JERICHO VERWOEST

Daar gingen ze, met hun grote trompetten dag na dag strompelend om de stad heen. En je wist al: wacht maar mensen. Wie het laatst lacht, lacht het best. En ik lachte al een beetje mee. Nu lach ik helemaal niet meer bij deze gebeurtenissen.

STRUIKELBLOK

Bij mezelf herken ik een veel grotere gevoeligheid voor allerlei vormen van (religieus) geweld dan een aantal jaren geleden. Zou je in de Bijbel niet iets anders verwachten dan wat onder het vaandel van de islam nu gebeurt? Bij Jericho is het zelfs God Die rechtstreeks ingrijpt door de muren te laten vallen en ook het bevel geeft alle mannen, vrouwen en weerloze kinderen te doden. Ook dieren worden de dupe. In de rest van Kanaän gaat het niet veel anders. Dat is in elk geval Gods opdracht met betrekking tot de oorspronkelijke bewoners van dat land (Joz.11:20).

Past dit wel bij een God Die vol liefde en volkomen rechtvaardig is? Afgezien van de vraag of wij voldoende kennis van God hebben om hier over te kunnen oordelen (die hebben we niet – zie hoofdlijn 1, in het eerste artikel) is het goed te beseffen dat wij mensen zijn. Daarover schreef Paulus al: wie ben je, mens, dat je iets tegen God zou inbrengen? Ooit gehoord dat aardewerk kritiek heeft op de pottenbakker? (zie Rom.9:19,20). Dit betekent niet dat we dus onze vragen maar moeten binnenhouden.

Ook omdat het jammer is als bepaalde bijbelgedeelten een struikelblok vormen om God beter te leren kennen.

RECHTVAARDIGHEID EN LIEFDE

Dat rechtvaardigheid en liefde bij elkaar horen, is niet vreemd. Wie vreemd gaan van je man (of vrouw) ‘gewoon’ met de mantel van de liefde bedekt, heeft een verkeerde mantel gekozen of nooit begrepen wat hartstochtelijke liefde is. Zulke liefde vraagt eerlijkheid en kan geen ontrouw verdragen. God heeft Zijn mensen met zulke liefde lief. Ook de mensen toen in Kanaän. Maar alles wat zij van deze God en Zijn liefde konden weten, hebben ze weggeduwd en vervangen door de meest afzichtelijke praktijken (vergelijk Rom.1:18-32). Daarmee hebben zij massaal hun Schepper op het hart getrapt.

De Kanaänieten hadden de gewoonte om pasgeboren baby’s ritueel te offeren door hen levend te verbranden. Hun overwinningen vierden ze door de kleine kinderen van hun slachtoffers tegen rotsen te verpletteren. Volwassenen werden op palen gespietst. Ik las over een ritueel om goden gunstig te stemmen door een zwangere vrouw op de meest gruwelijke manier te doden: wanneer zij moest bevallen, werden haar benen aan elkaar gebonden en lieten ze haar liggen tot ze dood was. Zou een liefhebbende Schepper van mensen zoiets straffeloos kunnen aanzien? Omdat God opkomt voor armen en weerlozen, grijpt Hij soms in, ook met geweld. Niet omdat ‘geweld’ Hem vreugde geeft, maar juist om nog meer geweld te voorkomen (zie het eerste artikel, hoofdlijn 6).

God Die straffend ingrijpt als het onrecht en andere morele kwaad in een volk te groot wordt, is juist de God Die het recht (om te leven) daarmee onderstreept.

ONVERDUND KWAAD

Je zou wat met de Kanaänieten gebeurde een ‘voorfase’ van Gods eindoordeel kunnen noemen (vergelijk hoofdlijn 8). Bij zoveel onverdund kwaad in een samenleving is het een bijzondere blijk van Gods geduld en barmhartigheid dat Hij honderden jaren gewacht heeft om dit ‘eindoordeel’ over de Kanaänieten te voltrekken (zie Gen.15:16 en Ex.12:40). Pas toen de ‘maat van hun ongerechtigheid’ vol was, kwam God met Zijn straf voor de volkeren in Kanaän.

Dat dit oordeel ook betekent dat zo voor Israël geestelijk en fysiek een (min of meer) veilig land ontstaat om in te wonen (zie hoofdlijn 4 en 7), maakt het bovenstaande niet minder ernstig. Wellicht is hierbij ook nog te denken aan wat het boek Job laat zien over de invloed van satan. Heeft hij actief de Kanaänieten zo zondig en voor Israël gevaarlijk gemaakt dat hij daarmee God voor het dilemma kon stellen om oude volkeren in Kanaän uit te roeien of te kiezen voor de ondergang van Israël en zo de wereld zonder Jezus achter te laten?

EÉN KEER

Het is ook goed om te beseffen dat de opdracht om de volken van Kanaän uit te roeien maar één keer gegeven wordt en alleen geldt bij de inname van het land. Nergens in het Oude Testament vind je een herhaling van dit gebod. Ook niet toen Israël zich intussen gevestigd had in Kanaän en duidelijk werd dat lang niet alle oorspronkelijke bewoners verdwenen waren.

Wie hieruit wil afleiden dat de God van het Oude Testament een ‘god van genocide’ is, vergeet niet alleen het totaalverhaal van de Bijbel (zie hoofdlijn 3), maar houdt ook geen rekening met het bijzondere van deze situatie. Dat laatste betekent ook dat het gebruiken van deze unieke episode uit Israëls geschiedenis om vandaag etnisch of religieus geweld te legitimeren een gevaarlijke vorm van misbruik is.

Maar de kinderen dan? Zij kunnen het toch niet helpen dat hun ouders zo te keer gaan? Hier kan ik alleen maar zeggen: ik weet het niet. De (stilzwijgende) suggestie dat wij het beter doen, is een vergissing. Bij het bombarderen van steden wordt ook geen onderscheid gemaakt tussen mannen, vrouwen en kinderen. Zelfs scholen en ziekenhuizen zijn daarvoor niet veilig. Maar God is niet als een nietsontziende piloot in een gevechtsvliegtuig. Hier kan ik alleen maar zwijgen en blijven belijden dat ik de Heere God niet kan narekenen (zie ook hoofdlijn 1). Laat staan Zijn daden kan beoordelen. Hoe Hij toen en nu Zijn wereld regeert, blijft grotendeels verborgen voor ons.

Dat verborgene geldt ook voor de eeuwige bestemming van allen die toen de dood vonden. Hier moeten sterven vanwege een oordeel van God – hoe onbegrijpelijk soms ook – is niet hetzelfde als eeuwig verloren gaan. Ook hierbij zal de Heere God Zich niet vergissen.

Ds. W. Markus uit Bergschenhoek is emeritus predikant.

GEWELD IN DE BIJBEL

Als het over geweld gaat, is de Bijbel dan zoveel anders dan de Koran? In vijf artikelen gaan we op zoek naar antwoorden.

1. Acht hoofdlijnen
2. Jericho en de uitroeiing van de oorspronkelijke bewoners van Kanaän
3. Was Simson een zelfmoordterrorist?
4. Elisa en de beren
5. Wraakgebeden en haatteksten

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen