GLOBAAL BEKEKEN

Deze keer twee fragmenten uit bijdragen in Theologia Reformata (driemaandelijks tijdschrift van de Gereformeerde Bond).

• Uit een bijdrage van prof. dr. H. van den Belt, ‘De kerk slopen of renoveren? De vrijmaking van de plaatselijke kerken bij de oprichting (1906) en de doorstart (1909) van de Gereformeerde Bond’, over de reactie van gereformeerde zijde op de doorstart van de G.B., in De Heraut:

Na de bestuurscrisis vermeldt De Heraut op 6 oktober 1907 dat de Gereformeerde Bond in de vakantie in stilte is overleden. De redacteur vindt het niet zo erg. Bij de geboorte heeft hij immers al gewezen op de vaagheid van het programma. Erger is het vertrek van Visscher uit de redactie van het Gereformeerde Weekblad, omdat daarmee de scherpe kritiek op de synode lijkt te verstommen; ‘De slagpennen zijn uitgetrokken, de scherpe nagels zijn afgesneden; het Gereformeerde Weekblad behoort tot de tamme huisdieren, waarvan de Haagsche Synode niets te vreezen heeft.’ (...)

Het is voor De Heraut in 1906 al duidelijk dat de Bond niet streeft naar een nieuwe Doleantie (...) Twee jaar later vermeldt De Heraut naar aanleiding van de doorstart van de Gereformeerde Bond dat de profetie dat deze niet levensvatbaar zou zijn is uitgekomen. ‘Hoe schoon het doel van dezen Bond ook scheen, de vrijmaking der Hervormde Kerk is niet uitgekomen.’ (...) Opnieuw krijgt de Bond het voordeel van de twijfel. ‘Of de nieuwe vereeniging, die uit de asch der vorige verrees, beter zal slagen, moet worden afgewacht.’

Veel scherper is de reactie van enkele maanden later in de Amsterdamsche kerkbode, het officiële orgaan van de Gereformeerde Kerk in de hoofdstad. ‘Het is geen wonder dat de Bond is gaan kwijnen, omdat men heeft verklaard dat er van Afscheiding of Doleantie geen sprake kan zijn. (...) Wat het dan nu zijn zal, schijnt onzeker; maar het is iets geworden, waarover de Haagsche synode zich geen oogenblik ongerust behoeft te maken.’

• Uit de Reflexen van dr. R.P. de Graaf:

De figuur van Willem van Oranje roept dikwijls heftige gevoelens op. Zo werd ik gebeld door een meisje dat besloten had een profielwerkstuk over Willem van Oranje te schrijven. Ze had haar vragen paraat en vuurde de ene na de andere af. Ze woonde in Emmeloord, dus het mocht wel telefonisch. Die vragen waren van het type kort-en-goed. Het gaat mij om deze: ‘Vindt u hem een terrorist of een held?’ Mijn antwoord luidde: ‘Sommigen van zijn vrienden waren helaas terroristen, maar ik vind hemzelf een held. Maar hij was geen heilige.’ Daarna volgde mijn toelichting over de wrede watergeuzen, maar ook somde ik alle offers op: gesneuvelde broers, de aanslagen die op hem werden gepleegd, de vrouwen die stierven, al het geld erdoorheen gejaagd, dag en nacht werken, de burn-outs en vooral zijn enorme doorzettingsvermogen en grote politieke vaardigheden. Zelfs militair. Gelukkig vroeg ze niet door over het niet-een-heilige zijn, want dan had ik ook moeten vertellen over de duistere kanten en het meisje was nog jong.

Ik geef nog een ander voorbeeld van die heftige gevoelens. Over de vraag of Nederland ooit een protestantse natie was, wordt verschillend geoordeeld. Er werden wel stappen gezet in de 19e eeuw om dit beeld neer te zetten of te versterken. Zo maakte Guillaume Groen van Prinsterer niet alleen de uitdrukking ‘De Tachtigjarige krijg’ populair in zijn veelgelezen Handboek der geschiedenis van het vaderland, maar linkte hij Willem in één adem door aan God. (...) Isaac da Costa kwam met nog weer iets nieuws, namelijk de beroemde trits God – Nederland – Oranje. Door deze drie innerlijk op elkaar te betrekken in de bijbelse beeldspraak van het ‘drievoudige snoer’ werd Willem een instrument in een hemels plan.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen