Het loflied verstomt

Anders kijken, luisteren en waarnemen kan de weg openen tot vernieuwing van ons denken (Ef.4:23) en handelen (Jak.1:22).

Zang van de schepping

De invalshoek die ik hier kies, is die van ‘de schepping als loflied’ De Bijbel leert ons: ‘...heel de aarde is vol van Zijn heerlijkheid!’ (Jes.6:3) De schepping vormt één groot loflied aan haar Schepper. Zodanig zelfs dat we de Schepper kunnen kennen uit de zichtbare dingen (Rom.1:20).

Als ecoloog ben ik bijna dagelijks bezig met de schepping. Kijkend, luisterend en onderzoekend, bijvoorbeeld tijdens een broedvogelonderzoek in het vroege voorjaar. Wie kent zelf niet die momenten van verstild luisteren naar een zingende merel op het dak of een roodborst in de bosrand? Je hoeft tenslotte geen ecoloog te zijn om iets van het dagelijks hoorbare loflied mee te krijgen. Het zijn trouwens niet alleen de vogels die zingen. Ook insecten, sprinkhanen en krekels doen volop mee. En wie aandachtig luistert, hoort de ‘zang’ van de wind, de bladeren, de golven en het zand. De schepping zingt onophoudelijk en uit volle borst; lof aan haar Schepper!

Zuivere lucht

De aarde is een wonderlijk, complex ecosysteem, een netwerk van met elkaar verbonden delen. Het welzijn van deze delen wordt bepaald door de vitaliteit van het geheel. Als moderne mens dreigen we deze samenhang uit het oog te verliezen. In een stedelijke context is bijvoorbeeld het verband tussen ons voedsel en de beschikbaarheid van water of de rol van insecten in het bestuiven van gewassen niet langer zichtbaar. Toch is zij ook niet geheel onbekend. Er is bijvoorbeeld veel aandacht voor onze gezondheid in de vorm van gezonde voeding en zuivere lucht. Tijdens de vakantie gaan we bij voorkeur naar het strand, de bergen of bossen om te ‘recreëren’, om geestelijk en lichamelijk te herstellen van onze inspanningen. Bewust of onbewust proberen we op te laden door verbinding te maken met het ecosysteem waar we deel van uitmaken.

Code rood

De laatste jaren horen we steeds vaker berichten over de wereldwijde afname van biodiversiteit. Deze zomer waren de enorme bosbranden in het Amazonegebied regelmatig in het nieuws. Een acute bedreiging voor de 1.300 vogelsoorten of naar schatting één miljoen insectensoorten die hier leven. Het behoeft weinig voorstellingsvermogen om de impact van de bosbranden op deze biodiversiteitsschatkamer enigszins in te voelen. Een parallel met de vernietigende brand in de Notre-Dame in Parijs in april is op haar plaats.

Ook dichter bij huis holt de biodiversiteit achteruit. Insecten behoren hierbij tot een kwetsbare groep. Uit een studie die de Radboud Universiteit uitvoerde in 2017 blijkt dat de totale biomassa aan vliegende insecten in West-Europa met 75 procent is afgenomen. Vlinders, kevers en vliesvleugeligen, zoals mieren, hommels, wespen en bijen, behoren tot de zwaarst getroffen soorten. Behalve biomassa verdwijnen uiteindelijk ook de soorten zelf. De vlinderstichting laat weten dat de afgelopen vijftig jaar twintig dagvlindersoorten uitstierven. Nog eens tien soorten staan op het punt uit ons land te verdwijnen. Met 54 dagvlindersoorten is dit een enorm aantal.

Oorzaak en gevolg

Er wordt gediscussieerd over de oorzaken van deze afname. De verklaringen variëren van het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen in de moderne voedselindustrie tot veranderingen in het klimaat.

Wat de precieze oorzaak ook is, de gevolgen zijn desastreus.

Al in 1962 publiceerde de Amerikaanse biologe Rachel Carson haar spraakmakende boek Silent spring. Treffend is haar titel en beeld van een zwijgende lente, waarin als gevolg van ons gebruik van pesticiden geen vogel meer zingt. Na de aanvankelijke reactie op haar boek en het verbod op DDT, zijn er nieuwe chemicaliën ontwikkeld. De afname van biodiversiteit ging door via de vernietiging van leefgebieden, de sluipende werking van bestrijdingsmiddelen en klimaatverandering. Dit verdwijnen en uitsterven van dieren en planten leidt tot ontwrichting van het ecosysteem aarde. Minder insecten betekent minder voedsel voor vogels en dus afname van deze soortgroep. Het leidt tot minder bestuivers waardoor de productie van ons voedsel in gevaar komt. Het betekent een toename van plaagsoorten zoals eikenprocessierupsen, doordat natuurlijke vijanden verdwijnen. De gevolgen zijn merkbaar voor mens en dier; voor heel de schepping.

De kracht van het kleine

Wie goed luistert, zal het niet ontgaan dat de jubeltoon van de schepping langzaam verstomt. In dit alles speelt de mens een bedenkelijke rol. Er ligt een relatie tussen de manier waarop wij leven en de wereldwijde afname van biodiversiteit. Onze drang naar meer en goedkoop verdringt de schepping. Het Amazonewoud, een thuis voor grote aantallen soorten, wordt in hoog tempo ontbost. Dichter bij huis is het gebruik van moderne ‘gewasbeschermingsmiddelen’ zoals neonicotinoïden een belangrijke factor in de achteruitgang van insecten.

Als mensen vormen we oorzaak en oplossing van het probleem. Ik geloof dat we geroepen worden om bewogen, verantwoordelijk en vol zorg te handelen. Dit is in ons eigen belang, omdat we direct afhankelijk zijn van een gezond functionerend ecosysteem; het is evengoed onze roeping als rentmeesters zorg te dragen voor Gods schepping. De vraag is daarom: hoe kan ik een hoopvolle, duurzame levenshouding ontwikkelen? Wat kan ik doen?

Voor mij ligt het antwoord in kleine, praktische keuzes. Verricht kleine, hoopvolle daden die samen bijdragen aan herstel, aan een tegenbeweging. De ontdekking dat het aantal vlinders in mijn achtertuin afneemt, nodigt uit tot het planten van een vlinderstruik, het verwijderen van bestrating en het inzaaien van bloemen. Of help de vogels door het aanbieden van voedsel in de winter, het ophangen van een nestkast of het planten van wat struiken. Gods aandacht gaat uit naar de musjes (Matt.10:29), Hij hoort het roepen van de jonge raven (Ps.147:9). Zo worden wij geroepen om op te staan en te doen wat in ons vermogen ligt om het loflied van de schepping gaande te houden, tot in de hemel!

Voor meer informatie en praktische ideeën voor duurzaam leven, zie: www.arocha.nl/nl/hartvoorde-schepping/

Groene GZB

De ‘Groene GZB’ is een programma van de GZB om onze CO@sub@2@/sub@-uitstoot te compenseren. We doen momenteel een investering als GZB om onze eigen CO@sub@2@/sub@-uitstoot te compenseren. Als organisatie die wereldwijd werkt kunnen we die CO@sub@2@/sub@-uitstoot niet voorkomen, maar we willen er wel aan werken om die kleiner te maken en met partners in de landen waar we werken CO@sub@2@/sub@-uitstoot compenseren. We merken dat juist de partners van de GZB (vaak kerken) duurzaamheid niet erg hoog op de agenda hebben staan, terwijl zorg voor de schepping past bij een christelijke levensstijl. Ook op ons kantoor in Nederland werken we aan duurzaamheid.

De meerwaarde van het steunen van Groene GZB ligt in de samenwerking met partners die we al jaren kennen. Een verandering teweeg brengen door middel van kleinschalige projecten die door lokale mensen worden gedragen, is duurzaam. De GZB werkt vaak op plaatsen waar veel vervuiling of ontbossing is en waar nog weinig gebeurt op het gebied van duurzaamheid. In deze gebieden aan de slag gaan heeft een extra grote impact. Door te beginnen met toerusting vanuit de Bijbel waarom zorg voor de schepping belangrijk is, leggen we een basis met gemeenten om van daaruit als christenen te gaan zorgen voor de omgeving.

Erika Kommers, programmaleider GZB

Meer info: www.gzb.nl/over-gzb/groene-gzb

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen