Globaal bekeken

‘Dorpskerken hebben goud in handen’ kopte een bericht in de nieuwsbrief van de Protestantse Kerk.

Jacobine Gelderloos promoveerde op een onderzoek naar dorpskerken. ‘Zelden bracht een promotie zoveel opgang in de kerken.’

• Gelderloos: ‘Als beleidsmakers schreven of spraken over de leefbaarheid op het platteland, was de kerk doorgaans buiten beeld. Of hooguit in beeld als markant punt in het landschap: de kerktoren boven de bomen uit. Misschien komt dat omdat de huidige generatie beleidsmakers niets meer heeft met de kerk. De scheiding tussen kerk en staat werd een scheiding tussen kerk en samenleving. Daarnaast focuste de theologie zich vooral op de kerken in de grote steden. (...) Als de school sluit, dan is het dorp in rep en roer.

Worden er geen kerkdiensten meer gehouden, dan gaat men over tot de orde van de dag. In Engeland is dat compleet anders. Daar denken ze al decennialang na over de toekomst van de kerk in the countryside.

• Drie dorpskerkambassadeurs reizen door het land om kerken te bezoeken en verhalen op te halen. We hebben contact met 120 dorpskerken. (...) De beweging komt goed op stoom omdat er al veel beweging was.

Dorpskerken doen al veel en hebben goud in handen. In een samenleving die zo gefragmentariseerd is, vormen kerken een plek om samen te komen. Dat is uniek. Dorpskerken wisselen ervaringen en goede voorbeelden uit. In Rolde interviewde de predikant in de sportkantine dorpsgenoten over hun werk. In Ternaard schafte de kerk samen met de dorpsraad een sneeuwschuiver aan, de kerk zorgt voor het zout. Er gebeurt al veel goeds.’

Zelf schreef ik recent in het Huizer Kerkblad over ‘Kerkgebouwen: meer dan stenen’. Over ‘dorpskerken’:

Kerken daterend van de twaalfde eeuw of eerder, honderd in totaal, zijn als Cultureel Erfgoed in beeld gebracht. De Oude Kerk van Oosterbeek dateert van de negende eeuw. Van nog bestaande kerken uit de elfde of twaalfde eeuw zijn de meeste rooms-katholiek, maar er zijn er ook die later hervormde kerken werden, zoals die van Kerkwijk, Wadenoijen, Valburg, Maarssen, Hellendoorn, Muiden. Ik las ergens:

‘Kerkgebouwen zijn krachtige plaatsen van herinnering.’ Dat blijkt als kerkgebouwen worden gesloten of zelfs afgebroken, alles vanwege de doorgaande ontkerkelijking. Steevast kwamen emoties los: ‘Daar ben ik gedoopt, heb er belijdenis gedaan, ben er getrouwd, heb er avondmaal gevierd.’ Of, verder terug: ‘Het is het gebouw waar mijn voorgeslacht heeft vertoefd.’ Daarin zijn kerkgebouwen historisch gezien niet alle gelijk.

Even een persoonlijke herinnering. Op een winterse dag, met kersvers gevallen sneeuw, stond ik met mijn auto stil op een bruggetje midden in de Alblasserwaard, het land van mijn voorgeslacht. In de verte zag ik diverse kerktorens boven het verstilde, witte landschap uitsteken. Daar hebben ‘mijn’ vaderen en moederen de woorden Gods gehoord, beleefde ik intens. Kerkgebouwen zijn meer dan stenen. Het zijn plaatsen van geschiedenis, liever van Historie, van omgang van de Eeuwige met Zijn volk.

Kerkgebouwen hebben of hadden intussen vaak ook grote betekenis voor de gemeenschap buiten de kerkgaande gemeente. Dat is gebleken wanneer ze met sloop werden bedreigd. Ze werden soms gered door medeactiviteiten van het dorp of de buurt. Oude dorpskerken worden sowieso niet afgebroken. Maar toen in Rotterdam de sloop van hervormde kerken een feit was geworden, ging de buurt later beseffen wat men verloren had. De beeldbepalende Koninginnekerk en Wilhelminakerk, beide daterend van het begin van de twintigste eeuw, werden beide in 1972 gesloopt. Nu zegt men in de buurt dat ze niet gesloopt hadden mogen worden. Die sloop geschiedde, zo zei iemand cynisch, met materieel van de firma Liebherr. Nu staat er nog, verscholen tussen torenhoge gebouwen de Laurenskerk, die in de oorlog werd verwoest en na de oorlog werd herbouwd in de oorspronkelijke staat.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen