BOUWEN AAN JE GEZIN

Ouders voeden hun kinderen vaak op vergelijkbare wijze op als hun ouders dat gedaan hebben. Dat komt gedeeltelijk doordat je bijna automatisch (en daardoor onbewust) het voorbeeld van je ouders volgt. Maar voor veel ouders geldt ook dat zij dit (min of meer) bewust doen, bijvoorbeeld doordat zij de opvoeding van hun ouders positief gewaardeerd hebben. Ze nemen het goede voorbeeld van hun ouders in hun eigen opvoeding over. Wanneer de ouders ook in dezelfde omgeving wonen als hun ouders en hetzelfde opleidingsniveau hebben, is de kans nog groter dat ze dezelfde opvoedingsstijl en -doelen hanteren. De overname is het sterkst wanneer ook het geloof en de kerk gelijk is.

Verder zijn het karakter en andere genetische factoren van invloed op de overname van gedrag en opvattingen. Iemand met een nauwkeurig en toegewijd karakter zal bijvoorbeeld meer waarde hechten aan structuur in de huisgodsdienst of trouw aan de kerk. Iemand met een wat meer avontuurlijk karakter vindt het belangrijker om nieuwe geloofsvormen te onderzoeken of wil graag dat zijn kinderen in de kerk een plek krijgen om zich te ontwikkelen. Wanneer de karakters van de ouders en de nieuwe generatie opvoeders overeenkomen, is de kans groter dat ze dezelfde opvoedingsstijl en -doelen gebruiken. Zij vinden dezelfde manier van handelen en dezelfde normen en waarden belangrijk.

NIEUWE MANIEREN

Toch komt het ook voor dat jonge ouders juist (bewust of onbewust) op een andere manier opvoeden dan hun ouders. Een belangrijke oorzaak daarvan is de invloed van de partner. Wanneer hij of zij op een heel andere manier is opgevoed of een heel ander karakter heeft, komen de ouders samen tot nieuwe keuzes in de opvoeding. Ook de tijd waarin we leven heeft invloed. Zo zijn er met de komst van de (sociale) media nieuwe vraagstukken voor ouders bij gekomen. Kinderen zijn tegenwoordig mondiger en de cultuur is ‘opener’ dan voorheen. Het is belangrijker geworden om woorden te geven aan dat wat je gelooft en voelt. En het is naar kinderen toe meer dan vroeger nodig om goed uit te kunnen leggen waarom je als ouders bepaalde keuzes maakt in je gezin.

Naast dat alles zorgen ook leeftijdsgenoten, opvoedprogramma’s op tv, artikelen in tijdschriften en de school van het kind ervoor dat ouders op een andere manier of tot een ander doel opvoeden dan hun ouders dat deden.

OVERNEMEN OF VERZET

Zoals gezegd kun je als jonge ouders de opvoeding van je eigen ouders overnemen of je er juist tegen verzetten. Het is echter nooit zo zwart-wit dat een jonge ouder alles hetzelfde doet of alles anders doet dan zijn ouders deden.

Bij een positieve ervaring bijvoorbeeld, neem je dingen over van je ouders. Maar je doet dat bijna nooit helemaal letterlijk. De invloed van de partner, de tijd waarin we leven en al die andere factoren, zullen ook bij overname van een opvoedingsstijl of -doel hun invloed hebben. Meestal is het dus zo dat je iets ongeveer hetzelfde aanpakt als je ouders, maar er wel een eigen draai aan geeft.

Bij een negatieve ervaring volgt er vaak verzet. Ouders willen het heel anders doen. Toch merken ook deze ouders na verloop van tijd dat ze meer dingen hetzelfde doen of verwoorden als hun ouders dan ze van plan waren. Onbewust hebben ze meer overgenomen dan ze wilden.

Bij een opvoeding vanuit verzet zie je ook weleens een anti-houding ontstaan die een beetje ‘doorslaat’. Ouders willen het zó graag anders doen dan hun ouders, dat alleen dat nog belangrijk is voor de keuzes die ze maken. Belangrijk is daarom altijd om jezelf af te vragen of je alleen uit verzet handelt, of dat deze opvoedingsstijl of dit opvoedingsdoel echt is wat jij en je man/vrouw graag willen.

DOOR DE GENERATIES

Wat overeind blijft tussen de generaties, is dat God trouw blijft. Hij hecht grote waarde aan generaties. De geslachtsregisters in de Bijbel laten dit duidelijk zien. Het kan heel mooi zijn om te zien dat God ondanks alle verschillen door de generaties heen werkt. In de Bijbel leren we ook dat we nederig moeten zijn en respect moeten hebben voor elkaar.

God heeft ons als generaties aan elkaar gegeven om van elkaar te leren en elkaar te helpen. Oudere mensen hebben veel levenservaring en hier mogen wij gebruik van maken. Steeds meer grootouders spelen een rol in de (geloofs-) opvoeding, omdat zij op hun kleinkinderen passen. Andersom hebben oudere mensen ook jongere mensen nodig om te begrijpen wat er allemaal gebeurt in een wereld die snel verandert of heel praktisch in de vorm van mantelzorg. Elkaar begrijpen en vinden in het geloof zorgt voor een stevige basis tussen de generaties in de opbouw van Gods koninkrijk. We kunnen mooi aan onze kinderen laten zien dat God al generaties lang belangrijk is in de familie door middel van een familiebijbel of een doopjurk die al generaties meegaat. Een vader of moeder kan aan de kinderen eens laten zien waar hij of zij zelf altijd naar de kerk ging en vertellen hoe dat was. Misschien is er wel een Bijbel met aantekeningen van een opa of oma die we kunnen doorgeven aan de volgende generatie. Het kan zijn dat we de eerste of misschien een van de weinigen in de familie zijn die geloven. Dit kan confronterend zijn als we in de kerk mensen om ons heen zien bij wie al generaties lang mensen betrokken zijn bij het geloof. Er is geen direct ‘voorbeeld’ om op terug te vallen. Gelukkig heeft God ons als familie aan elkaar gegeven. Het is een goed idee om bijvoorbeeld een ouder echtpaar te vragen om te functioneren als ‘ouders of grootouders’ in het geloof. We doen er goed aan te bedenken welke tradities en overtuigingen wij willen doorgeven aan de volgende generatie. God kan vanuit ons de volgende generaties zegenen. Dit geldt natuurlijk ook als we al in een jarenlange traditie van geloven staan.

BEWUSTWORDING

Het opvoeden van kinderen gebeurt de hele dag door. Daarvan zijn we ons niet altijd bewust. Dat kan ook niet. Voor de (geloofs)opvoeding is het van belang dat we af en toe een moment nemen om onszelf wél bewust te maken van wat we aan het doen zijn… Gaat het zoals ik voor ogen heb? Doe ik het zoals God van mij vraagt?

Wanneer een partner anders is opgevoed, kan hij of zij de zaken anders aanpakken dan ik. Dit kan vanzelf zo groeien en hoeft niet verkeerd te zijn. Laten we wel opletten dat het niet gaat botsen. Het is daarom belangrijk dat we regelmatig met elkaar praten over de vraag wat we belangrijk vinden in het gezin en ook het mooie en minder mooie van onze eigen opvoeding openleggen. Laten we zo – met God aan onze zijde – verder bouwen aan ons gezin.

Gerdien Marchand is medewerker ‘Kinderwerk en geloofsopvoeding’ en orthopedagoog.

Dit artikel is tot stand gekomen in samenwerking met de projectgroep ‘Voorleven’ van de HGJB.

EERLIJK VERTELLEN

Na de maaltijd leest Christine voor uit de kinderbijbel. De gelijkenis over het zaad in de akker is aan de beurt. Bram (4) luistert goed, Nadine (2) kijkt vooral naar de plaatjes. Na afloop vraagt Bram: ‘Is de duivel echt zo gemeen dat hij iets af kan pakken?’ Christine neemt de tijd en legt uit hoe het zit met de duivel. Haar man, Geert, zit fronsend toe te kijken. Moet dat nou? De duivel… Daar sprak zijn vader vroeger ook altijd over. Zo beangstigend. Zo wil hij het geloof niet overbrengen op zijn kinderen.

Als de kinderen in bed liggen, komt hij erop terug. ‘Hé Chris, toen je het vanavond met de kinderen had over de duivel en zo… Ik vond dat eigenlijk niet zo’n geschikt onderwerp. Ze zijn nog hartstikke jong….’ Christine: ‘Ja, maar Bram vroeg er toch naar? We willen hen toch ook eerlijk vertellen wat er in de Bijbel staat?’ ‘Ja, dat snap ik wel. Maar dat kan later toch nog wel? Ik weet nog dat mijn vader ook altijd sprak over de hel en de duivel. Ik werd daar vreselijk angstig van. Wat mij betreft is het niet nodig dat we onze kinderen daar nu al over vertellen…’

TIPS

• Wees je ervan bewust dat de opvoeding die jij ervaren hebt, altijd van invloed is op de opvoeding die je nu geeft. Dat gebeurt zowel op een positieve als op een negatieve manier. Bedenk wat je overneemt en waar je je tegen verzet. Is dit reëel?

• Kijk af en toe eens van een afstandje naar jezelf en je gezin. Gaat het zoals je wilt? Waarom wel/ niet? Wat kun je daaraan doen?

• Bedenk eens hoe het geloof in jullie familietraditie een plaats heeft gekregen. Deel dit met je (klein)kinderen en maak het tastbaar door bijvoorbeeld het laten zien van een familiebijbel of een doopjurk.

• Overleg met je man/vrouw wat jullie belangrijk vinden in de geloofsopvoeding en hoe jullie de dingen doen in het gezin. Wanneer je heel verschillend bent opgevoed, kan het helpen om samen te bedenken wat je echt waardevol vindt en wilt doorgeven.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen