijd kunnen doordringen tot de kern van een bijbelgedeelte. Dit hoort bij de wetenschappelijke opleiding die de kerk vraagt van dienaren van het Woord.

De volgende drie colleges staan in het kader van de communicatie. Exegese leidt niet vanzelf tot een preek. En dezelfde exegetische uitkomsten kunnen tot heel verschillende preken leiden. Een prediker maakt allerlei keuzes in de communicatie. Welke thema’s snijd je aan? Welke stijl hoort daarbij? Hoe bepaal je de richting die de preek opgaat? Hoe kom je tot een goede opbouw van de preek? Welke voorbeelden, verhalen, theologische en pastorale doordenking zijn nodig om te verwoorden wat je wilt gaan zeggen?

VOOR MEDESTUDENTEN

Zeven tweedejaars studenten. Dezelfde bijbeltekst. Zeven verschillende preken. Die ervaring hebben kerkgangers ook regelmatig. Zo spreekt vanuit dezelfde tekst uit Mattheüs 5 een van de studenten over omgaan met woede. Bij de tweede draait het in de preek om het vers over verzoening met de naaste. De derde legt de nadruk op hoe Jezus in Zijn woorden de Joodse traditie niet terzijde schuift, maar een radicale invulling geeft aan de oude woorden van Gods wet. Elke preek heeft een eigen focus. En zo komt de rijkdom van de Schrift tot uiting.

In de kapel van het PThU-gebouw komt de groep studenten bij elkaar. Om beurten houden ze hun preek. Vier medestudenten hebben een klein lijstje met aandachtspunten. De een let op de plaats van de tekst in de preek, de andere let op de leefwereld van de hoorders in de preek, de derde luistert naar de verkondiging van het Evangelie en de vierde kijkt naar de voordracht en uitvoering. Na de preek volgt een kort en intens nagesprek. De eerste preek is gehouden.

IN DE GEMEENTE

Vroeger was er de proefpreek. Dat was een bijzondere gebeurtenis, als je oudere predikanten erover hoort spreken. De proefpreek heeft plaatsgemaakt voor het leiden van een gewone kerkdienst in een gewone gemeente. In hun stagegemeente leiden de studenten drie kerkdiensten in aanwezigheid van de predikant bij wie zij stage lopen. Ze ervaren hoe het is om voor te gaan in een gemeente die zij al enigszins kennen. Ze hebben er pastorale gesprekken gevoerd tijdens het vak pastoraat. Nu gaan ze voor het eerst voor in de eredienst.

Voorgaan in de eredienst hoort thuis in de gemeente van Christus. Daar moeten studenten de ruimte krijgen om hun eerste preekervaringen op te doen. Het is waardevol als er gemeenten en predikanten zijn die studenten de mogelijkheden geven om het predikantschap te leren in de praktijk van het gemeenteleven. Welke predikant kent niet de ervaring dat je in het preken zelf wordt gevormd, in je geloofsbeleving, in je overtuiging waar het in de prediking om moet draaien, en in je roeping om het Evangelie te verkondigen? Terug op college bekijken we stukjes van de opname en geven studenten elkaar feedback.

STARTBEKWAAM

Zelfinzicht is een oude christelijke deugd. Leren preken vraagt ook om de beoefening van deze deugd. Aan (beginnende) predikanten mag worden gevraagd: wie is bekwaam om voor te gaan in de eredienst? Eerlijkheid naar jezelf en naar de gemeente van Christus is een geestelijke deugd. Daarom ronden de studenten de cursus af met het schrijven van een portfolio. Zijn zij in staat om te leren van hun eigen praktijk? In het werkstuk schrijven zij de kerkdiensten uit waarin ze zijn voorgegaan. Ze lichten de keuzes toe die ze in de voorbereiding hebben gemaakt en verwoorden hoe ze het voorgaan hebben ervaren, hoe het op anderen is overgekomen en waar zij voor zichzelf leerpunten zien. Het maakt de weg vrij om de kerk toestemming te vragen om voor te gaan, het preekconsent aan te vragen. In januari kreeg ik een e-mail van een emeritus predikant. Of er een student was die de toga zou passen die gratis kon worden afgehaald. Ik stuur de mail door naar deze groep studenten – als een belofte dat de dienst aan het Evangelie mag worden overgedragen op een nieuwe generatie.

Dr. T.T.J. Pleizier is universitair docent Praktische theologie aan de Protestantse Theologische Universiteit, locatie Groningen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen