Het wonder van vergeving

Het boekje biedt in kort bestek veel. De kern is dat de auteur duidelijk wil maken dat schuld en vergeving bijbelse kernthema’s zijn in relatie tot God en de naaste, die ook in onze tijd onverminderd van belang zijn.

Het boekje is helder geschreven. Elk hoofdstuk begint met een belangrijk citaat uit de Bijbel of van een theoloog die over het thema of aspect van het thema iets waardevols heeft geschreven. Het hoofdstuk wordt afgesloten met een korte samenvatting van de kern van het hoofdstuk en enkele gespreksvragen. Uit de verschillende hoofdstukken stip ik een paar dingen aan en ik eindig met een persoonlijke evaluatie.

Vervreemding

Er wordt een herkenbare route gegaan. Het boek begint met een beschrijving van hoe er in onze samenleving en cultuur gedacht wordt over de thema’s schuld en vergeving. Enerzijds wordt er bewust voorbijgegaan aan schuld en vergeving in relatie tot God (literatuur en psychologie). Anderzijds zien we dat in het wel aanwezige moderne schuldbesef een verschuiving te zien is van persoonlijke verantwoordelijkheid naar vooral gemeenschappelijke zonden (milieuvervuiling etc.). De conclusie is dan dat er een groeiende vervreemding is van de bijbelse opvatting van zonde en genade. De auteur pleit in de confrontatie met onze cultuur niet voor andere termen (zwakte, fouten), maar voor handhaving van de bijbelse woorden van zonde, schuld en vergeving, omdat dit anders gevolgen heeft voor het bijbelse beeld van God, Zijn verlossing en onze verantwoording waartoe Hij ons roept.

Goed dat we zelf als kerkelijke kring de spiegel voorgehouden krijgen. Ds. De Koeijer signaleert ook onder ons een toenemende moeite met het gegeven dat vergeving alleen kan plaatsvinden door Christus’ offer voor de zonde. Anderzijds kunnen de thema’s schuld en vergeving nog wel vaak genoemd worden, maar dat er dan het gevaar dreigt dat zonde een uitgesleten term is die weinig concrete toespitsingen krijgt en soms meer als lot ter sprake komt dan als bewuste schuld voor God. Met alle gevolgen van dien. Kortom, het is een goede zaak om voor deze bijbelse kernthema’s – ook in kerkelijke kring – aandacht te vragen.

Nieuw begin

In de hoofdstukken daarna komen achtereenvolgens ter sprake wat het Oude en het Nieuwe Testament (de hoofdstukken 2 en 3) hierover schrijven. Zonde en schuld doortrekken de geschiedenis van Israël en vormen een constante bedreiging voor het verbond tussen de Heere en Zijn volk. Mooi om te lezen dat vanuit Exodus 34:6-7 gewezen wordt op het feit dat Gods goedertierenheid (trouw aan Zijn verbond, standvastige liefde) een van Gods karaktertrekken is – het diepe en rijke geheim – waardoor de Heere Zijn volk steeds vergeeft en een nieuw begin maakt.

Het Nieuwe Testament getuigt van de vervulling van Gods belofte van genade en vergeving in Zijn Zoon, Jezus Christus. Voor ieder mens die in Hem gelooft, is er de noodzakelijke vergeving (Evangeliën). Dit verrassende Evangelie moet aan iedereen worden verkondigd (Handelingen) en ook Paulus schrijft er in zijn brieven veelvuldig over.

Hierna volgen in hoofdstuk 4 enkele stemmen uit de kerkgeschiedenis: Augustinus, de reformatoren Luther en Calvijn, de belijdenisgeschriften – Heidelbergse Catechismus en de Nederlandse Geloofsbelijdenis –, de Nadere Reformatie en John Owen. Hieruit blijkt dat in de westerse geestelijke traditie schuld en vergeving een centrale plaats hebben gekregen, ook al heeft elke persoon of beweging z’n eigen accenten gelegd. Ook eigentijdse opvattingen (Karl Barth, H. Berkhof, vrijzinnigen) worden verkend. Aan het einde van het hoofdstuk wordt de conclusie getrokken dat de centrale plaats van schuld en vergeving sinds de Verlichting is vervaagd. God is op de achtergrond komen te staan, menselijk denken en voelen is de maat van de dingen geworden, de kijk op de mens werd optimistischer, de ernst van de zonde vervaagde, de noodzaak van vergeving ontbrak en het gevolg was dat het wonder er uit weg ging.

Pastorale vragen

In hoofdstuk 5 wordt gekeken naar wat de verkenning in de vorige hoofdstukken oplevert voor een meer systematische benadering. Nader wordt ingegaan op de verschillende betekenissen en accenten die de woorden zonde en vergeving hebben. Daarbij zien we vergeving (wegdragen, afwassen, reiniging, wegwerpen, er niet meer aan denken) oplichten tegen de donkere achtergrond van de zonde (doel missen, ongehoorzaamheid, ongeloof, liefdeloosheid, hoogmoed, verzet). Hierdoor valt de nadruk op het wonder. In dit hoofdstuk is ook aandacht voor de Heilige Geest, Die nauw bij de vergeving betrokken is en zorgt voor de persoonlijke toepassing van Christus’ verdiensten.

In hoofdstuk 6 komen we bij de kerkelijke eredienst, de wekelijkse ontmoeting tussen de Heere en Zijn gemeente. Hier krijgen schuld en vergeving een toespitsing of toepassing, met name in de prediking en de sacramenten, maar niet alleen daarin. Ook de Tien Geboden maken de ernst van de zonde als spiegel blijvend duidelijk.

In de hoofdstukken aan het slot van het boekje gaat het over schuld en vergeving in de omgang met God (7-8) en in de omgang met elkaar (9). Hierin worden allerlei pastorale vragen behandeld: ‘Hoe kun je (zeker) weten dat je zonden vergeven zijn?,’ ‘Is een bepaalde mate van berouw nodig?’, ‘Hoe kom je tot inkeer en schuldbelijdenis?’ en ‘Wat is geestelijke groei?.’

En ook in de omgang naar de naaste toe: ‘Moet je altijd vergeven?’ De auteur schrijft dan – verwijzend naar Efeze 4:32 en Galaten 3:10-13 – dat er allereerst geen vergeving is zonder schuldbelijdenis. Maar wat als er geen schuld erkend wordt? In deze situatie is het beter om in plaats van onvoorwaardelijke vergeving te spreken van bereidheid tot vergeven, vergevingsgezindheid. En als berouw uitblijft? Overgave aan God!

Inspanning

Er zou nog veel meer over de inhoud van dit waardevolle boekje te schrijven zijn. Ik vermoed dat de eerste hoofdstukken wel enig doorzettingsvermogen zullen vragen van de lezer. Het heeft iets weg van een bergbeklimming. Na de nodige inspanning zien we waar het ons alles brengt. De laatste hoofdstukken zijn praktisch van aard en geven pastorale handreikingen in allerlei vragen rondom dit thema in de omgang met God (verticaal) en met elkaar (horizontaal). De auteur heeft geprobeerd om het wonder van de vergeving onder woorden te brengen. Wat mij betreft is hij daarin geslaagd. Ik beveel dit nieuwe deeltje in de Artios-reeks van harte aan. Neem en lees.

Ds. C. Boele is predikant van de hervormde gemeente te Polsbroek en Vlist.

N.a.v. Dr. R.W. de Koeijer, ‘De Redder in nood. Over het wonder van Gods vergeving’ (Artios-reeks), uitg. Groen, Heerenveen; 200 blz. € 13,50.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen