Schaduwbestaan

Dr. A.A.A. Prosman uit Amersfoort is emeritus predikant.

Wat is leven? Leven is er in talloze vormen en gradaties. Dat geldt ook voor het menselijke leven. Ons leven kan zich ontplooien, zodat je wat in het leven bereikt. Daarmee heb je een plek in de samenleving veroverd en krijg je waardering en respect.

Het kan ook anders gaan. Al vroeg in het leven kan het misgaan. Armoede kan een oorzaak zijn. Verkeerde vrienden een andere oorzaak. Of je bent door migratie in een land gekomen waar je de boot mist: geen scholing, geen kansen op de arbeidsmarkt. Maar ook als je leven geslaagd is, kan het zomaar veranderen. Een ongeluk zet je leven op z’n kop, een ziekte breekt je gezondheid stuk en daarmee je toekomstperspectief. Over die twee vormen van een schaduwbestaan gaat het hier.

Reformatorisch Dagblad

In het Reformatorisch Dagblad las ik een mooie impressie van het werk van Victory Outreach in Rotterdam onder verslaafden en van anderen die het in de samenleving niet redden en met zichzelf zijn vastgelopen. Om de sfeer te proeven liep Huib de Vries een dag mee.

Het afkickprogramma van Victory Outreach doet denken aan de dagindeling van een contemplatieve kloosterorde, met gebed, Bijbelstudie en samenkomsten in de kapel als ruggengraat. Een dag tussen verslaafden en ex-criminelen in de home (het opvangcentrum) aan het Mijnsherenplein in Rotterdam. (...) Zo’n vijftien bewoners zijn samengekomen voor de avonddienst. Homeleider Marciano, lang en breedgeschouderd, neemt plaats achter de katheder en zet in. ‘Heilige Geest, vul mij opnieuw’ een bekend lied voor de mannen. Bij de volgende song, ‘Jesus, lover of my soul’, ondersteunen ze hun zang met handgeklap. (...) ‘U alleen kunt mijn hart vervullen, mijn aanbidding is voor U’, brullen de mannen. Na het lied gaat Marciano voor in gebed. ‘Dank U wel, Heer; wij prijzen en loven U. U moet het doen, o Vader. U hebt ons hier in de home geplaatst, Vader. Wij danken U dat broeder Huib hier mag zijn, Vader. Help hem, Vader.’

Gastspreker deze avond is Antonio. Jaren geleden kickte hij zelf af bij Victory Outreach, waar hij opklom tot leider van het mannenhuis aan de Heemraadssingel. Sinds anderhalf jaar werkt hij als ervaringsdeskundige bij stichting De Hoop in Dordrecht, maar de band met Victory Outreach bleef onverbroken. (...)

De Kaapverdiaan opent zijn Bijbel en leest Deuteronomium 10 vers 17.

De boodschap die hij de mannen deze avond wil meegeven, bestaat uit drie punten. Genade, gehoorzaamheid, God heeft het laatste woord. Van Deuteronomium gaat hij via Openbaring naar de geschiedenis van Noach in Genesis 6. (...). ‘Noach vond genade in de ogen van de Heere, daar begint het mee’, stelt Antonio vol vuur vast. ‘Op de genade van God volgt de gehoorzaamheid; Noach gaat de ark bouwen. Ik heb een hotel gehad en een bar, voelde me een hele Piet, maar op de dag dat ik in de home (het afkickcentrum) kwam moest ik klein worden en luisteren naar pastor Jerry. Je kunt mensen die God heeft aangesteld niet zomaar aan de kant schuiven. God Zelf heeft het laatste woord. Hij sluit de deur van de ark, zoals hij de deur van de home achter jullie heeft gesloten. Dat vind je niet leuk, maar zo werkt het gewoon. Pas als het water van de ellende is gedaald, kun je weer naar buiten om een nieuw leven te beginnen.’ (...)

Voor niemand is onduidelijk wie de baas is van Victory Outreach in Rotterdam. Daar heeft pastor Jerry het laatste woord. De huisregels zijn helder. Na binnenkomst bidt een nieuwkomer het zondaarsgebed, dat de pastor hem voorzegt. Paspoort, bankpas en mobiele telefoon gaan in een kluis en komen er pas weer uit bij vertrek. Voor kost en inwoning wordt 550 euro per maand gerekend, de overige zaken moeten worden bekostigd van de 20 euro zakgeld per week. Wie drank of drugs gebruikt, kan vertrekken. Ook tabak is taboe. Vloeken en vechten worden evenmin geaccepteerd, al valt er geregeld toch een stevige klap. Vorige week sneuvelden nog een paar ruiten.

OnderWeg

Het tijdschrift OnderWeg (voortzetting van Opbouw en De Reformatie) kwam met een special over trouw-zijn aan elkaar. Hoe trouw zijn wij? Hoelang houden we het vol om trouw te blijven? Als de tegenslagen zich opstapelen of wanneer er geen zicht is op een verbetering of verandering van de situatie, hoe sterk zijn wij dan? Je moet immers sterk zijn om trouw te zijn. Het onderstaande interview brengt dat indringend bij ons, maar het laat ons even indringend zien dat ons leven een schaduwbestaan kan worden.

Ik leerde Jaap kennen op de middelbare school. We trouwden jong, inmiddels 45 jaar geleden. (...) Jaap was altijd een rustige man, niet zo’n prater. Een tevreden man ook, die niet zoveel nodig had. Meestal was hij bezig met wat zijn handen vonden om te doen. We hadden een groot huis, maar geen klusje was hem te veel. Hij genoot van zijn werk als sportleraar, thuis verveelde hij zich nooit. Ik had zelf meer behoefte aan sociale contacten. Ik genoot van mijn werk als verpleegkundige. Samen met Jaap genoot ik van vakanties, we sportten veel en surften graag.

Tien jaar geleden fietsten we een keer samen door de duinen toen ik over de kop sloeg en in het ziekenhuis belandde. Drie maanden had ik nodig om te revalideren, drie maanden waarin Jaap voor me zorgde. Ik had al een tijdje het idee dat er iets niet klopte met hem. Hij vergat veel en het lukte hem niet meer om de dingen die hij moest doen te organiseren. Toen ik uit de running was, begon het extra op te vallen. Als ik om koffie vroeg, maakte hij thee, bijvoorbeeld.

Achteraf bleken er op zijn werk ook dingen mis te gaan die collega’s dan voor hem oplosten om hem uit de wind te houden, soms zonder dat hij het wist. (...)

Grote vraag

Aanvankelijk werd gedacht aan een burn-out, maar op een gegeven moment zaten we tegenover een specialist die de juiste diagnose stelde: preseniele alzheimer. (...) In het ziekenhuis gaven ze een prognose van zes jaar.

Toen zijn we gaan kijken wat we nog wilden doen. We kochten een camper en zijn gaan reizen. Hij wandelde altijd veel en bleef dat doen, soms best ver. (...)

Drie jaar geleden kon ik hem niet langer thuishouden. Met hulp van vrienden en de kinderen konden we het lang redden samen. Of dat wijs is geweest, vraag ik me nog weleens af. Het was moeilijk om hem te laten gaan, ik had immers beloofd dat ik hem niet alleen zou laten, maar hij werd agressief en onhandelbaar. (...) Het meest frustrerende is dat ik hem niet kan bereiken. Communicatie is zo wezenlijk in een relatie. Ik blijf van hem houden, daar verwonder ik me zelf ook over. Er zijn vrienden die vanaf het begin elke week op bezoek gaan. Dat vind ik zo bijzonder en zo waardevol. Dan heb ik mijn handen een beetje vrij. En als er een keer niemand bij hem is, ga ik twee keer. Zolang hij er nog is, zit ik liever bij hem koffie te drinken dan alleen thuis.

Ik heb God nooit gebeden of Jaap beter zou mogen worden. Ik wist ook wel dat Hij dat niet zou doen. Soms sterven mensen plotseling, terwijl ze gezond zijn, en Jaap moet maar blijven leven. Hoe dat zit, is een grote vraag voor mij. Dan vraag ik of God hem uit zijn lijden wil verlossen. Maar ik besef ook dat Jaap er dan niet meer zal zijn. Dat is zo dubbel, dan voel ik me wanhopig. Maar bidden helpt wel, dan ben ik het kwijt. En de gedachte dat God Jaap wel begrijpt en tot hem door kan dringen, die troost mij.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen