DS. A.M.J. ROTTENBERG

Zijn vader was een Chassidische rabbijn en het was de bedoeling dat ook Alter Mendel rabbijn zou worden. Voor de afronding van zijn studie werd hij naar Basel gestuurd om bij een bekende rabbijn te studeren. Geïnspireerd door een discussie tussen enkele studenten over Jezus van Nazareth, kocht hij een Nieuw Testament. Dat maakte diepe indruk op hem.

BEGAAFD SPREKER

Na een lange zoek- en zwerftocht kwam hij uiteindelijk in Rotterdam terecht, waar hij door Jozef Zalman, werkzaam bij de ‘Nederlandse Vereniging voor zending onder Israël, Elim’ werd opgevangen. Hij weigerde zijn peies (haarlokken) af te scheren en bleef de chassidische kledij dragen totdat hij overtuigd was dat Jezus de Messias is. Toen werd hij gedoopt. Na enige jaren bij Elim te hebben gewerkt, ging hij naar de Verenigde Staten om theologie te studeren, waarna hij zendeling werd bij de Chicago Hebrew Mission uitgaande van de Christian Reformed Church in Chicago. Hij was een innemende persoonlijkheid en een begaafd spreker, schrijver en evangelist. In 1928 kwam hij terug naar Nederland om bij Elim te werken. In 1939 kreeg hij het verzoek om naar Amerika te gaan om daar het Nieuwe Testament in het Jiddisch te vertalen. Hij had daarvoor echter geen vrijmoedigheid.

Omdat hij Jood was en contacten had met Amerika, maakte hem dat in de ogen van de Duitsers extra verdacht. Toen bij een huiszoeking correspondentie met Amerika in het Hebreeuws werd aangetroffen, werd hij gearresteerd en naar Mauthausen gedeporteerd. Daar is hij ook omgekomen.

GEREFORMEERD

Rottenberg was een van de meest begaafde en belangwekkende theologen van Joodse komaf die Nederland heeft gekend. Hij was geworteld in de Talmoed en in de Joodse traditie en had gedegen kennis van de rabbijnse bijbelcommentaren. Daarom was hij in staat om met rabbijnen op gelijkwaardig niveau te discussiëren over de Messias. Zo schreef hij in 1933 een boek (Is Jezus de Messias?) in reactie op twee artikelen van rabbijn De Lange, die beweerde dat hij het Jodendom de rug had toegekeerd. Maar Rottenberg was ook voluit gereformeerd. In Amerika studeerde hij eerst aan het Moody Bible Institute, maar omdat hem dat niet beviel, ging hij naar gereformeerde instellingen om daar af te studeren. In Nederland stond hij, wars van iedere afscheiding, als lidmaat van de Hervormde Kerk ingeschreven en was hij voluit hervormd.

Hij heeft veel boeken en brochures geschreven (ook in het Jiddisch), die alleen nog maar antiquarisch zijn te verkrijgen. Ik noem hiervan drie werken die nog relevant zijn: in Israëls feesten uit 1937 betoogt hij dat de sabbat sinds Christus is vervangen door de zondag. Immers, de apostolische gewoonte om op de eerste dag van de week bij elkaar te komen is daarmee ook een apostolische verordening geworden.

JOODSE WORTELS

In het boek Semitisme en de West-Europeesche volken uit 1934, laat Rottenberg zien dat het christelijk geloof veel Joodser is dan velen denken. Hij vergelijkt de christelijke ethiek met de ethiek van de Griekse en Latijnse schrijvers. De inhoud is nog steeds relevant voor diegenen die op zoek zijn naar de Joodse wortels van het christelijk geloof.

Tot slot, in De triniteit in Israëls Godsbegrip verdedigt hij de drie-eenheid, door te laten zien dat deze leer ook al in de rabbijnse geschriften en in de Kabbala voorkomt. Ds. S.P. Tabaksblatt, die dezelfde Jiddisch Oost-Europese achtergrond had als hij, heeft hierop kritiek geleverd. Rottenberg zou te veel van de Talmoedische pupilmethode (de scherpzinnige rabbijnse manier van discussiëren) gebruik hebben gemaakt, en daarom vindt hij het niet overtuigend. Dit moge waar zijn, maar het laat wel zien hoe geschikt Rottenberg was om hierover met Joden in gesprek te gaan.

Dr. P.A. Siebesma uit Harskamp is oud-docent Oude Testament, Hebreeuws en wereldreligies aan de CHE en hoogleraar godsdienstwetenschappen aan de Evangelische Theologische Faculteit (ETF) te Leuven.

Volgende week deel 5 (slot) in deze serie: Philippus Samuel van Ronkel.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen