Globaal bekeken

Een lezer bewaarde een bijdrage van ds. P. Holst in Hervormd Weekblad van 19 januari 1988 over een ‘Emeritus... tegen wil en dank’:

In 1943 viel van Synodewege de beslissing, dat alle dominees, die 65 jaar of ouder waren, per 1 januari 1944 verplicht met emeritaat moesten gaan. (...) In elk geval kreeg ik als ‘pril’ dominee, in 1942 bevestigd in Sint Philipsland, er mee te maken. Immers, in de genabuurde Gemeente Oud-Vossemeer diende ds. H. van Elst. Hij was ruim 65 plusser. Hij was consulent geweest van de Gemeente, die ik nu mocht dienen. En werd gewaardeerd om zijn Schriftgetrouwe prediking en pastorale zorg. Tja, zo was het in die dagen: hij ging er rond in geklede jas en met de hoge hoed op. Een vaderlijk figuur. (...)

Toen kwam de emeritaatsbeslissing. En ds. Van Elst was boos, erg boos. Zó boos, dat hij geen echte afscheidsdienst wilde. ‘Ik houd een gewone preek en daarmee basta!’ (...)

En daar stond hij op die zondagmiddag in zijn mooie kerk van Oud-Vossemeer. Vóór de kansel. Vanwege hoogtevrees durfde hij al lang niet meer de kansel op. De mooie kerk met de prachtige koperen kronen, geschonken door de familie Roosevelt. De Amerikaanse President was immers van oorsprong uit het Zeeuwse afkomstig. En ds. Van Elst hield zijn laatste preek. Nauwgezet en goed. (...)

Op dinsdagmorgen zou het vertrek zijn. Ik wilde er toch bij zijn. En op mijn fiets peddelde ik erheen. (...) De oude pastor begroette mij verrast. In de woonkamer zat zijn zuster. Zij had al die jaren trouw gezorgd voor haar broer, de vrijgezel. En alle lief en leed gedeeld. (...) Plots kwam ds. van Elst binnen. In zijn hand geklemd, als kostbaar kleinood, een sigarenkistje. ‘Kijk’ zei hij, ‘wie bewaart, die heeft wat. Ik ben een verwoed sigarenroker en heb zorgvuldig steeds de puntjes van de sigaren afgeknipt, nu stop ik ze in mijn pijp, wil jij ook opsteken?’ (...) En ds. Van Elst begaf zich naar zijn zuster, die nog altijd stokstijf op haar stoel zat naast de uitgedoofde kachel. ‘We moeten gaan.’ Ze zouden in de hoge cabine van de verhuisauto meereizen. Moeizaam stond de ‘pastoorse’ op. En plots strekte ze haar armen hemelwaarts en riep uit: ‘En ik zal zorgen, dat hier nooit meer een dominee komt.’ Toen strompelde ze het hoge bordes af en klom de cabine in.

•••

In 2014 verscheen vanwege het dispuut Ichthus van de CSFR een uitgave onder de titel De American dream voorbij?! De plaats van consumptie en bezit in ons leven. Huib de Vries noemt ‘de omgang met geld en goed’ een blinde vlek in de gereformeerde gezindte:

Voor het veronachtzamen van dit wezenlijke thema in de Schrift zijn verschillende oorzaken aan te geven. De belangrijkste is de sterke scheiding van natuur en genade, het zichtbare en het onzichtbare, het alledaagse en het eeuwige binnen de gereformeerde gezindte. (...) De prediking is vrijwel uitsluitend gericht op het verkrijgen van het geestelijk heil, de levensheiliging blijft sterk onderbelicht. Aandacht voor zaken als rentmeesterschap behoort tot de ‘linkse kerk’ Consumptie wordt als een neutrale zaak beschouwd, materiële voorspoed als zegen getypeerd, op basis van een slordige exegese van met name oudtestamentische passages.

Een tweede reden is de snelle economische emancipatie van de gereformeerde gezindte. Binnen één generatie ontwikkelde die zich van een relatief armoedige bevolkingsgroep tot een redelijk welvarend gezelschap. De vooroorlogse generatie van ‘stille luiden’, voor het overgrote deel in armoede opgegroeid, zag de vermogenspositie in snel tempo verbeteren. In de rechterflank van de gereformeerde gezindte, waar het scholingsniveau laag lag, koos een relatief groot deel van de werkzame populatie voor het ondernemerschap of koopmanschap. Vanuit de aloude wijsheid: ‘Het schuim van de handel is beter dan het vet van de arbeid.’

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen