GLOBAAL BEKEKEN

De Dordtse Leerregels, toegespitst op de leer van de verkiezing, zijn de laatste tijd veelvuldig in de media naar voren gehaald. Hier volgen twee memorabele momenten, terzijde van de weg waarlangs de karavaan langs trok. In Verbonden (deputaten Kerk en Israël Christelijke Gereformeerde Kerken) schreef dr. A. Huijgen over ‘Dordt en Jeruzalem’:

Natuurlijk hadden de Dordtse vaderen niet de gevoeligheid voor Israël die wij tegenwoordig hebben, en draaide de discussie meer om scholastieke onderscheidingen dan om Bijbelinterpretatie. Het historisch oordeel mag dus mild uitvallen. Het maakt nu eenmaal verschil of je theologiseert vóór of na Auschwitz. We kunnen beter onszelf beschuldigen dan de Dordtse vaderen, dat het geduurd heeft tot de verschrikkingen van de Shoah voor onze ogen enigszins opengingen voor het blijvende belang van het levende Israël.

Had Israël echter een grotere plek gehad, dan was de verkiezingsleer nog concreter uitgevallen. Israël is namelijk akelig concreet: een concreet, aanwijsbaar volk, concrete mensen, met een claim op een heel concreet en welomschreven land. Wij westerlingen hebben steeds de neiging gehad om het heil te idealiseren en het los te maken van het concrete Israël, aanstootgevend als het voor ons is. Maar verkiezing is in de Bijbel toch echt een concrete zaak en een historische categorie: God is eenmaal begonnen met de oude man Abraham en is sindsdien trouw gebleven aan Zijn eens gegeven woord, door de generaties van Israël heen. Hij heeft Zijn trouw aan Israël nooit gekrenkt (Psalm 98).

Een accent op Israël in de Dordtse Leerregels zou geen overbodige luxe zijn geweest, gezien de latere geschiedenis. Daarin heeft abstract denken over de verkiezing, los van Gods weg met Israël en zonder Christus, schade gedaan. Verkiezing werd in sommige populaire voorstellingen een soort numerus fixus: een beperkte groep mensen waar je zomaar niet bij hoort. Alsof je moet worden ingeloot voor een studie of iets dergelijks. Het valt te vrezen dat het voor veel mensen niet echt uitmaakt of je met verkiezing te maken hebt of met een lot uit de loterij...

De verkiezing van Israël laat echter heel concreet zien dat ‘verkiezing’ een ander woord is voor liefde. Dat punt wordt gelukkig door de Dordtse Leerregels wel helder gemaakt. Eigenlijk liggen Dordt en Jeruzalem best dicht bij elkaar. Het vraagt alleen wel het perspectief van de liefde om het te zien.

***

In Protestants Nederland stipt prof. dr. ir. Aart Nederveen het onderwerp ‘Dordt en de natuurwetenschap’ aan:

Het lijkt (...) vergezocht om een verband te vermoeden tussen de aanstormende wetenschappelijke revolutie en de inhoud van de verkiezingsleer van Dordt. Toch zou het kunnen. De vader van alle ingenieurs, Simon Stevin, leefde in dezelfde tijd als Arminius en Gomarus. Stevin deed samen met de vader van Hugo de Groot, Johan de Groot, de valproef vanaf de toren van de Nieuwe Kerk in Delft. Ze lieten twee loden kogels (‘twee loyen clooten’), de ene tien keer zo zwaar als de ander, naar beneden vallen. Ze kwamen tegelijk op de Markt terecht. Stevin leerde ons voor het eerst het praktische succes van de wiskunde, de nieuwe wetenschap die ons zekere (gewisse) kennis geeft. We hebben het woord wiskunde in onze taal aan hem te danken.

Hebben de Dordtse vaderen geweten van deze nieuwe zekerheid en heeft dit hun denken over God beïnvloed? Ik zou het niet durven zeggen. Hun iets latere tijdgenoot Blaise Pascal wist het al wel: hij voorzag de enorme mogelijkheden van de nieuwe natuurwetenschap. Maar hij wist ook dat de taal van het hart totaal anders is dan die van de wetenschap. Die twee zijn gescheiden en de mens die ze toch samenvoegt, betaalt een grote rekening.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen