WIE IS HET MIDDELPUNT?

Het maakt natuurlijk wel uit wie de leiding heeft bij deze veranderingen. Voor christenen is het Woord van God het kompas. De Bijbel wijst ons de weg. Zo groeien we steeds meer in de gemeenschap met Christus en met de broeders en zusters. Aangezien de gelovige ook een taak in de wereld heeft, is het belangrijk dat je leven zo vorm krijgt dat je deugdzaam opgroeit en dat je je plekje inneemt in de maatschappij. Een beetje burgerlijkheid was en is de kerk niet vreemd.

INGEWIKKELD

Jezelf ontplooien hoort bij het leven. Toch ging het in de kerk niet over zelfontplooiing. Wel werd er gepreekt over zelfverloochening. Je moet nee kunnen zeggen tegen jezelf. Het leven is gegeven om God te dienen en om nuttig te zijn in de samenleving. Plichtsbesef en zelfopoffering zijn dus onmisbare deugden. Hoe zijn die nu te rijmen met het begrip zelfontplooiing?

Zodra je de Gids vaarwel zegt, gaat iets anders bepalen hoe je leven zich ontvouwt. Je ontwikkelt je eigen vermogens dan op eigen houtje. Je maakt je eigen keuzes en je richt je blik naar binnen. Wie ben ik in mijn diepste zelf en wat wil ik met mijn leven? Dit is een vermoeiende bezigheid, omdat er tegenwoordig zoveel te kiezen valt. Je kunt kiezen uit miljoenen websites, uit vele soorten chips en ongelooflijk veel studies. De mogelijkheden lijken oneindig en de keuze is aan jou. Het is tenslotte jouw leven en daar mag niemand zich mee bemoeien. Het leven is ingewikkeld geworden.

LUXEARTIKEL?

Niet iedereen heeft evenveel mogelijkheden om zich te ontplooien. Daarvoor is tijd en geld nodig. Alleen zo kun je je dromen waar maken en alles uit het leven halen. Hoe meer tijd en geld je hebt, des te meer is er mogelijk. Een bezoekje aan de schoonheidssalon en een interessante cursus vragen nu eenmaal tijd en ze zijn niet gratis. Zelfontplooiing is dus ook een beetje een luxeartikel. Dat wil echter niet zeggen dat iedereen die zijn basisbehoeften vervuld ziet, zich vervolgens bezighoudt met het ontplooien van zijn eigen mogelijkheden. En ook mensen die meer in beslag genomen worden door de zorg om voedsel en onderdak kunnen zichzelf ontplooien. Blijkbaar spelen er naast tijd en geld ook andere factoren een rol.

JOUW PROJECT

Wanneer je God vaarwel zegt, verandert er meer dan mensen in eerste instantie denken. De Duitse filosoof Nietzsche heeft dat goed aangevoeld. Zonder God willen leven is niet niets. Je moet het maar durven om God consequent uit je hele leven te schrappen. Onbewust deinst de moderne mens daarvoor terug.

Zonder God door het leven gaan betekent onder andere dat het leven jouw bezit is en niet een geschenk van de Schepper. Over dit bezit mag je vrij beschikken. Je maakt zelf wel uit wat je met je leven doet. Het leven is jouw project. Zelfontplooiing betekent dat je bewust de regie over je leven in eigen handen neemt. Jij bepaalt je eigen leven. Jij ontwikkelt jezelf. Dat betekent dat je het dus uit jezelf moet halen en dat er veel moois in je zit wat vraagt om ontplooiing.

Natuurlijk moet je dan wel op ontdekkingsreis gaan in jezelf. Wat wil ik eigenlijk? Wat kan ik allemaal? Welke kennis heb ik? Wie ben ik en wat zijn mijn normen en waarden? Wie ik vervolgens word, maak ik dan zelf wel uit.

Dus naast geld en tijd speelt ook het verdwijnen van God als middelpunt van je leven en de groeiende belangstelling voor het individu een rol. Het draait niet om God en Zijn gemeente en het gaat niet om de samenleving, maar ik ben zelf het stralende middelpunt van mijn leven. Ook het mensbeeld is van belang. De zondaar die geneigd is tot alle kwaad, wil je niet verder ontvouwen. De oude mens moet juist sterven. Maar wanneer je een mooi mens bent en er mag zijn zoals je bent, biedt dat een mooie basis om op voort te borduren.

ROLMODEL

Natuurlijk neemt de mens die zichzelf ontplooit geen genoegen met een zesje. Je leven moet fantastisch zijn. Je moet er uithalen wat er in zit. Maar hoe weet je dan welke keuzes je moet maken? Welke boeken moet je lezen?

Moet je naar de plastische chirurg en zo ja, wat moet je dan aan je laten veranderen? Wat is een geweldige vakantiebestemming en welke naam kiest een succesvol mens voor zijn dochter?

Bij al deze keuzes spelen succesvolle mensen een belangrijke rol. Zij laten op tv, maar vooral via sociale media zien welke keuzes je moet maken. De BN’ers geven een inkijkje in hun succesvolle leven en de influencers prijzen bijna ongemerkt of erg opzichtig bepaalde producten aan. In de Linda lees je hoe je een goede relatie kunt krijgen en hoe je je scheiding netjes moet regelen.

De moderne mens is dus minder authentiek dan op het eerste gezicht lijkt. Veel keuzes worden beïnvloed door anderen. Zo leidt zelfontplooiing vaak toch tot mensen die veel hetzelfde doen en denken. Deze adviezen zijn echter vaak wel vrijblijvend. Zoek uit dit aanbod en uit deze mogelijkheden wat bij jou past en waar je je goed bij voelt.

De moderne mens is ook minder autonoom dan op het eerste gezicht lijkt. Hij heeft zich ontworsteld aan het gezag van God en de druk van de samenleving. Maar zijn daar geen nieuwe geboden en regels voor teruggekomen? Nieuwe do’s en don’ts?

EERSTE BALANS

De aandacht voor zelfontplooiing heeft positieve en negatieve gevolgen. Het is goed als zichtbaar wordt dat ieder mens uniek is. We zijn geen massa gekloonde mensen, maar we zijn allemaal uniek. We hoeven niet allemaal van hetzelfde te houden en hetzelfde leven te leiden. Die veelkleurigheid heeft iets moois in zich.

Er zijn echter ook negatieve aspecten. Door de hang naar zelfontplooiing is de mens wel erg met zichzelf bezig. Dingen die de samenleving of de medemens raken, boeien hem vaak niet zo. Dat is tenslotte niet zijn probleem.

Als mensen alleen maar aan zichzelf kunnen denken, wordt de samenleving ziek. Het is ook maar de vraag of het voor jezelf zo gezond is. In de praktijk zie je dat veel Nederlanders zich wel degelijk het lot van een ander aantrekken en oog hebben voor maatschappelijke problemen. Zelfontplooiing heeft zo zijn grenzen, of is deze levenshouding buiten de kerk al weer op haar retour?

De quarterlife crisis ligt ondertussen ook op de loer. Wanneer je tussen de twintig en dertig jaar bent, heb je al heel wat relaties gehad en heb je veel van je wensen vervuld. De druk van presteren, uitblinken en onderscheiden wordt voelbaar en de twijfel en onzekerheid nemen toe. Er moeten belangrijke beslissingen genomen worden over de aankoop van een huis, een vaste relatie en wel of geen kinderen ‘nemen’. Jij moet deze belangrijke keuzes maken en wanneer je de verkeerde keuzes maakt, mislukt jouw leven. Je mag niet falen.

BEÏNVLOEDING

Een christen is geroepen om het zout van de wereld te zijn. Het Evangelie wil de wereld veranderen. Ondertussen leven we ook in de wereld en worden we door haar beïnvloed. Langzaam maar zeker werkt de drang tot zelfontplooiing door in de gemeente.

Moeten we daar een veto over uitspreken of kun je zelfontplooiing ook in een christelijk jasje stoppen en de negatieve gevolgen vermijden? Daar wil ik in het volgende artikel over nadenken.

Ds. J. Bogerd is predikant van de hervormde gemeente te Ermelo.

Volgende week deel 2 in deze serie, over zelfontplooiing in het licht van de Bijbel.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen