WAARDERING ONTVANGEN

Het is net of scherpe kritiek de enige manier is om een positieve ontwikkeling bij de ander te stimuleren. Je positief geraakt weten door een preek is één, maar dit goed onder woorden brengen is twee. Genieten van wat je een ander in de gemeente ziet doen, is één, maar dat ook communiceren naar die ander is twee. Zoals het geven van kritiek een hele kunst is (zie het artikel in De Waarheidsvriend van vorige week), zo is ook waardering geven dat.

Het is dan ook niet voor niets dat de brief aan de Hebreeën ons aanmoedigt op elkaar te letten door elkaar aan te vuren tot liefde en goede werken (Hebr.10:24).

Paulus roept ons in Filippenzen 4:8 op om aandacht te besteden aan elkaars deugden. Het gaat dan over alles wat eerbaar is, alles wat rechtvaardig is, alles wat rein is en alles wat welluidend en wat prijzenswaardig is.

IN JE KRACHT

Vooral in de welzijnszorg staat in deze tijd op de voorgrond dat cliënten en professionals in hun kracht gezet moeten worden. Dit heeft namelijk meer effect dan mensen te laten werken aan problemen of hun kritisch feedback te geven op datgene wat niet goed gaat. Er zijn werknemers die na het tiende functioneringsgesprek nog steeds een cursus aangeboden krijgen voor datgene waar ze niet goed in functioneren. Ook na deze tiende keer helpt het niets.

Het ontwikkelen van datgene waar je goed in bent, waar je talent voor gekregen hebt, is gemakkelijker en kost minder energie dan steeds te willen repareren waar je niet goed in bent. Veel organisaties focussen steeds meer op het leren van good practices en het doen van waarderend onderzoek om veranderingen in gang te zetten. Ik denk dat men een punt heeft.

PLAFOND

Alleen focussen op het goede dat mensen kunnen, kunnen we echter ook overdrijven. In de gebrokenheid door de zonde zien we namelijk dat mensen plafonds hebben in hun ontwikkeling.

Wanneer we letten op conflicten op het werk, waarin mensen elkaar dwarsbomen, zien we dat we nog steeds buiten het paradijs leven. Er is verzoening en genade nodig.

Talent inzetten is wel een belangrijke sleutel voor het voorkomen van burn-out. Je krijgt er meer energie van dan wanneer je datgene inzet waar je niet goed in bent. Milieubewust omgaan met je lichaam als tempel van de Heilige Geest is hard nodig. Natuurlijk moeten we dingen doen waar we niet goed in zijn en waar we misschien zelfverloochening voor moeten beoefenen. Wel is het belangrijk dat er een balans is, ook voor het werk in de gemeente.

Wanneer we zelf genieten van het werk in de gemeente, blijven we meer gemotiveerd en werkt dit aanstekelijk.

Nu is het niet zo dat ons talent zich vanzelf ontwikkelt, we moeten er ook initiatief voor nemen en risico voor durven dragen in het Koninkrijk van God (Matt.25:14-30). Wanneer we dit niet doen, loopt het volgens de gelijkenis van de talenten fout af met ons. Het staat – net als de oproep om elkaar aan te scherpen en te bemoedigen – in het teken van het komende oordeel.

Daarbij blijft staan dat het stimuleren van de ander om goed te doen, essentieel is. De zinsnede ‘alles wat aandacht krijgt, groeit’, is grotendeels waar. Natuurlijk is het niet waar wanneer dat hoogmoed tot gevolg heeft. Dankbaarheid is beter op zijn plaats, dan krijgt God de eer als Gever van de gaven.

ERKENNING

Talent benoemen werkt alleen als het een talent is waarvan we in onszelf ook voelen dat het iets is waar we goed in zijn en als anderen het bevestigen. Iemand wordt zich volgens Luk Dewulf, auteur van Ik kies voor mijn talent, pas bewust van zijn of haar talent op het ogenblik dat het wordt gezien.

Hij maakt duidelijk dat die bewustwording ontstaat in relatie met een betekenisvolle andere persoon die positief teruggeeft wat hij of zij aan talent in je ziet. Het gaat niet om een afstandelijke, rationele conclusie, maar vooral om waardering die echt is en die de ander ook als zodanig ervaart. Dan komt het binnen. Hij maakt een belangrijk punt.

Daar kunnen we in de christelijke gemeente van leren. Zien we elkaars talent? Bevestigen we daar de ander in? Zijn we zo de ander tot een hand en een voet?

DANKBAARHEID

Volgens mij staat dit in het kader van elkaar stimuleren goed te doen. Natuurlijk zit daar ook een morele dimensie aan van het loslaten van de zonde en het doen van het goede. Het moet echter niet een nieuw moralisme worden waarin de liefde van Christus ontbreekt. Laten we het positioneren in het stuk van de dankbaarheid voor de genade die ons ten deel gevallen is door Jezus Christus, onze Heere.

De Hebreeënbrief geeft van de ‘ouden’ een ‘goed getuigenis’, maar dat getuigenis is een gevolg van het geloof van deze ‘ouden’ (Hebr.11:1,2). In Hebreeën 12:1 en 2 zitten deze ‘ouden’ op de tribune waar ze de gelovigen aanmoedigen vol te houden op de loopbaan van het geloof. Wel blijft het essentieel dat Jezus op deze loopbaan voorgegaan is en de prijs behaald heeft.

Toch zien we mensen hun talenten niet benoemen en inzetten in het Koninkrijk van God, soms vanuit valse bescheidenheid. Ons gereformeerde belijden heeft het over de mens die geneigd is tot het kwade (Heidelbergse Catechismus) en onbekwaam is tot enig geestelijk goed (Dordtse Leerregels). Dit belijden kan het benoemen en inzetten van eigen talenten remmen.

Laten we echter onderscheid blijven maken tussen de mens als zondaar die genade nodig heeft en de mens als schepsel die zijn geschonken gaven mag benoemen en inzetten uit dankbaarheid voor de genade en niet om deze te verdienen.

IN DE PRAKTIJK

Hoe doen we dat nu, elkaar stimuleren om goed te doen en onze gaven in te zetten? Waar we op moeten letten bij het geven van waardering, is dat we het goed onderscheiden van het geven van kritiek. Gebruik geen complimenten om de kritiek te verzachten en zet geen compliment voor de komma gevolgd door een ‘maar’… en dan nog iets negatiefs. Dan komt de waardering niet binnen.

We zijn niet zo gewend aan het geven van waardering. In plaats van ‘dank je’ te zeggen noemen we dan veelal allerlei redenen hoe het is gekomen. Ook reacties zoals: ‘nou, dat valt wel mee, hoor’ of ‘hm, dat weet ik nog niet zo’ of ‘het is ook mijn valkuil, hoor’ zijn reacties die het compliment in twijfel trekken.

Wanneer we complimenten geven, moeten we er niet mee strooien, maar het goed doen en niet te veel. Beter een gemeend compliment dat binnenkomt dan allerlei complimentjes die argwaan wekken en vertaald worden als pleasen.

Laten we ervoor zorgen dat we bij het geven van waardering eerst goed contact maken waarin we het aankondigen. Vervolgens benoemen we wat we de ander zien doen en wat voor positief effect dat op ons heeft. Wanneer we dit op een echte, authentieke manier doen waarin we menen wat we zeggen en waarin de ander merkt wat ons zo positief geraakt heeft, is dit een enorme stimulans dit verder te ontwikkelen.

Blijft staan dat het ontvangen van waardering soms lastig is. Wanneer ik merk dat iemand mijn waardering niet ontvangt, koppel ik dat terug. Ik maak dan duidelijk dat ik het jammer vind dat mijn waardering niet binnenkomt en dat hij mijn ‘oprechte geschenk’ niet aanvaardt. Natuurlijk zorgt een positiever zelfbeeld voor een betere ontvangst van waardering. De ontvanger heeft waarschijnlijk iets te doen met het versterken van zijn zelfbeeld.

NA DE PREEK

Het is dus ook mooi wanneer een dominee na afloop van de dienst in de consistorie iets terug hoort van het werk van de Heilige Geest. Laten we hier dan ook woorden aan geven naar elkaar, maar ook naar de predikant. Naast het ‘geraakt zijn’ door de preek, kan er ook waardering zijn over de inhoud, bijvoorbeeld omdat die ons aan het denken zette.

Ook kan de opbouw van de preek waardering verdienen als daardoor ineens de essentie van de boodschap op zijn plek viel. Kortom, laten we onze waardering onder woorden brengen, het kan een stimulans zijn naar elkaar om elkaar zo op te bouwen in de liefde.

Veel is te vanzelfsprekend en te gewoon en mag best eens in het licht komen te staan. Kritiek geven op de preek kan natuurlijk ook opbouwend zijn. Laten we daarmee wel voorzichtig zijn, want een predikant is vlak na de dienst kwetsbaar. Het is beter dit later te doen, wanneer de landingskansen groter zijn.

Dr. J.P. Versteeg tekent bij Efeze 4:16 aan dat ambtsdragers de ‘pezen’ van het lichaam van Christus zijn. Een belangrijke functie van deze ‘pezen’ is volgens hem vooral het stimuleren van de gaven die binnen het lichaam van Christus functioneren. Waardering in de gemeente zou wel eens een belangrijke stimulans voor talentontwikkeling kunnen zijn.

A. Pals uit Rhenen is docent en begeleidingskundige aan de Christelijke Hogeschool Ede.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen