HET STOF VAN DE SCHAT

Op plaats vijf belandde De interpretatie van de betekenissen van de Koran. Het kinderboek Kruistocht in spijkerbroek eindigde op vier en op drie stond, met dank aan de verfilming, In de ban van de ring van Tolkien. Het Achterhuis van Anne Frank nam plaats twee in en op één prijkte… de Bijbel.

ESSAY

In 2016 werd de Bijbel door Nederlanders verkozen tot het belangrijkste boek van ons land. Blijkbaar wordt de Bijbel nog altijd gezien als een van de pijlers onder onze cultuur. Tegelijkertijd blijkt uit het rapport God in Nederland 1966-2015 alsook uit een recent onderzoek van het Nederlands Bijbelgenootschap uit 2017 dat de mate waarin de Bijbel gelezen wordt, afneemt.

De Protestantse Kerk heeft samen met het NBG onlangs een essaybundel uitgegeven waarin op deze ontwikkelingen wordt gereflecteerd. Onder de titel De Bijbel in Nederland wordt in zestien essays door auteurs vanuit diverse invalshoeken geschreven over het gebruik van de Bijbel en in kerk en cultuur. De bundel is bedoeld als opmaat naar een studiedag die voor 9 maart in de agenda staat.

ZEGGINGSKRACHT

Twee onderwerpen sprongen voor mij het meest in het oog. Het eerste is de achteruitgang onder hen die regelmatig bijbellezen. Sake Stoppels bespreekt dit gegeven in de inleiding van de bundel. Naar verhouding slinkt deze groep het snelst. Naast een kwantitatieve vermindering lijkt er ook sprake te zijn van een kwalitatieve uitholling: zij die trouw lezen, doen dit fragmentarisch. De grote verbanden waarin de teksten staan, zijn onbekend. Ook het gezag van de Schrift is minder vanzelfsprekend dan voorheen, zo blijkt uit een aantal bijdragen.

Een ander opvallend gegeven is dat er buiten de kerk juist weer meer openheid lijkt te zijn voor de Bijbel. In ieder geval meer dan binnen de kerk vaak wordt vermoed. Auteurs van de bundel die werken in missionaire contexten, zoals Bas van der Graaf en Willemien van Berkum, vertellen hoe de teksten van de Bijbel een verrassend nieuwe actualiteit en zeggingskracht blijken te hebben voor Nederlanders. Het bijzondere is dat die zeggingskracht ontstaat in een context, een bijbelklas of leesgroep waarin er door de deelnemers niet tevoren geloofd wordt dat de Bijbel gezag heeft. De inhoud zelf blijkt zeggingskracht te hebben.

VERGEVING

Exact parallel hieraan schrijft Bram van Putten dat ‘zonde’ onder de jongere generatie christenen vooral wordt gezien als iets wat je persoonlijke groei belemmert, of als gebrokenheid. Veel minder als iets waarvan je je moet bekeren of wat vergeving nodig heeft. Van Putten duidt dit als afnemend gezag van de Schrift. Bas van der Graaf signaleert omgekeerd dat zijn (voorheen) niet christelijke bijbelgroep met wie hij de psalmen bespreekt Psalm 23 wel mooi vindt, maar pas echt onder de indruk raakt van Psalm 32. Vergeving is wat je nodig hebt als mens.

Als je die bewegingen op je in laat werken, lijkt het alsof we in de kerk nauwelijks beseffen welke grote schat ons is toevertrouwd om uit te leven en uit te delen.

Vierhonderd jaar na het synodebesluit om de Bijbel zorgvuldig te ontsluiten voor Nederland is dat een tot inkeer stemmende conclusie. En aanleiding om opnieuw het stof van de Bijbel te blazen.

Dr. J.A. van den Berg is directeur van de IZB.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen