Een nieuwe identiteit

Ds. B.J.D. van Vreeswijkis predikant van de hervormde gemeente te Hattem.

Volgende week, in het slot van dit tweeluik, vertelt mw. Eline van Vreeswijk hoe je je als gezin en als gemeente kunt voorbereiden op de doop.

In de Vroege Kerk leefde dit sterk. Opgestaan uit het doopwater behoorde je tot een nieuwe wereld. Het is goed om dit opnieuw te beseffen. Daarom is het belangrijk om vroeg tegen onze kinderen te zeggen: je bent gedoopt.

De doop is geen bijkomstigheid in ons leven. Ze grijpt diep in. Het is nodig dat ouders dat steeds weer beseffen. Daarom is het goed om ons intensief voor te bereiden op de doop.

Wat vertelt die doop dan over onze identiteit? Dat laat het doopformulier op een weergaloze manier zien. Het is een veelzeggende én moeilijke tekst.

Daarom een poging tot een beknopte weergave.

Eerlijk beeld

Het formulier schetst in de eerste plaats een eerlijk beeld over onszelf. Het zit niet in ons om God te zoeken. Het zit niet in ons, maar we willen het ook niet. Dat raakt God diep en roept Zijn toorn op. Hoe kunnen we zo ooit in Gods Koninkrijk komen? Dat gaat niet zonder verandering. Wedergeboorte noemt het formulier dat. De doop leert ons en onze kinderen het kwaad in onszelf onder ogen te zien. Dat is heilzaam. Ook voor het leven in deze wereld. Wie de wereld als paradijs wil zien, krijgt het zwaar.

Kinderen als prinsen en prinsessen opvoeden heeft geen enkele zin. Het doopformulier schetst een realistischer beeld.

Het is treffend dat het formulier ons de zonde onder ogen leert zien met een speciaal doel: we moeten ons heil ergens anders zoeken, namelijk bij God.

Dat zegt de doop dus over ons: we zijn mensen die het heil buiten zichzelf moeten zoeken.

In een nieuwe wereld

Dat heil geeft God ook, zo gaat het formulier direct verder. God wast de zonden af. Dat laat God zien in de doop. Wat ons in de naam van God de Zoon toegezegd wordt, de afwassing van de zonde, is het centrum van de doop.

Die vergeving van zonden blijkt tot veel te leiden.

Het zet de poort naar een nieuwe wereld open. Door het water van de doop heen komen we daar terecht. We krijgen een nieuwe identiteit, omdat we nu kinderen van God zijn, opgenomen in het genadeverbond. Van wie ben je er één? Van mijn hemelse Vader, is het antwoord. Die mij het goede gunt en met uiterste zorg op mijn leven betrokken is, zelfs als ik door een heel diep dal ga.

Deze nieuwe wereld zou je ook het krachtenveld van de Heilige Geest kunnen noemen. In de doop verzekert de Heilige Geest namelijk dat Hij in ons werken wil. Dat is enorm bemoedigend te midden van het vaak vele ‘werken aan onszelf’ in deze wereld. De Heilige Geest wil aan ons werken. Hij wil ons vernieuwen. Je zou vaak zoveel meer van die vernieuwing willen zien. Moedeloos word je echter niet, je blijft pleiten op Gods vaste belofte van Zijn Geest.

Dat zijn we dus ook: mensen in een nieuwe wereld geleid, waarin God onze Vader is, de Zoon onze zonden vergeven heeft en de Heilige Geest ons wil vernieuwen.

Onze reactie

De doop laat vooral zien wat God doet en wil doen. Dat kan niet zonder onze reactie blijven, zo maakt het doopformulier duidelijk. De doop verplicht tot een nieuwe gehoorzaamheid. Dat kan wettisch klinken. Het is dat zeker niet. Het gaat vooral om liefde en vertrouwen. Wat zou genade anders kunnen oproepen dan dit?

God plaatst ons door de doop in een nieuwe wereld. Laten we daar dan ook in leven. De doop roept niet alleen onze kinderen maar ook onszelf steeds op tot deze nieuwe gehoorzaamheid, al zijn we misschien allang tot geloof gekomen. Alle vanzelfsprekendheid is het doopformulier vreemd.

Tegelijkertijd lijkt het formulier geen andere optie te zien dan dat je tot deze nieuwe gehoorzaamheid komt. Het spreekt er niet expliciet over wat er gebeurt als je je doop laat voor wat zij is. Maar tussen de regels door voelen we wel aan hoe erg dat is, zeker in het laatste gebed. Dat is impliciet een gebed om niet vol huiver en schrik straks met een genegeerde doop voor Christus te staan. Dat zijn we ten slotte dus ook: mensen geroepen om Gods genade met liefde te beantwoorden.

Wij

Het valt op dat het doopformulier over ‘wij’ spreekt. Soms spreekt het over wij en onze kinderen, maar ook heel vaak gewoon over wij. Het doopformulier ziet, in navolging van Paulus in Romeinen 6, het christen-zijn niet als iets individueels. De enkele christen is altijd deel van de gemeente. Daardoor wordt het argument voor de kinderdoop alleen maar sterker. Vallen de kinderen die geboren worden binnen de gemeente, toch buiten deze gemeente? Alsof God óns door het water heeft heengeleid, maar onze kinderen terugzet naar de overkant...

Het doopformulier spreekt maar één keer over wedergeboorte. Het zegt alleen dat wedergeboorte noodzakelijk is. Het zegt niets over hoe wij of onze kinderen dan precies delen, blijven delen of gaan delen in de wedergeboorte. De wedergeboorte is een geheim. Hoe het bij kinderen werkt, is des te meer een geheim. Het is het terrein van de Heilige Geest. Voor ons is het genoeg dat onze kinderen leven in het krachtenveld van de Heilige Geest. Ze worden met Gods liefde in aanraking gebracht, in de vurige hoop dat zij deze liefde beantwoorden en niet negeren. Als gemeente verlang je naar het zichtbaar worden van het geloof. Niet voor niets sluit het formulier af met het gebed van de gemeente voor de kinderen. Opdat ze zullen leven zoals ze zijn, voor nu en eeuwig.

Betekenis doopformulier

Mijn leven lang gaat het doopformulier met mij mee. In de hervormde gemeente Zegveld waar ik opgroeide, werd het altijd gelezen bij de doopdiensten. Het ging vaak wat langs me heen. Ik wist niet dat dit formulier mij steeds meer zou gaan zeggen, juist ook nu de kerk een minderheidspositie heeft.

In mijn jeugd was Zegveld getekend door het christelijk geloof. In de plaats waar we nu wonen, wordt dat snel anders. In twee generaties werd de kerk een minderheid. Daardoor ging het doopformulier mij nog meer zeggen. Je valt als kerk niet samen met de wereld om je heen. De doop vormt de markering tussen de wereld en de gemeente. Maar wat maakt ons tot wie wij zijn?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen