In zicht

Binnen de Gereformeerde Bond lijkt onvoorwaardelijke steun voor de staat Israël niet langer vanzelfsprekend, schrijft het Nederlands Dagblad op 17 juni. De krant vroeg in oktober 2023 en juni 2025 predikanten naar hun visie op het conflict in Israël en Gaza.

Waar anderhalf jaar geleden nog ruim twee derde zich onvoorwaardelijk achter Israël schaarde, is dat nu minder dan de helft. Ook het aantal dominees dat zich ‘zeer pro-Israël’ noemt, slonk van 31 naar 13 procent. In de reacties tekent zich een middengroep af die de verbondenheid met het Joodse volk verenigt met kritiek op de oorlogszucht van de Israëlische regering. ‘Ik blijf verbonden met Israël en dat zal ik altijd blijven’, zegt Marthijn van Leeuwen, dominee in Ermelo. ‘Maar tegelijkertijd kan ik kritisch staan tegenover het huidige beleid.’ Hij maakt de vergelijking met een vader die een fout begaat. ‘Dan kun je zeggen ‘dat is mijn vader niet meer’, maar zo werkt het niet. Je bent onlosmakelijk verbonden.’

Naar aanleiding van het onderzoek legde de ND-redactie algemeen secretaris P.J. Vergunst van de Gereformeerde Bond een aantal aantal vragen voor.

Hoe reageert u op de ontwikkeling dat één op de vijf predikanten anders gaat denken over Israël, met name kritischer op het politieke beleid? Vindt u dit positief of negatief?

‘Belangrijk is vandaag dat we scherp onderscheid houden tussen Gods verkiezing van Zijn volk, Zijn blijvende beloften voor Israël en het beleid van de regering-Netanyahu, al zijn volk, land en staat tegelijk onderling verbonden. “Zonder Israël is elke Jood een ongedekte cheque”, schreef Abel Herzberg. Daardoor begrijp ik dat Israël veiligheid op nummer één zet, dat het de terroristische organisatie Hamas voorgoed wil tackelen.

Als je bovenstaande erkent, is er beslist ruimte om kritische vragen aan de regering te stellen. Aangrijpend is het – als altijd in een oorlog – dat de kwetsbaren het meeste lijden, ook de bevolking van Gaza. De beelden daarvan laten geen mens onberoerd.’

Welke richting wijst de leiding van de Gereformeerde Bond aan als het gaat om Israël?

‘We verlangen ernaar dat er in de gemeenten oog blijft voor Bijbelse verbanden. Numeri 23 verwoordt dat “dit volk alleen zal wonen”, Psalm 44 spreekt over “om U worden wij de hele dag gedood”. Dat zagen we op en na 7 oktober. Tegelijk blijft staan dat Israël geroepen is (Jes. 49) een licht voor de heidenvolken te zijn, een roeping waarin de kerk trouwens is gaan delen. Deze thema’s kregen in 2023 een plaats in onze publicatie Eigendom van God. Onze relatie tot Israël, toegelicht voor een nieuwe generatie. Het is erg als predikanten geen woorden meer vinden om zorgvuldig over Israël te (s)preken.’

Is kritiek op Israël binnen de Gereformeerde Bond mogelijk? Waar liggen de grenzen?

‘Als je onopgeefbaar verbonden bent met Israël, discussieer je daar niet elke vijf jaar over.’ Dat zei prof. dr. Bart Wallet begin dit jaar op de contio van gereformeerdebondspredikanten. Als de loyaliteit vanwege Gods verkiezing en verbond overeind blijft, is onderling gesprek te allen tijde mogelijk.’

Hoe verhoudt dit zich tot de grote lijn van het kerkverband?

‘De gedachten die ik zojuist noemde, brengen we in elk gesprek binnen de breedte van de kerk in. We vinden elkaar daarbij in onze afschuw van antisemitisme en in ons oog voor Messiasbelijdende Joden.’

Hoe reageert u op de ontwikkeling dat predikanten over de hele linie van de kerk kritischer worden op de staat Israël?

‘Gezien hun opleiding zijn predikanten hopelijk in staat de geschiedenis mee te wegen, de complexiteit te doorzien en de nuance vast te houden. Het enkele feit dat de staat Israël in 1948 opgericht werd, omdat Joden in West-Europa (Nederland en Amsterdam voorop!) niet veilig waren, moet ons blijvend bescheiden maken.’

Is een pro-Israëlhouding en -theologie een wezenskenmerk van de Gereformeerde Bond?

‘Theologie wordt altijd beoefend in de context van de tijd. Als de Nadere Reformatie met haar oog voor Israël minder in beeld is en het beleid van Netanyahu niet gewaardeerd wordt, kost het meer moeite om te blijven zien dat Israël Gods teken in deze wereld is. Hij heeft Zich verbonden aan “het kleinste van al de volken” (Deut. 7). Liefde voor Zijn volk hoort bij liefde voor God.’

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen