Globaal bekeken

In Amsterdam is aan de Keizersgracht een Luthermuseum geopend. Drs. W. Voorwinden-Hofman was erover in gesprek voor Protestants Nederland met ds. Harry Donga, emeritus predikant van de Oude Lutherse kerk. Twee fragmenten:

• Veel lutherse kooplieden kwamen al voor Calvijn van zich liet horen voor zaken naar Amsterdam, dat toen het centrum van de handel in Europa was.

Ds. Donga: ‘Ze bleven er vaak voor langere tijd of permanent en bouwden er kantoren en woningen.

Natuurlijk wilden ze er ook graag hun geloof belijden en als ze stierven in de kerk begraven worden. Daarom kochten ze een deel van de Oude Kerk in Amsterdam om hun doden te begraven. Die kerk was toen natuurlijk nog katholiek, maar de pastoor destijds stond sympathiek tegenover ‘lutherijen’. Kooplieden uit Hamburg hielden in de 16e eeuw de eerste Lutherse diensten in de Hamburgerkapel van de Oude Kerk.’

• Bijzonder is het avondmaalszilver uit Monnikendam, dat bijeengespaard werd door de vrouwen uit de lutherse gemeente. ‘De vrouwen vonden de beker te veel naar haring en tabak ruiken en wilden een eigen beker. Daar hebben ze toen zelf voor gezorgd.’ De beker wordt eens per jaar op Witte Donderdag teruggeleend aan de gemeente voor de avondmaalsviering in Monnikendam.

Het museum gaat de anti-joodse uitlatingen van Luther niet uit de weg, ook al is enige nuancering wel op zijn plaats, aldus ds. Donga. ‘Luther heeft in zijn begintijd een boek geschreven waarin hij benadrukte dat Jezus een Jood was (Dat Jezus Christus een geboren Jood is). Dit werk was gericht tegen mensen die Jezus uit Zijn Joodse context wilden halen en tevens bedoeld als opening naar de Joden. Zijn idee was dat ze zich wel zouden bekeren, maar dat is niet gebeurd. Daarover was hij teleurgesteld.’

‘Met diverse Joodse instellingen in de buurt moeten we er natuurlijk wel aandacht aan geven, maar een en ander is wel wat uitvergroot in de geschiedenis’, vervolgt ds. Donga. ‘De luthersen hebben ook schuld beleden ten aanzien van Luthers uitspraken en we hebben de teksten in het museum die erover gaan door de directeur van het Joods Historisch Museum laten controleren. Overigens was de eerste bos bloemen die we naar aanleiding van de opening kregen afkomstig van het Joodse Kwartier.’

Bij het 75-jarig bestaan van het Nederlands Dagblad werd een tafelgrote special uitgebracht met artikelen en commentaren uit vroeger jaren. Uit een curieuze beschouwing over de maanlanding van de Apollo-XI in 1960:

Dank zij de enorme verdieping op het gebied der natuurwetenschappen is deze tocht mogelijk geworden en kon de risicofactor tot een verantwoord niveau worden terug gebracht. Wel willen wij hier ons leedwezen uitspreken, dat bij deze landing op de maan niets gebleken is van enig zich afhankelijk weten van de Schepper van hemel en aarde. Het ontroerend gebeuren van de Apollo-VIII in de kerstnacht heeft zich niet herhaald. Ditmaal stond de mens in het middelpunt en bleef hij dat.

Niettemin geloven wij, dat ook door deze tocht de mensheid de goddelijke opdracht tot ontplooiing van de schepping, waarover vorige week op deze plaats naar aanleiding van het vertrek van de Apollo-XI breder is geschreven, opnieuw verder heeft volvoerd.

Daarom hadden wij de vrijmoedigheid van een mijlpaal in de ontwikkelingsgang der mensheid te spreken.

Maar wie van mijlpaal spreekt, kijkt daarmee meteen vooruit. Een mijlpaal is niet het einddoel. Wat zal er komen na de landing op de maan? Gezien de barre omstandigheden waaronder de mens op de maan moet leven, geloven wij niet veel van een toekomstig druk verkeer tussen aarde en maan. Dit zal wel tot wetenschappelijke onderzoekingen en eventueel – indien het bodemonderzoek daar aanleiding toe geeft – mijnbouwexpedities beperkt blijven. Voor het toerisme naar de maan zien we, als we de hoge kosten afwegen tegen de toeristische mogelijkheden, geen perspectief.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen