Actief op de achtergrond

We lezen in het Nieuwe Testament immers over de gaven van de Heilige Geest. Maar wat bedoelen wij daar precies mee? Ontvangt iedere gelovige die gaven of zijn deze gaven een ‘extraatje’ waar een enkeling voor in aanmerking komt? Behalve over de gaven, lezen we in het Nieuwe Testament ook over de vrucht van de Heilige Geest. Wat wordt daarmee bedoeld?

Toegepaste christologie

Het werk en de gaven van de Heilige Geest vormen een boeiend en belangrijk onderwerp. Het is ook een onderwerp dat zeker vandaag de dag de nodige vragen oproept. We zullen ons oor hiervoor te luisteren leggen bij de heilige Schrift. Daarin openbaart de Heilige Geest Zich immers in de eerste plaats. Verder is het leerzaam om te ontdekken hoe er in het begin van de Reformatie over is nagedacht, bijvoorbeeld door iemand als Calvijn. Hij wordt wel getypeerd als de theoloog van de Heilige Geest. In zijn Institutie besteedt hij uitvoerig aandacht aan de persoon en het werk van de Heilige Geest.

Dr. W. van ’t Spijker typeert Calvijns leer over de Heilige Geest (de pneumatologie) als toegepaste christologie. Er is een onlosmakelijke band tussen Christus en de Geest. De Geest brengt het verlossingswerk van Christus tot (geloofs)realiteit in ons leven. Brengt dit gegeven ons verder of moeten wij vandaag de dag met betrekking tot de Heilige Geest zeggen: er is meer? Er is meer te zeggen en meer te beleven dan tot nu toe in onze traditie is beleden en beleefd?

Intense band

De intense band tussen Christus en de Geest wordt al direct aan het begin van het Evangelie duidelijk. De Heilige Geest zorgt ervoor dat Maria in verwachting raakt. Hij zorgt voor de incarnatie.

Dit is geen geïsoleerd optreden van de Heilige Geest aan het begin van het Evangelie. Voortdurend komen wij in de eerste hoofdstukken van het Lukasevangelie de Heilige Geest tegen. Johannes de Doper bijvoorbeeld zal van de moederschoot af met de Heilige Geest vervuld worden (Luk.1:15). Hij gaat leiding geven aan een geestelijk reveil: het hart van de vaderen bekeren tot de kinderen en andersom. Voor zo’n proces heb je inderdaad de Heilige Geest nodig. Zijn vader Zacharias wordt, na de geboorte van Johannes, vervuld met de Heilige Geest en gaat de Heere prijzen (Luk.1:67). Als Elizabet haar nicht Maria ontmoet, wordt zij vervuld met de Heilige Geest en roept zij het uit: gezegend ben jij onder de vrouwen en gezegend is de vrucht van uw schoot. Christus wordt geboren. De Heilige Geest is enorm actief, ook direct na de geboorte. De Heilige Geest is op Simeon. Hij heeft hem een openbaring gegeven dat hij niet zou sterven voordat hij de Gezalfde van de Heere zou zien (Luk.2:26). De Heilige Geest zorgt voor de ‘ontvangst’ van Christus in de harten van de gelovigen; Hij zorgt ook voor de ontvangst van het Kind in het lichaam van Maria.

In de schaduw

De Heilige Geest, Die bij de schepping zweeft over de wateren, broedend en beschermend, is ook bij de start van de herschepping actief. ‘De kracht van de Allerhoogste zal u overschaduwen.’ Dat krijgt Maria te horen. Niemand houdt Hem tegen.

Ondertussen is dat werkwoord ‘overschaduwen’ veelzeggend. Dat er van ‘conceptie’ zonder mannelijke eicel sprake zal zijn, is en blijft niet uit te leggen: het is een geheimenis. Dit afdoen als een mythe of sprookje – wat het Evangelie onnodig vervreemdend laat zijn – is een miskenning van het werk van de Heilige Geest. Wij krijgen Zijn werk niet in onze vingers.

Het begrip ‘schaduw’ laat ook iets zien van de bescheidenheid van de Heilige Geest. Hij blijft het liefst wat op de achtergrond. Hij gaat het mooiste doen wat ooit op aarde gedaan is, maar doet het ingetogen. Dit is een belangrijke karaktertrek van de Heilige Geest.

Ondertussen gebeurt er dus heel wat. Letterlijk betekent overschaduwen zoiets als: schaduw verlenen door middel van een wolk. We komen het onder andere tegen in Exodus 40:35, waar de neerdaling van de heerlijkheid van de Heere in de tabernakel wordt beschreven. De Griekse vertaling van het Oude Testament (de Septuaginta) gebruikt daar precies hetzelfde woord als de engel Gabriël in Lukas 2 op de lippen neemt. Zoals in de tabernakel de heerlijkheid van God neerdaalt, daalt de heerlijkheid van God nu neer in de schoot van Maria. Hier werkt de Heilige Geest.

Geloofsband

Maar is dit voor iedereen zichtbaar? Het is openbaring en het is verhulling. Je moet het leren zien. Het klinkt wat cryptisch maar ondertussen is het wel helemaal waar: je hebt de Heilige Geest nodig om het werk van de Heilige Geest te herkennen. Is dit geen cirkelredenering? Betekent dit niet dat je als gelovige wat betreft het werk van de Heilige Geest altijd ‘onzeker’ blijft in je leven?

Het is goed dat we op dit punt weer even teruggrijpen op die typering van Van ’t Spijker van Calvijns pneumatologie (leer van de Heilige Geest): toegepaste christologie. De Heilige Geest richt ons op Christus, verbindt ons door het geloof met Hem. Waar de geloofsband met Christus wordt beoefend, is de Heilige Geest actief.

Die nauwe band tussen Christus en de Geest is al aangekondigd door Johannes de Doper. Als hij bij de Jordaan Jezus ziet naderen, verkondigt hij: ik (Johannes) doop u wel met water, maar Hij (Jezus Christus) zal u met de Heilige Geest dopen. En dat is wat Christus, na Pinksteren, in ruime mate is gaan doen: met de Heilige Geest dopen.

Inderdaad, pneumatologie is toegepaste christologie. Christus doopt met de Heilige Geest. De Heilige Geest komt in mij en ik word, door het geloof, verbonden met Christus. Dit ‘beschikken over’ de Heilige Geest door Christus betekent ondertussen niet dat de Heilige Geest ‘ondergeschikt’ is aan Christus en Hem slechts ‘ter beschikking’ zou staan.

Gedoopt

Binnen de triniteit (de drie-eenheid) zijn alle personen van hetzelfde niveau. Ook dat zie je aan het begin van het Evangelie: de Doper met de Geest wordt Zelf ook eerst gedoopt met de Heilige Geest. Dat gebeurt bij Zijn waterdoop in de Jordaan. Die doop geeft aan dat Hij onze zonden op Zich neemt en als Lam van God zal gaan sterven. Is dat gemakkelijk voor Hem, het is immers Zijn opdracht? Hij wordt hier ook gedoopt met de Heilige Geest. Die zal Hem leiden en ondersteunen. Dat wordt zichtbaar in het onmiddellijke vervolg op de doop. ‘Jezus, vol van de Heilige Geest, keerde terug naar de Jordaan en werd door de Geest naar de woestijn geleid, waar Hij veertig dagen verzocht werd door de duivel.’ (Luk.4:1)

Na Pinksteren doopt Christus met de Geest. Inderdaad, pneumatologie is toegepaste christologie. Maar hier zou je het ook om kunnen draaien: christologie is toegepaste pneumatologie. De Heilige Geest neemt Christus aan de hand en leidt Hem. Terwijl Jezus in de Jordaan aan het bidden is, daalt de Heilige Geest neer als een duif. Dr. L. Floor tekent deze prachtige lijnen in zijn boek De doop met de Heilige Geest.

Ik citeer hem letterlijk: ‘De dag van de doop met de Heilige Geest is voor Jezus de dag van zijn zalving tot Koning. De Hemelvaartsdag zal de grote dag van Zijn troonsbestijging zijn. Tussen de zalving en de troonsbestijging staan kruis en opstanding.’ Rake, veelzeggende zinnen.

Verheerlijking

Zo gaat Hij, Die gedoopt is met de Heilige Geest, straks Zelf ook dopen met de Geest. In Johannes 7 wordt dat duidelijk. Jezus verblijft op het Loofhuttenfeest in Jeruzalem en op de laatste dag van het feest neemt Hij het woord: ‘Wie in Mij gelooft, zoals de Schrift zegt: Stromen van levend water zullen uit zijn binnenste vloeien.’ En dan volgen daar die fascinerende woorden die in onze vertaling tussen haakjes staan vermeld: ‘dit zei Hij over de Geest, Die zij die in Hem geloven, ontvangen zouden; want de Heilige Geest was er nog niet, omdat Jezus nog niet verheerlijkt was.’ (Joh.7:39)

Natuurlijk was de Heilige Geest er al wel als derde persoon van de triniteit: we zagen al Zijn activiteit in de schepping. Maar de Heilige Geest, Die de gelovigen mogen ontvangen, kan pas komen als Christus eerst gestorven en opgestaan is, als Hij het heil tot stand heeft gebracht. Eerst moet Christus verheerlijkt worden: door kruis en opstanding. En vervolgens zal de Geest Christus verheerlijken.

Ds. C. van Duijn is namens de GZB uitgezonden naar Noord-Afrika.

Volgende week deel 2, over het externe werk van de Heilige Geest.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen