Boekbespreking

René Kok en Eric Somers
De Jodenvervolging in foto’s. Nederland 1940-1945.
Uitg. WBOOKS, Zwolle; 304 blz.; € 29,95.

De Jodenvervolging in foto’s is een fotoboek ‘van isolement naar vernietiging’, waarin de gruwelen van de Jodenvervolging in de Tweede Wereldoorlog chronologisch zijn vastgelegd. Beelden spreken nog meer dan woorden. Het boek begint met de foto van een angstige Joodse man met vlinderdas, omringd door Duitse soldaten. Willem Wilmink dichtte:

(...) Stel je voor je zag die foto
van de man met vlinderdas
en je zou opeens ontdekken
dat het je eigen vader was.

Soms moet ik er ook aan denken
hoe ’t die andere zoon vergaat
die ontdekte: kijk mijn vader
is die lachende soldaat

Beelden van overbekende plekken of gebeurtenissen trekken langs: Westerbork, Kamp Vught, Anne Frank, Auschwitz, Bergen Belsen, het Apeldoornse Bos, de Hollandse Schouwburg, de werkkampen. Bij de crêche aan de overkant van de Hollandse Schouwburg, waar 600 Joodse kinderen werden gered, miste ik overigens de naam van prof. J.W. van Hulst, directeur van de kweekschool waar de crêche zich bevond. Ook haarden van verzet of onderduikadressen komen langs: de boerderij van Boogaard in de Haarlemmermeer, het huis van Corrie Ten Boom, de pastorie van ds. B.J. Ader in Groningen.

Aangrijpend is de foto van een jongetje, dat ‘verweesd en onwerkelijk’ loopt langs tientallen lijken langs de weg in het zojuist bevrijde kamp Bergen Belsen. Niet minder aangrijpend is de foto van een klas vol ten dode opgeschreven Joodse jongetjes en meisjes, allen voorzien van de Jodenster, waarvan slechts een enkeling de vernietigingskampen overleefde.

Men ziet ook hoe Amsterdammers zich vermaken bij verhandeling van Joods huisraad, of hoe de Joodse Raad in Amsterdam meehielp met het registreren van de Joden die op transport gingen. En wat te denken van de foto van een groep Joodse mannen, die voor ze op transport gingen nog even een groepsfoto lieten maken!

Uiteraard ontbreken de belagers en de beulen niet. Een hoofdstuk is gewijd aan de daders. Ferdinand aus der Fünten, een van de latere ‘Drie van Breda’, bouwde een reputatie op van ‘wrede, medogenloze sadist’; voor het oog een keurige mijnheer, die echter leiding gaf aan de deportatie van tienduizenden Joden.

Ongeveer 16.000 onderduikers en 5500 gedetineerden hebben de ramp overleefd. Een boek vol aangrijpende beelden.

J. van der Graaf, Huizen

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen