Zingeving

Het dagblad Trouw heeft ‘De Grote Zingevingstest’ op haar website gezet. De toelichting, tevens aanmoediging, luidt als volgt: ‘Zingeven is als ademen, iedereen doet het de hele dag. Maar hoe? Wat vindt u belangrijk? Wat geeft u zin? Hoe maakt u zin? Doe de Zingevingstest en kom erachter. De test bestaat uit 14 stellingen over een aantal onderwerpen. Kies bij ieder onderwerp het antwoord dat het beste bij u past.’ Columnist Stijn Fens ging aan de slag.

Trouw

Eenmaal achter mijn computer gezeten, keek ik naar buiten. In het park aan de overkant liep een vrouw met een kinderwagen. Zou zij vandaag al nagedacht hebben over de zin van het leven?, vroeg ik mij af. Vast wel. Een steeds groter wordend schuldgevoel maakte zich vervolgens van mij meester. Ik besloot onmiddellijk de hele Zingevingstest te gaan maken. Er kwamen veertien onderwerpen aan bod waarbij je steeds moest kiezen uit vier stellingen. Op de achtergrond zwol inmiddels dreigende filmmuziek aan. Daar ging ik dan. Een van de eerste opgaven ging over ‘werken.’ Ik kon kiezen uit ‘Werken betekent voor mij samenwerken’, ‘Ik werk voor het geld,’ ‘Ik werk om bij te dragen aan een betere wereld’ en ‘Mijn werk is mijn leven’.

Het probleem met het maken van dit soort tests is dat je – als je ze een beetje handig invult – de uitslag zeg maar je spirituele profiel, kan manipuleren.

Natuurlijk werk ik voor het geld; denkt u dat ik deze prachtige columns voor niks tik? Maar ja, vul je dat in, dan denk je te veel aan je zelf, hoor ik de Grote Bedenker van de Zingevingstest denken. Ook als je werk je leven is, ben je misschien wel een grote egoïst. En natuurlijk wil ik bijdragen aan vrede, veiligheid en het duurzaam afvoeren van gebruikte theezakjes. Maar doe ik dat niet, dan ben ik waarschijnlijk een cynicus. Voor ik het vergeet: ik werk graag samen. Maar ik doe dingen ook heel graag in mijn eentje. Heerlijk!

Gelukkig een vraag over ontspanning. Weer vier keuzes. ‘In mijn vrije tijd beoefen ik mijn hobby,’ ‘spreek ik af met anderen,’ ‘ga ik winkelen’ en als laatste: ‘doe ik vrijwilligerswerk.’ Mijn hobby is met anderen afspreken en dan gezellig samen gaan winkelen, dacht ik meteen. Maar keiharde conclusie was toch dat ik niets vrijwillig doe voor de maatschappij. Dat coachen van een voetbalteam lag ook alweer jaren achter mij. Met elke vraag die ik moest beantwoorden, werd ik somberder. Steeds weer voelde ik die opgeheven vinger boven mijn hoofd. Je bent een slecht, zinloos mens! Foei!

Hij eindigt zijn column met de woorden: Er voor een ander proberen te zijn, niet al te hard werken en dankbaar zijn voor het moois dat je ten deel valt. Misschien is dat uiteindelijk wel de zin van het leven. Maar denk er – terwijl je rustig doorademt – vooral niet te veel over na.

De humor van Stijn Fens brengt ons precies bij de kern van de secularisatie. Links om of rechts om, wij moeten zin geven aan ons leven (ook als je er niet over nadenkt). Want als de Schepper er niet meer is, staan we zelf voor de taak om nog iets van ons leven te maken. Dat is geen vrije keus, maar noodzaak. Een zinloos bestaan is niet vol te houden. Aan zinloosheid gaat de mens ten onder. Wat echt helpt in een wereld waarin zoveel mensen tegen de zinloosheid van hun leven aanlopen, is om meer oog te hebben voor de Schepper. Hij plaatst ons niet in een zinloos verband. Wij mensen zijn niet op goed geluk in deze wereld terechtgekomen. Het is verbazingwekkend dat wij meteen bij onze geboorte thuis zijn in deze wereld. We hoeven geen inburgeringscursus te volgen om een beetje gewend te raken aan de schepping. Ontzettend jammer als we de Schepper uit het oog verliezen, Die ons een zinvolle schepping cadeau doet. Daarom is een gevoel van zinloosheid raadselachtig. Het valt niet zomaar te verklaren.

Nederlands Dagblad

Er doemt een vraag op: als lijden op onze weg komt, in welke vorm ook, of geloofsvervolging, hoe zinvol is dan ons leven? Over geloofsvervolging las ik een artikel in het Nederlands Dagblad, onder de titel: ‘Beeld vervolgde kerk klopt niet’, geschreven door Johannes de Jong (directeur van Sallux, de politieke denktank van de European Christian Political Movement).

Het eenzijdige beeld van vervolgde christenen die ‘sterk staan in het geloof en de kerk zien groeien door onderdrukking’ is populair onder westerse christenen. Maar het klopt niet.

Dit beeld bevredigt een behoefte aan ‘geloofshelden’ die onze ‘ingezakte’ kerk moeten inspireren. Het probleem met dit verhaal is dat het te vaak niet strookt met de werkelijkheid. Toen ik de kop ‘Bid niet voor einde van vervolging christenen’ (Nederlands Dagblad 4 juni) las, gaf dat mij en anderen een bijzonder ongemakkelijk gevoel. Niet om de bedoelde geestelijke boodschap van volharding in geloof, maar omdat de stellingname zelf eenvoudigweg te kort door de bocht was en daardoor onvolledig en dus onjuist. Nadat ISIS in 2014 de Nineveh-vlakte ingenomen had, werd het contrast tussen wat christenen hier willen horen en wat bedreigde christelijke gemeenschappen daadwerkelijk willen, mij snel duidelijk. Terwijl hier de gebruikelijke roep om gebed voor volharding in geloof de ronde deed, werd mij ter plaatse door vrijwel alle partijen duidelijk verteld dat men militaire steun wilde voor de eigen zelfverdediging. De eigen organisaties, politieke partijen en ook bisschoppen waren hier heel duidelijk over. (...)

Hetzelfde patroon herhaalde zich in 2015 in Noordoost-Syrië. De lokale Syriac-Assyrische christenen vroegen overduidelijk om militaire steun tegen ISIS en dat werd maar met grote moeite opgepikt in de christelijke wereld in de VS en Europa.

Toen in februari 2018 Turkije samen met al-Qaeda Afrin binnenviel, vroegen lokale Koerdische christenen om internationale steun om de aanval te stoppen en opnieuw was het moeilijk om die boodschap door te laten dringen. Toen in Egypte de aanslagen op de kopten toenamen, zag ik via mijn eigen netwerk hoe zeer veel kopten om daadwerkelijke veiligheid vroegen.

In westerse christelijke netwerken zag ik vooral een getuigenis van een nabestaande van een van de slachtoffers die kracht vond in haar geloof. Dit was waar en inspirerend, maar ook uiterst selectief. Het paste vooral bij wat gedacht wordt dat christenen hier willen horen en dat wringt.

Als het bovenstaande klopt – en ik heb geen redenen om te denken dat het niet klopt – dan zegt dit iets over de verslaggeving. Meer dan we ons ervan bewust zijn, wordt berichtgeving gestuurd. De laatste tijd wordt veel over nepnieuws geschreven. Dat is bewuste misleiding. Dat is hier niet aan de orde. Wel is kennelijk sprake van het filteren van nieuws: horen wat je graag wilt horen. Ik heb de indruk dat dit ook speelt als het gaat over over zendingswerk, of dat nu ver weg is of dichtbij. Het boek Handelingen filtert geen nieuws, maar geeft een eerlijk verslag van het zendingswerk van de apostelen. Niet alleen als het over vervolging gaat, worden de dingen eerlijk uit de doeken gedaan, maar ook als het bijvoorbeeld over Petrus gaat, voor wie de zendingsopdracht van Christus (Matt.28) niet voldoende was en zelfs de vlammen van Pinksteren niet voldoende waren om de weg te vinden naar een Romeinse officier (Hand.10). Hij had een persoonlijk visioen nodig om over de drempel van het huis van een heiden te stappen.

Nog even terug naar het begin: de zingevingstest. Wat zou de uitslag zijn als vervolgde christenen die zouden moeten invullen? Wat geeft in die situatie zin aan hun leven? Of is die zin dan helemaal verdwenen en staan zij radeloos in de wereld? Ik zou willen adviseren: doe de echte zingevingstest – te vinden in het boek Handelingen.

Dr. A.A.A. Prosman uit Amersfoort is emeritus predikant.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen