Globaal bekeken

Recent nam ds. J.A.H. Jongkind afscheid van de hervormde gemeente Brandwijk, die hij veertig jaar heeft gediend. Bij zijn afscheid gaf de kerkenraad de preken van Jongkind over Genesis 49 uit, waarin Jakob zijn zonen zegent. Het boekje kreeg de titel Kinderen van één vader. ‘Naast diepte zit er ook speelsheid en poëzie in deze preken,’ zegt dr. J. van Eck in een ‘Woord vooraf’. Zomaar een gedeelte, over Naftali, ‘de losgelaten hinde’:

Hij is sympathiek, een blij mens ook. Dat vrolijke maakt dat het lichter wordt in uw huis als hij binnenkomt. Hij doet mij denken aan wat het gedichtje uit het boek Danseres zonder benen van Clara Asscher Pinkhof oproept:

Lach tot de zorgen, dan worden ze klein,
Lach tot de slechten, dan worden ze rein.
Lach tot de velen die droef zijn en moe:
Lach jij het leven maar toe.

Maar Jakob is niet vrij van zorg als hij Naftali als een losgelaten hinde beschrijft. Er zit iets vrolijks en kunstzinnigs in hem, maar ook iets ongrijpbaars. Je komt er niet goed achter met Naftali. Je weet niet precies wie hij is. Het is meeslepend hoe goed hij kan praten, maar verbergt hij er ook niet wat mee? Woorden, vooral véél woorden, kunnen iets uitspreken maar zij kunnen ook iets verbergen of zij spreken iets van onze verlegenheid uit. Lange huisbezoeken zijn vaak niet de beste. Woorden, vooral véél woorden, kunnen ook iemand dienen om zich waar te maken. Het is niet denkbeeldig dat dit ook van Naftali geldt.

Naftali was er niet van Rachel zelf een, maar van haar slavin. Tussen Rachel en Lea was er strijd ontstaan om het hart en de liefde van Jakob. Toen Lea al vier kinderen had en zij nog niet een, heeft Rachel Jakob overgehaald om een kind bij haar slavin te verwekken. De slavin zou de draagmoeder zijn. Aan zoiets zie je hoe dicht het leven van wie geloven tegen het leven van wie niet geloven aan ligt. Gelovig denken en heidens denken grenzen niet alleen aan elkaar, maar lopen vaak door elkaar heen Er schuilt een heiden in ons. Het doet ons schade als u en ik dat vergeten. Niemand van ons is beter dan wie in de wereld ook.

•••

In De dominee gaat voorbij. Familiealbum van driekwarteeuw protestants leven in Nederland van Ben van Kaam en Anne van der Meiden (uitg. Ambo, Bilthoven, 1974), trof ik een foto van ‘de oude ds. Schouten van Aalten’, te weten ds. Adriaan Schouten. Toen hij op 25 januari 1950 zijn vijftigjarig predikantschap vierde als gereformeerd predikant, kreeg hij als cadeau ‘een tros bananen, een ananas, een geborduurd kussen en een schilderij van de kerk en de pastorie te Aalten’.

In een boekje van zijn hand, Aan mijn geliefde kinderen (1921), verzorgd door zijn kleinzoon Gerrit Hendrik Schouten te Hoorn (september 2010), trof ik dat zijn moeder een ‘vasten- en gebedendag’ hield toen hij tentamen moest doen bij Abraham Kuyper, in ‘vertrouwen dat God de professor gunstig stemmen zou’. Ze onthield zich van spijs en drank ‘totdat haar bereikte een verheugend telegram’.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen