Globaal bekeken

In Connect (Theologische Universiteit Apeldoorn) kijkt ds. A.K. Wallet terug op zijn studietijd in Apeldoorn. Over prof. dr. W. van ’t Spijker:

‘Kerkgeschiedenis kregen we van professor Van ’t Spijker. Professor Velema vroeg eens op college: ‘Wie weet wat een geserreerde stijl is. Niemand? Luister dan maar naar professor Van ’t Spijker, die heeft dat.’ Het eerste examen dat ik deed, ging over de eerste eeuwen kerkgeschiedenis, en deed ik bij professor Van ’t Spijker. Het antwoord op de laatste vraag wist ik niet. Hij vroeg: ‘Met welke roomse was Luther nauw verbonden?’ Antwoord: ‘Hij had een paap in zijn hart.’ Nou, die paap kende ik ook.

Professor Van ’t Spijker kon een geintje wel waarderen. Student Wim Kok had eens een beertje bij zich dat op afroep kon lachen. Na een bepaalde uitspraak van de professor in het college, klonk ineens het gelach van dat beertje. Grote hilariteit, met de professor voorop! Een bepaalde uitspraak van deze professor blijft mij bij: ‘Als alles belangrijk is, is er niets meer belangrijk.’ Dat gaat om het verschil tussen hoofd- en bijzaken. Uit de colleges kerkgeschiedenis is me duidelijk geworden dat deze heel belangrijk zijn voor het geven van catechisatie. Je moet weten hoe de drie algemene belijdenisgeschriften door veel worstelingen heen ontstaan zijn. Om catechisatie te geven, moet men eigenlijk in Apeldoorn gestudeerd hebben, in ieder geval de eerste eeuwen kerkgeschiedenis kennen.’

•••

In Kerk en theologie schrijft dr. Henk van der Meulen over ‘Herderlijke zorg. Een profiel van het klassiek protestantse pastoraat.’ Daarin een paragraaf over de pastorie:

Bij de bijzondere positie van de predikant past in het klassiek protestantse profiel ook een speciale woning: de pastorie. Nu behoorde reeds eeuwen voor de Reformatie bij het kerkgebouw een huis met tuin of boerderij met akker ten bate van het levensonderhoud van de geestelijke. Priesters leefden daar samen met vrouw en gezin. Na de invoering van het verplichte celibaat (1139) leefde de priester samen met andere kerkelijke medearbeiders in één huis. Zij vormden ‘ein Kern der familia Dei’.

De Reformatie brengt ook wat dit betreft vernieuwing. Luther huwt met Katharina von Bora en met hun gezin wonen zij vanaf 1524 in het Augustijnerklooster in Wittenberg. Käthe runt het hele huis, bierbrouwen incluis, en maakt mogelijk dat allerlei mensen gastvrijheid genieten (studenten, collega’s, gasten) met wie Luther zijn tafelgesprekken kan houden. Je zou het kunnen typeren als: de pastorie als herberg.

In de tijd daarna gaat de pastorie ook de rol vervullen van pastoraal, intellectueel, moreel en sociaal centrum. De pastoriebewoners dienen een voorbeeldig leven te leiden, spreiden een eigen levensstijl ten toon, hebben bepaalde privileges en genieten een zeker sociaal aanzien. (...) Uit de pastorie komen weer nieuwe predikanten voort, maar ook andere geleerden en literatoren.

De pastorie is ook het huis, waar de vader van het gezin werkt, studeert en mensen ontvangt. Zijn studeerkamer wordt een plaats van pastoraal gesprek en van kleine vergaderingen. Maar er bestaat geen strikte scheiding tussen woning en arbeidsplaats, tussen ambtswerk en vrije tijd. De pastorie als pastoraal centrum is tegelijk een eiland en ook ‘een glazen huis’. Het karakter van de pastorie draagt ambivalente trekken. Het is enerzijds herberg, anderzijds deftig huis. Het is aan de ene kant een centrum waar mensen hun toevlucht kunnen zoeken, aan de andere een eiland waar de bewoners zich eenzaam kunnen voelen.

Na een korte opleving na de Tweede Wereldoorlog van het traditionele, patriarchale beeld verandert dit in het midden van de 20e eeuw zeer. De eerste vrouwelijke predikant doet haar intrede, echtgenoten willen niet langer ‘domineese’ zijn, maar voor een eigen opleiding en eigen beroep willen kunnen kiezen. Bovendien worden privé en werk meer van elkaar gescheiden, bewonen veel voorgangers een eigen huis, hebben een studievertrek in het kerkgebouw, kleden zich functioneler en waken over hun vrije tijd.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen