KIEVIT GECLAIMD

Nooit geweten dat ds. I. Kievit (1887-1954) ’tot de Gereformeerde Gemeenten behoorde’. Kortgeleden verscheen een dagboek van de hervormde Baarnse predikant (zie Boekbesprekingen op p.12), ingeleid door ds. B.J. van Boven. Al eerder schreef deze dominee van de gereformeerde gemeente in De Valk-Wekerom een woord vooraf in de vorig jaar opnieuw uitgebrachte bundel van ds. I. Kievit, De bekering van Saulus ten voorbeeld gesteld. Van tijd tot tijd verschijnen er in De Saambinder meditaties van de ‘oude Kievit’. Het was in 2005 dat ds. A. Kort, predikant van de Oud Gereformeerde Gemeenten, een inleiding schreef voor de bundel overdenkingen over de oudtestamentische offerdienst van ds. I. Kievit, Eeuwig klinkt het priesterlied.

Het is opmerkelijk dat predikanten en voormannen uit de afgescheiden kerken ds. Kievit (en ook ds. G. Boer) op het schild heffen. Kievit en Boer wilden in hun tijd echter oerhervormd zijn, wars van afscheidingsdenken én lieten zich daarover in niet mis te verstane woorden uit. Hoe zit dat?

VERSCHIL

Ik ga hier niet in op de vraag of het beroep op Kievit terecht is, en of Kievit werkelijk zo dicht bij Kersten stond. Prof. dr. C. Graafland schreef eens dat de zaak een stuk genuanceerder ligt. Ook heb ik het niet over de vraag of er nu zoveel verschil is tussen vader I. en zoon L. Kievit, de ‘oude’ en de ‘jonge’. Volgens prof. dr. W. Balke is dat verschil er niet, althans niet in die mate. Ik laat eveneens liggen of we het boek Tweeërlei kinderen des verbonds wel op zichzelf staand kunnen lezen. Daarover verschillen de meningen. Vast staat wel dat ds. G.H. Kersten na het verschijnen van dit vooroorlogse geschrift een warme aanbeveling in De Saambinder schreef, waarin hij opmerkte ‘dat wij met de genoemde strekking van dit werkje ons geheel vereenigen kunnen’.

Hoort Kievit tóch bij de Gereformeerde Gemeenten?

Misschien is deze vraag onredelijk. Ze is dat ook, omdat niemand Boer of Kievit claimen mag. Om het met Paulus te zeggen: Boer en Kievit zijn van God.

Het risico is bovendien dat we deze voorgangers gedachten en woorden in de mond leggen die ze zó niet bedoeld hebben.

Het zal niet de eerste keer zijn dat met een beroep op illustere voorgangers de continuiteit niet bewaard, maar juist verbróken werd. Dan kunnen we beter zelf de Schriften in en woekeren met de schatten die de Reformatie en Nadere Reformatie ontsloten hebben.

GROOT GEWICHT

Het is evengoed onbillijk als we de spiegel niet eens zouden durven omkeren. Hoe komt het dat Kievit en Boer onder ‘ons’ de onbekenden zijn geworden? Niet zozeer wat hun persoon betreft, maar wat zij door Gods genade preekten. Hoe ze met name de heilsfeiten zo magistraal uiteenzetten. Op een beslist vóórwerpelijke wijze, waarbij de persoonlijke toepassing niet ontbrak. Waarbij je, naar een woord van de ‘jonge Kievit’, in de preek totaal voor schut kwam te staan, voor Gód. Maar waar niet verzwegen werd hoe de stand van zaken in Christus is voor een ieder die gelooft, én leiding werd gegeven aan hen die tobden met de vraag of dit nu allemaal ook voor hen was weggelegd. Je begreep heus niet alles, maar wist wel dat zich hier iets van groot gewicht voltrok. De ernst hing onder de dakspanten van het kerkgebouw. Vroomheid zonder bijsmaak.

ACTUEEL

Dit type prediking is toch niet de verdwijning nabij? Het gaat me niet om de terminologie – we kunnen niet met de formuleringen van een halve eeuw terug, hoewel de prediking van Boer en Kievit (hoe verschillend soms ook) vaak verrassend actueel en tijdloos (geen tegenstelling!) blijkt te zijn voor wie weer eens hun preken leest of luistert. Is hervormd-gereformeerd vandaag de dag toch anders dan vijftig jaar geleden?

Ook nu ben je het meest geholpen met een prediking die jou met al je sores regelrecht voor God plaatst. Die je in de kladden grijpt en waar je niet de goedwillende of juist zielige christen bent, maar overblijft als een schuldig mens met een schreeuw om genade.

BLIKSEM

Uiteraard hebben we ons – misschien wel meer dan vroeger – te verhouden tot zo veel dingen in cultuur en samenleving. En bij zoveel mensen heeft het leven diepe sporen getrokken. Maar ook en juíst dan zijn we het meest geholpen met Christus, Die oordeelt én vrijspreekt. Om de ‘oude Kievit’ vanuit een meditatie te citeren: ‘Lezer, waar bént u? Waar kan ik u ontmoeten? Luidt het antwoord: hier ben ik, in Jezus?’

We zouden er goed aan doen om zelf ook weer eens naar de beide Kieviten te grijpen en Boer opnieuw te lezen. Vanwege een prediking waarin – naar een woord van Noordmans – ‘de bliksem ingeslagen is’.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen