TWISTEN OVER PALESTINA

Op welke manier beschrijven wij de geschiedenis? Dat lijkt een eenvoudige vraag: je zet gewoon op een rijtje wat er is gebeurd. Maar zo simpel is het niet. Iedereen die een geschiedenis beschrijft, doet dat vanuit een bepaalde invalshoek Was Willem van Oranje een vrijheidsstrijder of een terrorist?

Kunnen we trots zijn op onze VOC-mentaliteit? Of moeten we ons schamen? Staat de Europese Unie voor decennialange vrede? Of is het een gedrocht met antichristelijke trekjes? Is Israël een staat of een Joodse entiteit? Heeft Europa te lijden onder een tsunami van islam-extremisten of komen er berooide vluchtelingen? Alleen al de woordkeuze waarmee je de geschiedenis beschrijft, verraadt je kijk op de dingen. Niemand is neutraal. Ooit schreef dr. W. van ’t Spijker daar een mooi boekje over: Triptiek van de Geschiedenis. Het is eerlijk om als historicus open kaart te spelen en je eigen visie op tafel te leggen. Als je er op voorhand van uitgaat dat God de geschiedenis leidt, zul je zoeken naar Zijn hand, zoals dat wel gebeurd is toen de Berlijnse muur viel.

MISSIE

Dr. M. Dijkstra was universitair docent in Caïro en Utrecht. Zijn vakgebied is Oude Testament en oud-oosterse godsdiensten en culturen. Hij schreef een geschiedenis van de Palestijnen, beginnend vanaf ongeveer de dertiende eeuw voor Christus tot aan de Balfour-verklaring van 1917. (De Balfour-verklaring is een brief die de Britse minister van Buitenlandse Zaken, Arthur James Balfour, op 2 november 1917 namens de Britse regering schreef aan Lord Lionel Walter Rothschild, een prominent leider van de Joodse gemeenschap in Groot-Brittannië. Hierin belooft hij het Joodse volk een nationaal tehuis in het toenmalige Palestina.)

Natuurlijk loopt de geschiedenis na 1917 nog verder, maar Dijkstra veronderstelt die geschiedenis als bekend. Het gaat hem juist om de eeuwen daaraan voorafgaand. Dat betreft een ‘verzwegen geschiedenis’, zoals de ondertitel dat typeert. Niet vergeten, maar verzwegen. Daar zit kwade opzet achter. Dijkstra heeft een missie. Hij wil aantonen dat het Palestijnse volk het historische recht heeft op een eigen Palestijnse staat. Dit boek wordt daarmee een aanklacht tegen ‘de ideologie van het zionisme’. Dat is in ieder geval open kaart spelen: alle ellende in het Midden-Oosten is te wijten aan de staat Israël.

PALESTINA EN ISRAËL

Het boek van Dijkstra is overigens een historische studie. Het roept bij mij de herinnering op aan De Geschiedenis van Israël van H.J. Jagersma. Die probeert uit bijbelse en buitenbijbelse bronnen zo goed mogelijk de geschiedenis van Israël te reconstrueren. Hierbij kijkt hij breed om zich heen en hij betrekt de politieke verhoudingen en ontwikkelingen van allerlei toenmalige grootmachten erbij.

Dijkstra doet datzelfde, maar dan vanuit het perspectief van de Palestijnen. In de titel van zijn boek staan zij voorop, en ook in de inhoud. Volgens Dijkstra duiken de namen Pelestea en Israël ongeveer gelijktijdig op, zo rond de dertiende eeuw voor Christus. Sindsdien zijn ze onafscheidelijk.

Dit boek wil dus uiteenzetten dat de huidige Palestijnen hun voorouders kunnen aanwijzen tot diep in de geschiedenis. Het land is nooit alleen maar Joods geweest, ook nooit alleen maar Palestijns. Het is veel ingewikkelder: er zijn talloze bevolkingsgroepen aanwijsbaar. Het boek verhaalt over landverhuizingen, pest, oorlogen, sprinkhanenplagen, en soms economische bloeitijden.

GESCHIEDENIS

In veertien hoofdstukken loodst Dijkstra de lezer door een veelkleurige, hectische geschiedenis. Hij doet dat wikkend en wegend. Hij benut veel bronnen van allerlei aard. De lezer kan via een voetnotenapparaat per hoofdstuk nagaan welke denkweg Dijkstra heeft afgelegd. Je kunt merken dat Dijkstra thuis is in deze materie en zelf ook betrokken is geweest bij archeologisch onderzoek. De lezer wordt overladen met namen van volkeren, koningen, bevolkingsgroepen en landstreken. Gelukkig sluit het boek af met een register van persoons- en plaatsnamen.

In een gedrongen stijl neemt Dijkstra ons mee vanaf het prille begin langs allerlei grootmachten, zoals bijvoorbeeld het Perzische, Griekse, Egyptische, Arabische, Turkse en Engelse rijk. De lezer krijgt bovendien nogal eens demografische beschouwingen te lezen, schattingen van aantallen inwoners en oorlogsslachtoffers, en ook beschrijvingen van allerlei bouwwerken.

Een interessant hoofdstuk gaat over de gevolgen van de kruisvaarders voor de verhoudingen. Een ander hoofdstuk over de tijd van de Makkabeeën.

TWISTEN

Duidelijk is wel dat er over dit stuk land, door Dijkstra aangeduid als Palestina, voortdurend onderlinge twisten zijn geweest. Daar geeft de Bijbel hier en daar trouwens ook blijk van, bijvoorbeeld in de boeken van Jozua en Nehemia. Het spannendste hoofdstuk is het laatste: over de ontwikkelingen in de negentiende eeuw, waaronder het opkomende zionisme. Na de val van het Ottomaanse Rijk komt de regio in de invloedssfeer van koloniale machten. Geallieerden hebben vanuit Europa de Balfour-verklaring opgelegd aan de volkeren die er toen leefden. Het begrip ‘staat’ – of het nu een Palestijnse of een Joodse is – is een vreemd importartikel uit Engeland en Duitsland. Dat maakt het niet eenvoudiger.

POLITIEK STATEMENT

Dit boek is een historische studie, niet een theologische. Doorgaans probeert de schrijver zo wetenschappelijk en objectief mogelijk te beschrijven. Maar in een korte inleiding en een nog kortere uitleiding maakt Dijkstra duidelijk dat hij met zijn boek een politiek statement wil maken: de stichting van de staat Israël is een historische vergissing. Dijkstra wil de ‘mythe van het lege land’ doorprikken.

Wie rekent met Gods hand in de geschiedenis, en zeker met de verkiezing van Zijn volk Israël, zal bij andere conclusies uitkomen dan Dijkstra.

De benarde positie van het Palestijnse volk mag overigens niemand van ons onverschillig laten. Palestijnen zijn geen Arabieren. Maar de Arabische volken hebben wel hun eigen belangen.

Het Israëlisch-Palestijns conflict is uiterst complex. De Palestijnen hebben recht op een eigen bestaan in het land waar zij tot 1948 woonden en Israël heeft recht op een eigen staat. Die kan alleen maar rondom Jeruzalem gecentreerd zijn.

Wie kan deze knoop ontbinden? Israël is een geheimenis, door God in de geschiedenis gelegd. Hij zal de dingen tot een goed einde brengen. Laat er daarom gebed zijn om vrede, waarbij ik overigens andere woorden zou kiezen dan de auteur op de laatste pagina doet.

Ds. J.A.W. Verhoeven is predikant van de hervormde gemeente te Krimpen aan den IJssel en lid van het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond.

N.a.v. Meindert Dijkstra, ‘Palestina en Israël. Een verzwegen geschiedenis’, uitg. Boekencentrum, Utrecht; 320 blz.; € 24,99.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen